HSP en de feestdagen: omgaan met familie en energie

Plus: Tips voor HSP die alleen zijn met de feestdagen

Het einde van het jaar nadert. De dagen zijn kort en de feestdagen zijn weer in aantocht. We zetten nog even een tandje bij om met de eindejaarsdrukte om te gaan. Alles moet immers op tijd af voor de kerstbreak. De cadeaus moeten weer ingeslagen worden. Je moet nog bedenken wat je gaat koken met de feestdagen. En waar ga je het vieren? En met wie? Spendeer je beide kerstdagen met je (schoon)familie of ben je juist helemaal alleen? Hoe ga je om met al die drukte, heftige energieën en familiedynamieken?

HSP en prikkels

Als HSP ben je gevoeliger voor prikkels dan anderen. De feestdagen kunnen daardoor een grotere uitdaging zijn, omdat dit een zeer prikkelrijke tijd is. De knipperende lampjes, gecombineerd met de geuren uit de keuken, de sterke parfums van je familieleden en de glitteroutfit die je zo nodig aan moest maar die vreselijk kriebelt, kunnen al snel voor overprikkeling zorgen. Ook ben je als HSP ook vaak gevoelig voor de subtiele energie van familieleden: spanningen, onuitgesproken verwachtingen of oude patronen die ineens weer opspelen – bij hen én bij jou. Dit maakt dat je extra alert bent en graag de harmonie wilt bewaren, soms ten koste van jezelf en je energie.

Bovendien hebben HSP vaak een groot verantwoordelijkheidsgevoel en neigen soms wat naar perfectionisme. Je wilt het graag goed doen, ervoor zorgen dat iedereen het leuk heeft, een mooi cadeau krijgt, eet wat hij of zij lekker vindt, en dat eventuele onrust tussen familieleden uitblijft. Dat is natuurlijk een prachtig streven, maar je snijdt jezelf daar meestal mee in de vingers. Want de kans dat je de lat dan te hoog legt, en jezelf volledig uitput, is groot. Het is daarom goed om in je achterhoofd te houden dat het ideaalplaatje dat jij in je hoofd hebt niet bestaat (je kunt het tenslotte niet voor iedereen perfect maken) en dus ook niet haalbaar is. En dat is helemaal oké!

HSP: zo ga je om met energie tijdens de feestdagen

1. Hoewel je geneigd bent om iedereen te willen pleasen, moet je je eigen wensen altijd vooropstellen. Dat klinkt heel vreemd, alsof je dan egoïstisch bent, maar dat is het niet. Het is belangrijk om je aandacht te richten op wat jou energie geeft en wat jij leuk vindt tijdens de feestdagen. Dat kan zijn dat je maar één kerstdag met je familie doorbrengt en de volgende dag lekker gaat wandelen in het bos. Dat kan ook zijn dat je gewoon thuisblijft met je gezin en het wat kleiner houdt. Of dat je het gewoon helemaal niet viert en op vakantie gaat. Doe wat jou blij maakt.
2. Maar stel dat je toch alle familieriedeltjes weer af moet draaien, dan kun je ook zeker hier en daar wat aanpassingen doen om het wat behapbaarder voor jezelf te maken. Leg de lat niet te hoog. Dus koop niet tien cadeautjes, maar één mooi cadeau. Kook een driegangendiner in plaats van een vijfgangendiner. Of bestel gewoon een dinerbox bij een plaatselijk restaurant. Makkelijk en mogelijk nog lekkerder ook 😉 Of haal het gourmetstel weer tevoorschijn. Maak je niet te druk over wat zou moeten of wat hoort. Doe waar jij energie van krijgt.
3. Zorg tussendoor voor herstelmomentjes. Al die gesprekken door elkaar, spelende kinderen, muziek op de achtergrond en knipperlichtjes kunnen nogal overweldigend, of op zijn minst uitputtend zijn – zeker als oude familiedynamieken weer opspelen. Het kan helpen om korte, onopvallende herstelmomenten in te bouwen, zoals even naar buiten gaan, een glas water halen of een paar bewuste ademhalingen doen. Dan kun je weer even tot jezelf komen.
4. Plan voor en na de drukte ook enkele vrije dagen in om je energie op te laden en oude spanningen los te laten. Vooral vooraf is handig, omdat je je dan emotioneel kunt voorbereiden op eventuele triggers. Je kunt nadenken over wat je kunt doen en zeggen in zo’n situatie, zonder dat het escaleert of energie kost. En mocht je toch in oude patronen zijn vervallen, dan kun je achteraf op die rustdagen reflecteren op de gebeurtenis en dingen inplannen die je weer helpen gronden.
5. Probeer eens wat anders dan de standaard feestdagactiviteiten. In plaats van cadeautjes uit te wisselen en te dineren, ga eens met z’n allen wandelen in het bos of op het strand en warme chocolademelk drinken in een gezellig cafeetje. Of ga alleen maar spelletjes spelen en dan weer naar huis. Kijk een vrolijke kerstfilm met popcorn en dekentjes. Een keer iets anders doen dan de standaard dingen kan voor nieuwe energie zorgen en voorkomen dat jullie allemaal in oude familiedynamieken vervallen.
6. Kies voor mensen die jou energie geven. Je hoeft niet met iedereen af te spreken. Je kunt het ook beperken tot een paar familieleden die jij wel heel leuk vindt om te zien. Dus niet die oude tante die constant kritiek heeft op je outfit, je carrièrekeuze of het feit dat je single bent. En ook niet die neef die iets te veel van glühwein houdt en er dan rare dingen uitflapt. Ga voor mensen die jou blij maken.

Tips voor HSP die alleen zijn met de feestdagen

Natuurlijk is deze tijd van het jaar niet voor iedereen altijd maar gezellig en gevuld met familieactiviteiten. Het kan zijn dat je geen familie hebt, om welke reden dan ook, en dat je de feestdagen alleen doorbrengt. Soms is dat prettig, bijvoorbeeld als je familie jou juist geen energie geeft. Maar het kan ook heel verdrietig en eenzaam zijn. Hierbij enkele tips om deze tijd van het jaar misschien iets lichter te maken:

1. Mocht je toch graag iets willen doen met de feestdagen, onthoud dan dat familie niet aangeboren hoeft te zijn. Je kunt ze ook kiezen. Bijvoorbeeld je vriendinnen of mensen van je hobbyclubje, of mensen die net als jij geen familie hebben. Er zijn ook veel organisaties die met kerst activiteiten organiseren voor eenzame mensen, voor jong en oud. Ook op social media kun je groepen vinden met mensen die net als jij op zoek zijn naar wat gezelligheid. Aarzel niet, neem contact met ze op.
2. Laat je gevoelens er zijn, zonder oordeel. Het is heel normaal dat je je getriggerd voelt in deze tijd van het jaar. Praat erover met anderen en maak het jezelf zo comfortabel mogelijk. Doe dingen waar je blij van wordt en wees zacht voor jezelf.

Heb jij moeite met het omgaan met al die energieën rond de feestdagen? Of voel je je eenzaam en wil je graag praten over wat jou bezighoudt? In onze praktijk helpen we mensen als jij hierbij. Plan hieronder vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.

Bronnen

flowmagazine.nl/mental-health/ho-ho-ho-zo-bewaak-je-je-energie-als-hsp-met-de-feestdagen/
hspcoachmaaike.nl/hoogsensitiviteit-en-de-feestdagen-in-december/
centreofjoy.nl/tips-voor-de-feestdagen-als-hsp-of-hss/
hspcoachmaaike.nl/alternatieve-kerst-als-hsp/
psychologie.nl/artikel/feestdagen-voor-hsps/
liefdespijn.nl/hoe-overleef-feestdagen/
femkedegrijs.com/feestdagen/