HSP en een winterdip

De winter is weer in aantocht. Het weer is guur en de dagen worden korter. Je staat op in het donker en voor je het weet is het alweer avond. Sommige mensen gaan hier heel goed op, anderen iets minder. Die kunnen last hebben van een zogenaamde winterdip of winterblues. Vooral HSP lijken hier extra gevoelig voor te zijn. Hoe komt dat? En wat kun je eraan doen?

Waarom HSP gevoeliger zijn voor een winterdip

Mensen met een winterdip, of Seasonal Affective Disorder (SAD), zijn in de winter extra prikkelbaar, moe en somber. Uit onderzoek blijkt dat HSP hier vaker last van hebben dan niet-HSP. Dit komt doordat HSP een variatie in het zogenaamde 5-HTTLPR-gen hebben, wat ervoor zorgt dat ze gevoeliger zijn voor zowel positieve als negatieve factoren. Zo kun je meer genieten van bijvoorbeeld kunst of muziek, maar ben je ook kwetsbaarder voor depressies en angst, en daarom wordt dit gen ook wel het depressie-gen genoemd. Overigens wil dit niet zeggen dat iedere HSP per definitie depressief wordt, maar het maakt je er wel vatbaarder voor.

Als HSP ben je ook gevoeliger voor veranderingen, bijvoorbeeld de plotselinge overgang van de zomer naar de herfst. Maar ook de afname van daglicht in de winter kan van invloed zijn op je bioritme en stemming. Daarnaast kan de transitie van warmere, lichtere dagen naar koudere, donkere maanden gevoelens van verlies, angst en verdriet oproepen. Dat is niet vreemd, want de natuur volgt een cyclus, waarbij de herfst en winter staan voor periodes van afbouw en stilstand.

Ook factoren zoals eindejaarsdruk kunnen een rol spelen. Terwijl in de natuur de dieren juist gaan vertragen en zich terugtrekken voor een winterslaap, doen wij mensen het tegenovergestelde. In plaats van te vertragen, gaan we juist harder werken. De feestdagen komen er immers aan, de dagen zijn korter waardoor het voelt alsof je alles ook in een kortere tijd moet doen en al dat werk dat voor de kerstbreak af moet zijn. Dus in plaats van rust te nemen, gaan we een marathon lopen!

9 tips voor HSP bij een winterdip

1. De allerbelangrijkste tip die we kunnen geven is vooral: laat je gevoelens er zijn. Accepteer dat de winter een tijd is van rust en laat het voor je werken in plaats van tegen je. Het is een tijd voor bezinning, reflectie en vertragen. Zie het als een kans om aan jezelf te werken en wat minder hard te rennen. Het is een tijd van zaaien, zodat je in het voorjaar weer kunt oogsten. Door dit te accepteren help je je emoties er te laten zijn, waardoor je beter om kunt gaan met je winterdip.
2. De winter voor je laten werken betekent ook goed voor jezelf zorgen. Ga eerder naar bed en sta als het even kan iets later op – hoewel dat natuurlijk wat lastiger kan zijn met een drukke baan en een gezin. Kleed je warm aan en eet warme, gezonde maaltijden met genoeg groenten, fruit en vezels. Gebruik hierbij ook veel ‘warme’ specerijen en kruiden, zoals chili en kaneel. Overweeg om wat extra vitamine D en magnesium bij te slikken. Vermijd alcohol en drugs, die kunnen op lange termijn je gemoedstoestand verslechteren.
3. Zorg voor voldoende daglicht en beweging. Bewegen is effectief bij depressies en het warmt letterlijk je lichaam op. Probeer een paar keer per week naar buiten te gaan, ook als het bewolkt is. Schaf een daglichtlamp aan, een wekker die je op een natuurlijke manier wakker laat worden, of probeer, als het een iets heftigere dip is, eens een lichttherapiebril.
4. De eindejaarsdrukte is voor veel mensen erg stressvol en zeker voor HSP. Kijk of je er iets aan kunt veranderen. Misschien besluit je alleen Eerste Kerstdag wat te doen en ga je dit keer naar je familie toe, in plaats van dat jij jezelf beide kerstdagen helemaal afbeult in de keuken om het iedereen naar de zin te maken. Misschien sla je het eindejaarsfeestje met die irritante collega die altijd nét iets te dronken wordt dit jaar even over. Koop één cadeautje per persoon in plaats van tien. Ga uit eten zodat niemand hoeft te koken. Misschien dit jaar geen kerstboom maar alleen lichtjes. Of misschien denk je tabee allemaal en breng je de kerstdagen dit jaar op Bali door. Wat geeft jou energie?
5. Maar als je toch al die verplichtingen weer langs moet, onthoud dat je dan ook even tijd voor jezelf kunt nemen. Ga even een rondje lopen, doe een powernap of duik juist even lekker de keuken in om je gerecht af te maken met je koptelefoon op.
6. Probeer de winter leuk te maken. Hang overal lichtjes op, steek kaarsjes aan, draag gezellige warme truien, schaf een mooie muts aan, nestel je warm onder een dekentje in een foute kerstpyjama en kijk een vrolijke film, of lees een mooi boek met een kopje warme chocolademelk erbij. Trek je laarzen aan en ga naar het bos, lekker door de bladeren schoppen en de frisse lucht inademen. Mediteer, doe yoga. Wat vind jij fijn?
7. Stel haalbare doelen voor jezelf. Ruim bijvoorbeeld je huis op, lees een boek uit, eet gezonder, ga sporten, etc. Het behalen van een doel geeft je een goed gevoel en dat draagt weer bij aan je gemoedstoestand.
8. Plan leuke dingen in de winter om naar uit te kijken. In deze tijd zitten we meer binnen en zeker voor HSP-HSS is dat misschien minder prettig. Ga er dus lekker op uit!
9. Mocht die winterdip toch meer op een winterdepressie lijken, vraag dan om hulp. Praat met je naasten of schakel een coach of therapeut in. Je kunt ook met je huisarts overleggen over het eventueel (tijdelijk) nemen van antidepressiva. Sommige HSP geven aan dat dit goed voor hen werkt.

Merk je dat je winterdip dit jaar intenser is dan anders, of dat je als HSP sneller overprikkeld raakt? In onze praktijk helpen we mensen als jij om meer energie, rust en focus te ervaren. Plan hieronder vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.

Bronnen

noreholistic.nl/hoogsensitiviteit-en-een-herfst-winterdip-wat-hebben-deze-twee-met-elkaar-te-maken
grootnieuwsradio.nl/artikelen/minder-energie-in-de-winter-hsp-coach-margreet-bronk-geeft-tips
acoach.nl/als-jij-hoogsensitief-bent-ben-je-gevoeliger-voor-een-winterdip
hspcoachmaaike.nl/een-winterdip-als-hsp
bedrock.nl/hoogsensitief-winterdip