Photo by Growtika on UnsplashIn een eerder artikel hebben we uitgelegd wat de overeenkomsten en verschillen zijn tussen hoogsensitiviteit (HSP) en hoogbegaafdheid (HB). Omdat er zoveel hoogbegaafden onder HSP zijn, zullen we de komende tijd in verschillende artikelen aandacht besteden aan hoogbegaafdheid. In dit artikel starten we bij de basis: Wat is hoogbegaafdheid? Welke kenmerken heeft het en hoe uit hoogbegaafdheid zich in het dagelijks leven?
Wat is hoogbegaafdheid?
Hoogbegaafdheid (HB) werd lange tijd alleen geassocieerd met een IQ van 130+. Inmiddels zijn er genoeg onderzoeken die aantonen dat dit wat genuanceerder ligt. In werkelijkheid zijn er allerlei vormen van HB en komt er veel meer bij kijken dan alleen intellectuele capaciteiten. Het gaat niet zozeer over hoe goed je kunt denken, maar vooral over hoe intens en complex je de wereld ervaart.
Hoogbegaafdheid valt onder de term ‘neurodiversiteit’. Dat betekent dat er verschillende soorten breinen bestaan met elk hun eigen manier van verwerken. Autisme, ADHD en hoogsensitiviteit vallen hier bijvoorbeeld ook onder.
Bij HB uit dit andersoortige brein zich in een snelle en complexe manier van denken en verwerken. Hoogbegaafdheid betekent niet, ondanks wat het stereotype suggereert, dat je superieur bent aan anderen. Het betekent dat je over andere aangeboren eigenschappen beschikt. Het is een neutrale, aangeboren eigenschap, net als je lichaamslengte en de kleur van je ogen.
Kenmerken van hoogbegaafdheid
Na tientallen jaren van onderzoek en wetenschappelijke discussies zijn onderzoekers tot de conclusie gekomen dat (hoog)begaafdheid het best omschreven kan worden als een soort ‘asynchrone ontwikkeling’. Dit betekent dat verschillende ontwikkelingsgebieden — zoals cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling — niet gelijk oplopen.
Dit betekent dat hoogbegaafden op bepaalde vlakken verder kunnen zijn dan gemiddeld, terwijl andere aspecten meer in lijn liggen met de leeftijd. Deze asynchrone ontwikkeling kan zich op verschillende manieren uiten, zowel op creatief als op intellectueel vlak. Dus de ene HB zal uitblinken op het gebied van muziek, sport of kunst, terwijl de andere HB heel succesvol is in de wetenschap.
Overlap tussen HB en hoogsensitiviteit
Net als HSP zijn hoogbegaafde mensen sterk in het verwerken van zintuiglijke en emotionele informatie (prikkels). Daarnaast hebben ze een scherp observatievermogen en een zeer goed ontwikkelde intuïtie.
Er is dan ook duidelijke overlap tussen hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid. Beide gaan gepaard met een intensere manier van waarnemen, denken en voelen. Daardoor is het niet altijd meteen duidelijk waar bepaald gedrag of bepaalde ervaringen vandaan komen.
In de praktijk kan dit verwarrend zijn: herken je jezelf vooral in hoogsensitiviteit, in hoogbegaafdheid, of in een combinatie van beide? Juist omdat de kenmerken elkaar deels overlappen, is het helpend om ook naar andere signalen van hoogbegaafdheid te kijken.
Andere kenmerken van hoogbegaafdheid
Naast bovenstaande eigenschappen zijn er nog meer kenmerken die vaak voorkomen bij hoogbegaafdheid:
- Zeer snelle informatieverwerking, snel verbanden leggen en vaak een sterk ontwikkeld geheugen.
- (Denk)stappen voorlopen op de mensen om je heen. ‘Te snel gaan’ voor anderen.
- Snel kunnen schakelen en creatief denken, wat leidt tot ideeën en oplossingen die voor anderen soms lastig te volgen zijn.
- Leergierig en breed geïnteresseerd: een groot verlangen naar het vergaren van kennis en nieuwe informatie.
- Veel HB zijn op meerdere gebieden begaafd. Dit wordt multipotentialiteit genoemd. Ze kunnen zich snel nieuwe gebieden eigen maken en gemakkelijk schakelen tussen interesses, wat door andere mensen nogal eens onterecht wordt opgevat als een gebrek aan toewijding.
- Een kritische instelling. Snel problemen inschatten en oplossingen zien. Veel vragen stellen en analyses uiten. Dit is heel waardevol, maar kan voor anderen overkomen als betweterig, arrogant of zelfs als een bedreiging.
- De lat ligt hoog en een neiging tot perfectionisme.
- Complex redeneren en divergent denken kunnen ervoor zorgen dat de opdracht complexer gemaakt wordt dan nodig.
Naast deze kenmerken voelen HB zich vaak ‘anders’. Ze hebben weinig mensen om zich heen die op dezelfde manier denken. Daardoor kunnen ze zich eenzaam en zelfs dom voelen. Want als iedereen de opdracht wel doet zoals gevraagd en jij vastloopt door je complexe brein, kun je het idee krijgen dat het aan jou ligt. Maar het is belangrijk om te onthouden dat er niets mis is met jou. Je brein werkt simpelweg anders – en dat brengt juist veel kwaliteiten met zich mee.
Hoogbegaafdheid is een manier van zijn
Hoogbegaafdheid betekent dus niet alleen ‘slim zijn’ en het is ook geen label waar je aan moet vol doen. Hoogbegaafdheid is een manier van zijn en die uit zich bij iedereen anders.
Niet iedere HB zal zich dan ook in alle kenmerken herkennen. Dat hoeft ook niet. Net als bij HSP, autisme en ADHD kent hoogbegaafdheid veel verschillende gezichten.
Meer leren over hoogbegaafdheid?
In komende artikelen gaan we dieper in op de verschillende kanten van hoogbegaafdheid. Denk aan veelvoorkomende misverstanden, het verschil tussen hoogbegaafd en hoog intelligent, en wat het betekent als je ontdekt dat je mogelijk hoogbegaafd bent.
Heb jij het vermoeden dat je hoogbegaafd bent? Of herken je elementen van hoogbegaafdheid in je hoogsensitiviteit en wil je er meer over weten? In onze praktijk helpen we je graag. Plan hieronder vrijblijvend een gesprek in.
Bronnen
Irmgard Ballast, Anna Geburtig, et al., Hoogbegaafde volwassenen: Zet je gaven intelligent en positief in
Tessa Kieboom & Kathleen Venderickx, Meer dan intelligent: De vele gezichten van hoogbegaafdheid bij jongeren en volwassenen
(Te)veel voelen, Imi Lo
inspirerendleven.nl
Photo by Alisa Anton on Unsplash
Photo by Slaapwijsheid.nl on Unsplash