In het kort: Hoogsensitief zijn en social media gaan niet vanzelf samen. Social media put hoogsensitieve mensen niet alleen uit door de hoeveelheid prikkels, maar vooral doordat het je aandacht structureel naar buiten trekt — naar wat anderen vinden, doen en laten zien. Dat is precies de beweging waar HSP van nature al gevoelig voor zijn. Hieronder lees je hoe dat werkt en wat je ermee kunt.
In mei plaatste ik mijn laatste bericht op Instagram. Niet na een besluit met een datum eronder, maar het hield gewoon op.
Wat eraan voorafging: elke ochtend de vraag wat ik die dag zou gaan delen. En daarachteraan de rest. Wie zit hierop te wachten? Is dit goed genoeg? Kan het korter, anders, beter? Maakt het uit wat mensen ervan vinden?
Dat klinkt als uren piekeren, maar zo gaat het niet. Het gebeurt in een split second. Tien keer per dag, heel kort, heel intens. En daar loopt mijn hoofd op leeg, en dan heb ik nog niet eens iets gepost. Dan moet dát proces van maken, schaven en publiceren nog beginnen.
Dit artikel gaat trouwens niet over mij. Het gaat over wat daaronder zit, want ik hoor dit verhaal in andere vorm regelmatig terug in onze praktijk. En wat ik je over hoogsensitief zijn en social media wil vertellen, is iets anders dan wat je er meestal over leest.
Waarom kost social media jou als hoogsensitief persoon meer dan een ander?
Hoogsensitiviteit betekent dat je informatie dieper verwerkt. Aron en Aron beschreven het in 1997 voor het eerst als een eigenschap op zich, en diepere verwerking geldt inmiddels als het kernkenmerk: niet dat je méér binnenkrijgt, maar dat je er meer mee doet.
Interessanter wordt het als je kijkt waar dat sterker gebeurt. In een hersenonderzoek van Acevedo en collega’s (2014) keken deelnemers naar foto’s van gezichten met blije, verdrietige en neutrale uitdrukkingen. Bij mensen die hoog scoorden op hoogsensitiviteit waren de hersengebieden voor inleving en bewustzijn duidelijk actiever. Het ging om een kleine groep van achttien mensen, dus je moet er niet te veel aan ophangen, maar de richting is herkenbaar: als je hoogsensitief bent, komt de gezichtsuitdrukking van een ander harder bij je binnen.
En wat is een tijdlijn? Honderden gezichten op een rij. Blij, verdrietig, trots, verontwaardigd. In vijf minuten zie je meer gezichtsuitdrukkingen voorbijkomen dan je vroeger op een dag tegenkwam.
Daar komt bij dat het verwerken niet stopt zodra je je telefoon weglegt. Uit later onderzoek van dezelfde groep (2021) blijkt dat het brein van hoogsensitieve mensen ook in rust actiever is in gebieden die met geheugenverwerking te maken hebben. De onderzoekers leiden daaruit af dat het brein die indrukken op de achtergrond nog aan het ordenen is. Dat sluit aan bij wat mensen zelf beschrijven: je hebt je telefoon weggelegd, maar dat bericht van die ene kennis zit nog in je hoofd.
Het gaat niet om de prikkels, het gaat om de richting van je aandacht
En hier kom ik bij het punt dat ik je het liefst wil meegeven, want dit lees je zelden terug in artikelen over hoogsensitief zijn en social media.
Social media is gebouwd op externe bevestiging. Likes, volgers, bereik, reacties. Het hele systeem geeft je continu antwoord op één vraag: vinden anderen dit goed? Dat is het hele idee achter de algoritmes van social media.
En dat raakt hoogsensitieve mensen op hun gevoeligste plek. Veel HSP hebben van nature hun aandacht naar buiten gericht — op de sfeer in de kamer, op wat een ander nodig heeft, op hoe iets overkomt. Dat is een kwaliteit, want het maakt je afgestemd en zorgvuldig. Maar het betekent ook dat je jezelf makkelijk uit het oog verliest.
Zet zo iemand in een omgeving die de hele dag signalen afgeeft over wat anderen ervan vinden, en de balans slaat één kant op. Niet omdat je zwak bent, maar omdat je goed bent in precies dat waar het platform op draait.
Ik merkte het aan mijn eigen vraagstelling. Als ik bezig was met Instagram, dacht ik bijna nooit: wat wil ik vertellen. Ik dacht: wat vinden zij interessant. Dat lijkt op elkaar, maar het is iets heel anders.
Hoogsensitief zijn en social media wringt trouwens net zo goed als je alleen meeleest en zelf niets plaatst. Dan gaat het niet over likes op je eigen bericht, maar over het continu meten van je eigen leven langs dat van anderen.
Wat er veranderde toen ik ermee stopte
Het eerste wat ik merkte was rust. Ruimte in mijn hoofd, en meer aandacht voor de dingen die ik zelf belangrijk vind, zonder elke keer afgeleid te raken.
Het tweede was dat er tijd vrijkwam, veel meer dan ik had ingeschat. Niet alleen de tijd die het maken kostte, maar vooral de tijd die eraan voorafging: het bedenken, het twijfelen, het herschrijven in mijn hoofd tijdens de afwas.
Het derde had ik niet zien aankomen. Het vergelijken viel weg. Niet alleen mezelf naast anderen leggen, maar ook het omgekeerde: voortdurend beoordelen wat ik van anderen vind, wat ik ook zou willen, wat ik anders doe. Dat is een soort achtergrondruis waarvan je pas merkt hoe luid het stond toen het uitging.
Ik heb het trouwens ook niet gemist om informatie op te halen. Dat verraste me, want dat was een van mijn argumenten om te blijven.
Maar het kostte me ook iets, en dat hoort erbij. Mensen kunnen me daar nu niet vinden. Ik ben een podium kwijt, en zichtbaarheid. Voor een paar maanden valt dat mee, maar als ik het blijvend laat liggen, kost het me klanten. Daarom ga ik het ook weer oppakken — maar dan wel anders. In de tussentijd is namelijk veel scherper geworden hoe ik naar hoogsensitiviteit kijk en wat ik daarover te vertellen heb. Met dat verhaal op zak is de vraag niet langer wat ik moet posten, maar welk stukje ervan ik vandaag wil delen.
Herken je dit? Loop je ook vast op prikkels die bij jou harder binnenkomen dan bij een ander? Plan dan een gratis kennismakingsgesprek van een halfuur in. Je vertelt waar je tegenaan loopt, wij vertellen eerlijk of coaching daarbij helpt.
Hoogsensitief en social media: hoe blijf je bij jezelf online?
De makkelijke conclusie is: ga offline. Dat is mijn conclusie niet. Ik ben er niet van om je leven kleiner te maken, want dan verlies je ook alles wat je er wél uit haalt.
Wat helpt:
Weet van tevoren wat je komt doen. Het verschil tussen “ik wil even weten hoe het met Sanne is” en “ik open de app” is enorm. Het eerste is een keuze, het tweede is een gewoonte die een half uur van je dag neemt.
Merk op waar je aandacht zit. Niet hoe lang je kijkt, maar wat je doet terwijl je kijkt. Dat werkt hetzelfde als bij prikkelgevoeligheid: je kunt pas iets veranderen als je weet wat er precies gebeurt. Neem je iets in je op, of ben je jezelf aan het wegen? Dat verschil voelen is een vaardigheid, en zoals elke vaardigheid wordt hij beter als je erop let.
Als je zelf plaatst: bepaal je verhaal vooraf. Weet je waarover je iets te zeggen hebt, dan is de reactie van anderen informatie. Weet je dat niet, dan wordt de reactie je kompas — en ben je aan het sturen op andermans behoefte.
Kijk na afloop wat het je gebracht heeft. De meeste mensen blijven scrollen uit angst iets te missen. Dat is een lastig meetpunt, want wat je mist kun je per definitie niet zien. Wat je wél kunt beoordelen, is hoe je je voelt als je je telefoon weglegt. Opgewekt of juist leeg? Doe die check een week lang en je weet precies hoeveel het je oplevert.
Veel mensen stellen zichzelf een harde regel: niet meer dan twintig minuten per dag, of nooit meer na negen uur ’s avonds. Maar zo’n grens is geen wet, het is een keuze. Twee uur scrollen op een zondagmiddag omdat je daar zin in hebt, is iets heel anders dan twee uur scrollen omdat je telefoon toevallig in je hand lag. Dezelfde tijd, totaal andere uitkomst.
Waar het eigenlijk over gaat
In mijn coachingstrajecten werk ik met vier competenties. Vier vaardigheden die elke HSP volgens mij onder de knie zou moeten hebben: waarnemen, reguleren, verwerken en benutten. Dit artikel gaat vrijwel helemaal over de eerste. Waarnemen betekent niet alleen dat je merkt wat er binnenkomt, maar ook dat je merkt waar je aandacht naartoe gaat — naar binnen of naar buiten.
Social media is daar een extreem voorbeeld van, maar het gebeurt overal. In een vergadering, op een verjaardag, in een gesprek met iemand die het moeilijk heeft. De vraag is steeds dezelfde: ben ik hier nog, of ben ik helemaal bij de ander?
Die vraag kunnen stellen is het begin. De rest volgt daarna.
Wil je hier samen naar kijken? Plan hieronder vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.
Bronnen
Aron, E. & Aron, A. (1997). Sensory-processing sensitivity and its relation to introversion and emotionality. Journal of Personality and Social Psychology, 73(2), 345–368. Bekijk het onderzoek
Acevedo, B. e.a. (2014). The highly sensitive brain: an fMRI study of sensory processing sensitivity and response to others’ emotions. Brain and Behavior, 4(4), 580–594. Bekijk het onderzoek
Acevedo, B. e.a. (2021). Sensory processing sensitivity predicts individual differences in resting-state functional connectivity associated with depth of processing. Neuropsychobiology, 80, 185–200. Bekijk het onderzoek
Color Your Life