Berichten

Als HB en HSP communiceren - plaatje ter illustratiePhoto by Pavan Trikutam on Unsplash
, , ,

Als HB of HSP communiceren: waarom gaat dat zo anders?

Communiceren als HSP: zo bouw je de brug naar anderen

Je zit in een vergadering. Terwijl iemand de vraag nog uitspreekt, heeft jouw hoofd al drie mogelijke antwoorden geformuleerd, twee verbanden gelegd met iets wat vorige maand speelde, en een oplossing bedacht die eigenlijk nóg beter werkt. Je deelt het enthousiast. En dan zie je de gezichten.

Aarzelend. Afwachtend. Iets van: ‘wauw, oké, ehm…’

Herkenbaar? Voor veel HSP is dit een vast patroon. Communiceren als HSP betekent vaak: op een andere frequentie zitten dan de mensen om je heen. En dat gevoel klopt. Dat is vaak ook zo.

Waarom botst communiceren als HSP (of HB) zo vaak met anderen?

Als HSP verwerk je informatie anders dan de meeste mensen. Dieper, sneller, en in associaties die tegelijkertijd oplichten. Onderzoeker Elaine Aron — die het begrip HSP in de jaren negentig introduceerde — noemt dit depth of processing: de neiging om prikkels op meerdere niveaus tegelijk te verwerken (hsperson.com). Voor hoogbegaafden geldt iets vergelijkbaars: het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid omschrijft hoogbegaafdheid als ‘sneller en op meer niveaus tegelijk denken en verbanden leggen’ (kenniscentrumhb.nl). Dat is geen fout in je systeem — dat ís jouw systeem.

Maar dat verschil in verwerking kan voor wrijving in communicatie zorgen. Concreet gebeurt dit op drie manieren:

  • Tempo: Jij hebt het denkwerk al gedaan. Je bent bij de conclusie terwijl de ander de vraag nog aan het formuleren is. Daardoor kun je iets delen dat voor jou logisch en compleet voelt, maar voor de ander uit het niets komt — zonder de tussenstappen die nodig zijn om het te kunnen volgen.
  • Diepgang: Jij verwerkt informatie op meerdere niveaus tegelijk. Dat betekent soms dat je razendsnel bij de conclusie bent — maar even goed dat je juist heel veel context meegeeft, verbanden legt en het complete plaatje wil schetsen voordat je tot de kern komt. Voor de ander kan dat in beide gevallen lastig zijn: te snel, of juist te veel. Wat er onder beide patronen zit is hetzelfde: jij verwerkt dieper, en de ander heeft een andere aanloop nodig om mee te kunnen.
  • Intensiteit: Je enthousiasme, betrokkenheid of overtuiging is oprecht — en vaak groot. Voor jou is dat normaal. Maar de kans is groot dat je dat niet direct zo terugziet bij collega’s of mensen om je heen. Hierdoor kun je je voelen alsof jij overdrijft of ‘veel’ bent. Maar dat is zelden het geval — jij beleeft de wereld gewoon intenser, en dus is je enthousiasme ook groter.

En ja — dat is soms gewoon frustrerend

Laten we daar eerlijk over zijn. Want het gaat niet alleen om wat de ander ervaart. Het is ook voor jóu zwaar.

Het gevoel dat je moet wachten terwijl de ander nog bezig is met iets wat jou allang duidelijk is. Dat je een idee deelt en het niet landt, hoe goed je het ook uitlegt. Dat je je niet begrepen voelt, of — erger nog — dat je jezelf gaat afvragen of je misschien te veel bent. Te snel. Te ingewikkeld.

Die frustratie is begrijpelijk. En tegelijkertijd helpt het om te beseffen: de ander bedoelt het niet als afwijzing. Ze hebben gewoon een andere manier nodig om aan te haken. Dat is geen onwil — het is een verschil in verwerking.

De vraag is dus niet: hoe maak ik mezelf minder? De vraag is: hoe bouw ik de brug?

Wat er aan de andere kant gebeurt

Daar zit een misverstand dat je misschien niet verwacht: jij wil verbinden, maar de ander voelt zich juist buitengesloten. Niet omdat jij iets verkeerd doet, maar omdat alles al bedacht lijkt. Er is geen ruimte meer om mee te denken — jij bent immers al klaar. Of ze voelen de snelheid en intensiteit als een druk: de trein rijdt al, en ze weten niet of ze nog kunnen instappen.

Dat is precies het omgekeerde van wat jij bedoelt. En zodra je dat ziet, verandert er iets. Want dan gaat het niet meer om wie gelijk heeft of wie het snelst denkt — maar om hoe je de verbinding maakt.

Van één grote sprong naar kleine stapjes

Peter, een HSP ondernemer die ik begeleid, herkende dit direct. Hij vertelde:

‘Wat er bij mij vaak gebeurt, is dat ik iets al helemaal heb uitgedacht. Alle stappen zijn gezet, ik ben al bij de fase van “het hoeft alleen nog maar uitgevoerd te worden”. En dan bedenk ik: wacht, ik moet anderen meekrijgen. Dan moet ik een stap terugdoen en nadenken over hoe ik dat doe. Wat voor mij het beste werkt: begin met het probleem. Ik wil hier naartoe — maar hoe? Vervolgens benoem ik de deelproblemen, één voor één. En dan vraag ik ze er zelf over na te denken. Meestal probeer ik het zo in te leiden dat zij het gevoel krijgen dat ze het zelf bedacht hebben.’

Wat Peter beschrijft is precies de kern: hij accepteert dat zijn denkproces anders is dan dat van anderen, en hij past zijn communicatie daar bewust op aan. Niet door zichzelf kleiner te maken — maar door zijn denkstappen zichtbaar te maken.

Wat je kunt doen: vier handvatten

  1. Accepteer en erken het verschil

De eerste stap is simpelweg herkennen: jij denkt anders. Niet beter of slechter — anders. Dat is geen last die je moet dragen, het is een vertrekpunt. Zodra je dat echt accepteert, verdwijnt de frustratie (“waarom snapt niemand het?”) langzaam, en komt er ruimte voor echte aansluiting.

  1. Externaliseer je gedachten — laat je denkproces zien

De grootste verandering zit hierin: deel niet alleen je conclusie, maar laat de weg ernaartoe zien. Hardop denken. ‘Ik zie drie deelproblemen: allereerst…, dan…, en verder… Wat denken jullie?’ Zo nodig je anderen uit om mee te denken in plaats van alleen te luisteren naar een uitkomst die jij al weet.

  1. Begin waar de ander is, niet waar jij al bent

Vraag jezelf voor een gesprek bewust af: waar staat de ander nu? Wat weten ze al? Wat hebben ze nodig om aan te haken? Die kleine mentale check maakt het verschil tussen een monoloog en een gesprek.

  1. Maak je intensiteit bespreekbaar

Soms helpt het simpelweg om het te benoemen: ‘Ik merk dat ik hier erg enthousiast over ben — laat me even vertragen.’ Dat normaliseert jouw manier van zijn en geeft de ander ook ruimte om in te stappen.

Vertalen, niet inkrimpen

Communiceren als HSP of hoogbegaafde is geen kwestie van jezelf kleiner maken of langzamer doen. Het is leren vertalen. Van jouw rijke, snelle binnenwereld naar de ander. En die vertaalvaardigheid — als je hem bewust inzet — is juist een van je grootste krachten.

Want jij ziet dingen die anderen niet zien. Je hebt alleen een brug nodig.

 

Herken je dit en wil je hier samen naar kijken? Plan gerust een vrijblijvend kennismakingsgesprek in. Dan onderzoeken we hoe jij jouw manier van communiceren kunt inzetten als kracht — op het werk, in relaties, en in alles wat ertoe doet.

/door
HSP en nieuws - man met krantPhoto by Roman Kraft on Unsplash

HSP en overprikkeld door nieuws

HSP en het nieuws. Het zal je niet ontgaan zijn dat de berichtgeving de laatste tijd niet erg positief is. Beelden van oorlogsgeweld, hongersnood, klimaatverandering en polarisatie van de samenleving vliegen je om de oren. Dat is stressvol en zorgwekkend. Zeker voor HSP, die gevoeliger zijn voor negatieve informatie en sferen. Hoe zorg je ervoor dat je niet overweldigd raakt door al dat zware nieuws? En hoe vind je een gezonde balans tussen betrokkenheid en rust?

Negatief nieuws scoort

Waarom is het nieuws vaak negatief? Het antwoord is simpel: negativiteit scoort. Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat als er meer positief nieuws getoond wordt, er minder mensen naar kijken. Dat lijkt vreemd, maar dit heeft een belangrijke biologische reden. In de prehistorie, toen het leven als mens nog voornamelijk bestond uit overleven, waren we altijd gefocust op slecht nieuws. Want in die tijd moesten we constant op ons hoede zijn voor gevaar van bijvoorbeeld een roofdier, een vijandelijke stam of slecht weer om onszelf op tijd in veiligheid te brengen. Dat werkte toen dus heel goed, maar ons brein werkt nog steeds zo. Alleen zetten we het nu in bij negatieve nieuwsberichten, waarna we ons vaak verdrietig, verward en/of boos voelen.

HSP en nieuws, waarom houden we er niet mee op?

Omdat het verslavend is en de media daar graag op inspeelt. We zijn van nature nieuwsgierige wezens en als we nieuwe informatie voorgeschoteld krijgen, willen we ook graag meer weten. En het liefst willen we een verhaal dat goed eindigt. Maar omdat het nieuws vaak bestaat uit korte, elkaar snel opvolgende berichten die vaak geen volledige afronding geven, blijft het een vicieuze cirkel van informatieconsumptie (ook wel doomscrollen genoemd).

Negativiteitsbias

Onze oeroude focus op gevaar of negativiteit is ook de reden waarom kritiek vaak langer blijft hangen. Ook al heb je bergen complimenten gekregen, dat ene puntje negatieve feedback gaat maar niet uit je hoofd. Dit wordt de negativiteitsbias genoemd, die ervoor zorgt dat we meer waarde hechten aan negatieve dingen dan aan positieve dingen. Daardoor hebben we ook de neiging het slechte nieuws te overschatten, omdat het langer blijft hangen.

Het effect van slecht nieuws op HSP

HSP verwerken informatie op een diepgaandere manier dan niet-HSP. Dat is ook de reden dat HSP de niet-aflatende stroom negatief nieuws heftiger ervaren dan niet-HSP. Dit komt doordat HSP scherper afgestelde voelsprieten hebben. Je voelt bijvoorbeeld sneller de sfeer aan als je een kamer binnenloopt, je hebt het door als iemand niet oprecht is en pikt ook vaak andermans verdriet op. Emoties die je op het nieuws ziet, kun je dus sneller overnemen.

Daarnaast is het rechtvaardigheidsgevoel bij HSP sterker ontwikkeld. En omdat je dat niet vaak terugziet op het nieuws, kun je een gevoel van nutteloosheid ervaren. Je kunt immers weinig doen voor de mensen op je scherm die iets vreselijks meemaken.

HSP en nieuws: Hoe zorg je ervoor dat je niet overweldigd raakt?

Een paar tips om je niet te laten overweldigen door de constante stroom negativiteit:

  • Consumeer geen nieuws in de ochtend. Begin de dag positief. Ruim je huis op, maak je keuken schoon, eet een voedzaam ontbijt, drink een kopje thee en lees een mooi boek of een tijdschrift dat je een goed gevoel geeft. Als je toch een keer naar het nieuws wilt kijken, kun je dat beter in de middag of avond doen. Maar liever niet vlak voordat je naar bed gaat, omdat heftige beelden kunnen blijven hangen.
  • Neem alleen nieuws tot je dat je zelf hebt opgezocht. Ontvolg al die nieuwsaccounts op sociale media, zet de pushmeldingen van nieuwsapps uit en pas je feed aan met zoveel mogelijk positieve dingen. Zoals kattenfilmpjes ;-).
  • Probeer ook niet te reageren op clickbait. Veel nieuwsberichten en online video’s zijn zo getiteld, dat je getriggerd wordt erop te klikken om je nieuwsgierigheid te bevredigen. Maar vaak kom je dan bedrogen uit, omdat het dan toch over iets heel anders blijkt te gaan, waardoor je ongewild geconfronteerd wordt met negativiteit. Ga na welke kanalen dit vaak doen en probeer ze minder of niet meer te volgen.
  • Praat over nieuwsgebeurtenissen met je vrienden of familie. Doe dit vooral in tweetallen. Een-op-eengesprekken hebben vaak een rustiger verloop en er is meer ruimte voor elkaars ervaringen.
  • Een gezonde levensstijl helpt om je stressgehalte te verlagen. Combineer zo’n een-op-eengesprek met een heerlijke wandeling, eet gezond, ga op tijd naar bed, knuffel je geliefde of een huisdier, ga naar de sportschool. Het lijkt een open deur, maar deze dingen dragen sterk bij aan het in balans houden van je cortisolniveau, waardoor je minder vatbaar bent voor negativiteit en de stress die daarmee gepaard kan gaan.

Onverhoopt toch overweldigd?

  • Laat je emoties er zijn. Druk ze niet weg, voel ze, ga ermee zitten. Het is oké dat het je veel doet.
  • Ga na hoe jij het liefst het nieuws wilt volgen. Stel je eigen voorwaarden. Zet een timer op je nieuwsapp en/of socialemediakanalen. Of kijk gewoon geen nieuws meer. Voor een tijdje of voor altijd. Als het belangrijk is, hoor je het toch wel.
  • Merk je dat je leven er te veel door beïnvloed wordt? Dan kan het een goed idee zijn om te praten met een professional, zoals een psycholoog of coach. Zij kunnen handvatten bieden om beter bestand te zijn tegen (nieuws)prikkels.

Loop jij hierin vast en kun je wel wat ondersteuning gebruiken? In onze praktijk helpen we mensen zoals jij om weer balans in hun leven te krijgen. Plan hieronder vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.

 

Bronnen

https://www.psychologie.nl/artikel/zo-wapen-je-jezelf-tegen-doomscrollen-tijdens-een-overdaad-aan-negatief-nieuws/
https://www.hspmagazine.nl/nieuws-en-hsp/
https://pointer.kro-ncrv.nl/bang-voor-oorlog-social-media-psycholoog-stoppen-doomscrollen
https://www.womenshealthmag.nl/nieuws/1272525/gevolgen-doomscrolling-mentale-gezondheid
https://www.flowmagazine.nl/mental-health/hoe-ga-je-om-met-al-het-heftige-nieuws-dat-je-meekrijgt

/door
hoogsensitiviteit en pijn - iemand die zijn voet vast houdtPhoto by Imani Bahati on Unsplash

Hoogsensitiviteit en pijn: waarom je pijngrens anders kan zijn

Misschien herken je het: je stoot je teen en je bent er de hele dag mee bezig, terwijl je partner het binnen tien minuten vergeet. Hoe kan dat? Stel jij je nou gewoon aan, of werkt het bij jou echt anders? Uit actueel wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit en pijn blijkt dat bij een deel van de hoogsensitieve personen de pijngrens daadwerkelijk lager ligt.

Aanleiding tot mijn onderzoek over hoogsensitiviteit en pijn

Laatst vroeg een cliënt mij of ik wist hoe het precies zit met HSP en pijn. Ik wist dat er onderzoek naar gedaan was, maar niet precies hoe en wat. Dat maakte me nieuwsgierig, dus ik ben in de onderzoeken hierover gedoken en ontdekte verrassende bevindingen. Die inzichten deel ik graag met jou.

Wat onderzoeken laten zien

Hoogsensitiviteit (ook wel sensory-processing sensitivity, SPS) is een eigenschap waarbij je hersenen prikkels diepgaander verwerken. Dat geldt niet alleen voor geluiden, emoties of sferen, maar ook voor lichamelijke signalen zoals pijn. Meer weten? Lees verder op de pagina: Wat is Hoogsensitiviteit?

Een experimentele studie onder jongeren van 16–19 jaar liet zien dat hoogsensitieve deelnemers al pijn ervoeren bij lagere prikkels en de pijn korter konden verdragen dan jongeren met gemiddelde gevoeligheid (Experimentele studie onder jongeren (PubMed)). Ook zagen onderzoekers in hersenscans dat gevoelige mensen sterkere verbindingen hadden in hersengebieden die emoties en pijnbeleving koppelen (Hersenonderzoek over pijn en emotie (PubMed)). Met andere woorden: niet alleen je lichaam, ook je brein verwerkt pijn intensiever.

Volwassen HSP en pijn: een genuanceerder plaatje

Bij volwassenen is er nog weinig onderzoek gedaan waarbij men echt objectief de pijngrens meet.
Wat er wél veel is: onderzoeken waarin volwassenen met een hoge mate van sensitiviteit vragenlijsten invullen over pijn, stress, tandartsangst, hoofdpijn enzovoort. In die studies zie je telkens hetzelfde patroon:

  • Hoe hoger iemands hoogsensitiviteitsscore, hoe vaker ze bijvoorbeeld meer hoofdpijn rapporteren, meer tandartsangst of sterkere pijnbeleving bij medische ingrepen.
  • Tegelijk rapporteren deze mensen ook vaker hoger stressniveau en meer piekeren over pijn.

Deze duidelijke link betekent dus niet dat er experimenteel bewezen is dat alle hoogsensitieve volwassenen een lagere pijngrens hebben, maar wél dat hoogsensitiviteit samenhangt met hoe intens pijn ervaren wordt en hoeveel angst of spanning dat oproept.

Wat dit betekent voor jou

Als je merkt dat je sneller pijn voelt, is dat geen aanstellerij of overdrijving: jouw zenuwstelsel reageert gewoon anders. Dat kan impact hebben op hoe je je werk doet, hoe je omgaat met sport of hoe je lichamelijke klachten ervaart. Tegelijkertijd kun je leren om de emotionele lading rond pijn te verminderen, waardoor je er minder last van hebt.

Hoe je beter omgaat met pijn en overprikkeling

Praktische tipHoe je dit direct kunt toepassen
Ontspan je zenuwstelselBouw elke dag mini-pauzes in (ademhaling, wandelen, even offline) zodat je zenuwstelsel kan herstellen.
Verbeter je slaapVaste slaaptijden, een rustige slaapkamer en schermpauzes helpen om je pijngrens stabieler te houden.
Train je mindsetProbeer pijn waar te nemen zonder oordeel (mindfulness, bodyscan); dat vermindert piekeren en kan de beleving verzachten.
Gedachten onderzoekenSchrijf pijn-gerelateerde gedachten op en kijk of ze kloppen (“is dit echt onhoudbaar, of voelt het nu zo?”).
Zoek steunDeel je ervaringen met een coach of iemand die je begrijpt. Alleen al erkenning kan spanning verlagen en pijn draaglijker maken.
Praat eroverDeel je pijnbeleving met je tandarts, huisarts of andere medisch specialist waar je bij onder behandeling bent. Alleen zo kunnen ze met je meedenken.
Blijf trouw aan je gevoelVertrouw op je eigen ervaring. Laat je niet wegzetten als aansteller: jouw beleving is reëel.

 

Hoogsensitiviteit, pijn en jij

Wil je ontdekken hoe jij jouw sensitiviteit meer kunt inzetten als kwaliteit en minder last hebt van pijn of overprikkeling? Plan hieronder een vrijblijvend kennismakingsgesprek in om te kijken wat we voor jou kunnen betekenen.

 

/door
foto bij artikel: stress verminderen als HSP. Persoon in beweging op de trap.Photo by Bruno Nascimento on Unsplash
,

Waarom cardio je helpt stress verminderen als HSP

Als hoogsensitief persoon merk je waarschijnlijk dat stress zich sneller opbouwt in je lichaam én langer blijft hangen. Maar wist je dat juist cardio een van de meest doeltreffende manieren is om stress te verminderen als HSP? In dit artikel lees je waarom cardio zo goed werkt voor gevoelige mensen — en hoe je het op een haalbare manier in je dagelijkse routine kunt verwerken.

Mentaal én fysiek ontspannen door te bewegen

Ben je snel overprikkeld? Merk je dat je hoofd vaak aan blijft staan na een drukke dag? Of dat je in bed nog hele gesprekken aan het herkauwen bent terwijl je eigenlijk wilt slapen? [Lees ook: Eerste hulp bij overprikkeling].

Als HSP neem je veel prikkels op en verwerk je alles diep. Dat maakt je gevoelig voor stress — en dus is het extra belangrijk om goed te leren ontladen en stress te verminderen als HSP. Eén van de meest effectieve, maar vaak vergeten manieren om dat te doen? Regelmatige cardio training. Het helpt je direct bij stress verminderen als HSP. En nee, daarmee bedoel ik niet per se drie keer per week op een spinfiets zwoegen. Cardio betekent simpelweg: bewegen waardoor je hartslag omhoog gaat. Denk aan stevig wandelen, joggen, dansen, fietsen, zwemmen. Alles wat je bloed sneller laat stromen.

Beweging bij overprikkeling HSP: waarom het zo belangrijk is

Hoogsensitieve personen verwerken informatie diepgaander en reageren sterker op prikkels. Zo zit hun zenuwstelsel in elkaar. Onderzoek toont ook aan dat bij HSP bepaalde hersengebieden actiever zijn bij stress, zoals de amygdala en de insula¹. En dat betekent: meer gevoel, meer nadenken, meer spanning.

Bij stress maakt je lichaam stresshormonen aan, zoals adrenaline en cortisol². Die hormonen zijn bedoeld om je in actie te krijgen. Vluchten, vechten, iets dóen. Maar wat doen veel mensen tegenwoordig bij stress? Die blijven juist stil zitten. Op de bank. Op het werk. In hun hoofd.

En daar zit het probleem.

Je lijf staat in actie-modus, maar jij zit stil. Die opgebouwde spanning krijgt geen uitlaatklep. Je lichaam wil bewegen, ontladen, iets doen met de adrenaline die rondpompt. En als dat niet gebeurt, blijft die spanning in je systeem zitten. Resultaat: je voelt je opgejaagd, gestrest, moe maar ‘aan’.

Stress verminderen als HSP: waarom cardio wél werkt

Hier komt cardio in beeld. Want zodra je in beweging komt, geef je je lichaam precies wat het nodig heeft: een fysieke uitweg voor de spanning die zich heeft opgebouwd. Je zet letterlijk stress om in beweging.

✔️ Je verbrandt stresshormonen. Cardio helpt om adrenaline en cortisol sneller af te breken.

✔️ Je activeert ontspanningshormonen. Denk aan endorfine (je natuurlijke feelgood stofje) en serotonine (rust en tevredenheid).

✔️ Je kalmeert je zenuwstelsel. Je schakelt van het sympathisch zenuwstelsel (actiestand) naar het parasympathisch zenuwstelsel (ruststand).

✔️ Je hoofd komt tot rust. Door ritmisch te bewegen, geef je je brein minder ruimte om te piekeren. Veel HSP merken na het sporten dat hun hoofd lichter aanvoelt.

Het is geen magie. Het is biologie.

“Omdat HSP gevoeliger zijn voor stress, maken ze vaker stresshormonen aan zoals adrenaline. Als je die opgebouwde spanning niet kwijt kunt, blijft je lichaam in een soort ‘aan’-stand. Door cardio te doen, geef je die spanning een uitlaatklep: je lichaam kan de stresshormonen sneller afvoeren, en je zenuwstelsel komt weer in balans. Daardoor voel je je na het sporten vaak rustiger, lichter en helderder in je hoofd.”

“Maar ik ben al zo moe…”

Veel HSP zeggen: “Ja maar… ik ben al zo moe. Ik heb geen energie om te sporten.” En dat snap ik. Je móet ook niet intensief gaan trainen als je al uitgeput bent. Maar precies daarom is het belangrijk om te gaan bewegen — op een manier die bij jou past.
Je hoeft niet te gaan rennen. Begin met 20 minuten stevig wandelen buiten. Zet een podcast op, loop een rondje in het park of dans door je woonkamer. Alles wat je hartslag omhoog brengt, telt.
Kleine moeite, groot effect.
En weet: het hoeft niet perfect. Liever drie keer per week een halfuurtje lichte cardio dan één keer per maand een uitputtende sportsessie.

Ontspannen als HSP? Zet je lichaam aan het werk

Cardio helpt je bij:

Beter slapen
 Omdat je je lichaam helpt de ‘aan’-stand los te laten.

Minder piekeren
 Beweging kalmeert je prefrontale cortex (het deel dat blijft malen).

Meer energie overdag
 Omdat je lichaam beter leert schakelen tussen inspanning en ontspanning.

Sneller herstellen van overprikkeling
 Je verwerkt prikkels letterlijk sneller en voelt je emotioneel stabieler.

Stress verminderen door sporten: werkt het echt?

Ja. Er is veel wetenschappelijk onderzoek dat de positieve impact van cardio op stress en stemming onderbouwt. Studies tonen aan dat aerobe beweging (zoals wandelen of fietsen) leidt tot een daling in cortisol en een stijging in BDNF (een stofje dat helpt bij hersenherstel)³. Ook wordt je hartslagvariabiliteit (HRV) beter — wat een belangrijke graadmeter is voor hoe goed je met stress omgaat⁴.

Daarnaast zijn er talloze ervaringsverhalen van HSP die merken dat ze na het sporten:

– helderder kunnen denken
– rustiger ademen
– zich lichter en stabieler voelen
– en beter grenzen kunnen voelen én aangeven

Wat werkt voor jou?

Er is geen gouden formule. De ene HSP gaat lekker op hardlopen, de ander voelt zich top na 45 minuten zwemmen. Wat belangrijk is: kies iets wat je volhoudt. Iets wat je niet uitput, maar oplaadt.

Tip: Plan het in je week zoals je ook je coachsessies bij ons plant. Geef hier prioriteit aan. Zie het als onderhoud voor je zenuwstelsel en dus je mentale én fysieke gezondheid.

Denk niet: “ik moet sporten.”
Maar denk: “ik geef mijn lichaam de kans om spanning los te laten en te herstellen van de dag.”

Die shift in denken maakt álles anders.

Tot slot

Als je merkt dat je vaak gespannen bent, veel piekert of slecht slaapt, kijk dan eens eerlijk naar hoe vaak je beweegt. Je hoeft geen sportfanaat te worden om stress te verminderen als HSP. Maar regelmatige cardio, op jouw manier, kan een wereld van verschil maken in hoe je je voelt.

Wil je hier eens over sparren, of heb je het gevoel dat je hoofd structureel voller is dan goed voor je is? We denken graag met je mee. In onze coachtrajecten helpen we je niet alleen om je gevoeligheid beter te begrijpen, maar ook om praktische routines op te bouwen die je écht ondersteunen — zoals de juiste vorm van beweging.

Je bent niet te gevoelig. Je hebt gewoon andere dingen nodig om goed te kunnen functioneren.

Bronnen

  1. Acevedo, B. P., et al. (2014). The Highly Sensitive Brain: fMRI evidence for increased neural responses to affective pictures in high-sensitivity individuals. Brain and Behavior, 4(5), 580–594.
  2. McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation: central role of the brain. Physiological Reviews, 87(3), 873–904.
  3. Cotman, C. W., & Berchtold, N. C. (2002). Exercise: a behavioral intervention to enhance brain health and plasticity. Trends in Neurosciences, 25(6), 295–301.
  4. Ernst, G. (2017). Heart-rate variability—More than heart beats? Frontiers in Public Health, 5, 240.

 

/door
HSP verhaal Laura Woolthuis voor Color Your LifePhoto by Yichen Wang on Unsplash

Van grijs naar alle kleuren van de regenboog: een HSP-verhaal

In het kader van persoonlijke HSP-verhalen, nemen we deze keer een kijkje achter de schermen van Color Your Life met het verhaal van Laura Woolthuis, redacteur en schrijver van enkele van onze artikelen. Wanneer kwam zij erachter dat ze HSP was? Hoe gaat ze ermee om en hoe plukt ze er nu in haar dagelijks leven de vruchten van?

Grote gevoelens

Ik was altijd al een gevoelig kind, wat zich meestal uitte in grote gevoelens bij zowel positieve als negatieve situaties. Zo wist ik al heel jong wanneer ik een sterke nee voelde als ik iets niet prettig vond en kon ik slecht tegen heftige of bloederige verhalen. Ik ben zelfs een keer flauwgevallen in de klas toen ik een boek las waarin een intense pijn voorkwam! Door dat soort momenten ontdekte ik dat ik soms de gevoelens van anderen kon voelen en ook de ware intenties van iemand kon zien. De juf die bijvoorbeeld ineens poeslief deed als er ouders bij waren, maar ondertussen voor mij duidelijk nepheid uitstraalde. Dat vond ik heel verwarrend, want wat doe je daarmee als kind?

Van overprikkeling was lang geen sprake, wel van onderprikkeling. Hoewel ik daar pas op latere leeftijd achter ben gekomen (daarover later meer). De eerste keer dat ik echt overprikkeld raakte was op mijn 13e, toen ik naar een spirituele beurs was geweest. ’s Avonds lag ik in bed en ik was klaarwakker. Het voelde alsof ik onder stroom stond. Ik had alle energieën van die dag als een spons in me opgezogen en ze konden nergens heen om te ontladen. Dat was een heel vreemde ervaring.

Hoogsensitief (HSP)

Op mijn 27ste hoorde ik pas over HSP. Ik googelde ‘pijn van andere mensen voelen’ (wat veel zegt over mijn ervaringen haha) en deze term rolde eruit. Ik kocht meteen het boek van Elaine Aaron, maar tijdens het lezen herkende ik mezelf helemaal niet in die vroege omschrijving van HSP: het leek meer over extreem introverte en gevoelige mensen te gaan die hun huis niet durfden te verlaten uit angst voor prikkels. Zo was ik absoluut niet, ik hield juist van avontuur en prikkels!

Uiteindelijk kwam ik door omstandigheden in een heftige burn-out terecht. Ik zat helemaal vast en mentaal ging het heel slecht. Ik hoorde over HSP-coaching en ik dacht, laat ik het eens proberen. Zo kwam ik bij Color Your Life terecht en het was zo’n fijne ervaring om door Denise gecoacht te worden! Ik kon goed met haar filosoferen over dingen die me bezighielden en zij werd het eerste goede stemmetje in mijn hoofd. In mijn jeugd heb ik veel te horen gekregen dat ik niet goed genoeg was, dat ik ‘te veel’, ‘te moeilijk’, ‘te…’ was, en om plotseling goede dingen over mezelf te horen was een heel nieuwe ervaring.

Ze heeft me een paar jaar gecoacht, door extreme overprikkeling, veel persoonlijke drama’s en paniekaanvallen heen. Uiteindelijk moest ik meer psychologische hulp zoeken, maar wist ik wel beter wat ik zocht in een coach/psycholoog. Ik las ook meer boeken over HSP, bijvoorbeeld over HSP HSS. Daarin herkende ik me meer: iemand die soms juist prikkels nodig heeft om op te laden. Maar toch had ik het gevoel dat dat nog niet de hele lading dekte.

Hoogbegaafd (HB)

En dat klopte. Kort daarna ontdekte ik dat ik ook hoogbegaafd ben. Een bizarre realisatie, want hoogbegaafden zijn toch extreem slimme mensen die heel goed zijn op school, klassen overslaan en moeilijke wiskundige formules kunnen oplossen? Dat was ik niet! Maar toch klopten alle zijns-kenmerken. Ik ben heel creatief aangelegd, heb veel talenten, vind veel dingen leuk, en pik die dingen ook snel op. Bovendien leer ik top-down, in plaats van bottom-up. Het was echt een eyeopener toen ik dit ontdekte. Het verklaarde ook waarom ik school juist altijd heel moeilijk had gevonden: als je in een wereld leeft waarin je alles ‘andersom’ wordt aangeleerd, dan is het lastig om mee te komen. Daarnaast begreep ik ook beter waarom ik mijn jeugd als ‘grijs’ heb ervaren. Er waren niet genoeg positieve prikkels om mijn hongerige brein bezig te houden.

Carrièreswitch

Al deze inzichten hebben mij uiteindelijk uit mijn identiteitscrisis geholpen en me laten ontdekken welke dingen bij mij passen. Wat voor dingen? Nou, werk bijvoorbeeld.

Na mijn studie begon ik met een kantoorbaan als redacteur bij een uitgever. De essentie ervan was leuk, maar na een aantal jaar ontdekte ik dat ik een afschuwelijke hekel heb aan van 9 tot 5 werken en altijd hetzelfde riedeltje afdraaien. Ik kan ook niet goed overweg met bazen: mensen die zich gedragen alsof ze boven mij staan en niet openstaan voor mijn input trek ik slecht. Dus voor mij reden genoeg om voor mezelf te beginnen als redacteur en vertaler.

Daarnaast ben ik ook operazangeres, werk ik parttime in dienst als actrice, en freelance als trainingsacteur. Hier geniet ik erg van. De afwisseling van het werk, en het improviseren en reageren op mensen geeft mijn brein een enorme boost. Het voelt eindelijk nuttig om zoveel ideeën te hebben. Maar ook om grote gevoelens te hebben en je in te kunnen in leven in andere mensen. En als eigen baas doe ik klussen die ik zelf heel leuk vind en bepaal ik grotendeels mijn eigen werkdagen en -uren. Kan ik ’s middags ook eens lekker een dutje doen als ik daar behoefte aan heb 😉.

Omringd door HSP

Natuurlijk spelen de mensen om je heen ook een grote rol als HSP. Bijna al mijn collega’s en vrienden zijn HSP en als ze dat niet zijn, dan zijn ze alsnog heel invoelend. Mijn partner is ook HSP (en waarschijnlijk hoogbegaafd) en dat levert fijne, intense momenten op. Je begrijpt elkaar beter als de één compleet overprikkeld thuiskomt van werk en eventjes wat ruimte voor zichzelf nodig heeft. Natuurlijk heeft het ook een keerzijde, namelijk dat je soms ‘te’ gevoelig kunt reageren op wat de ander zegt en dan ontstaan er heftige ruzies. Maar dat kan ook komen doordat we allebei operazangers en heel gepassioneerde mensen zijn 😉.

Het is heel fijn om omringd te zijn met mensen die hetzelfde ervaren. Daardoor voel ik me eigenlijk nooit meer ‘te’. En als dat oude gevoel toch weer eens de kop op steekt, dan weet ik dat er een heleboel mensen zijn die mij gewoon goed vinden zoals ik ben. Dat is een hele geruststellende gedachte!

Coaching

Als je beter weet hoe je in elkaar steekt, kun je dus ook keuzes maken die beter bij jou en je interesses aansluiten. Het is nooit helemaal perfect: je zult altijd een keertje overprikkeld raken of verveeld, of toch in omgevingen terechtkomen die niet echt bij je passen. Maar dan weet je wel hoe je met die situaties moet omgaan en waardoor je daar beland bent. Bij mij hebben al die ontdekkingstochten (want dat zijn het en blijven ze ook) ervoor gezorgd dat mijn leven van grijs, naar alle kleuren van de regenboog is gegaan. Had ik maar eerder geweten dat het leven zo sprankelend kon zijn!

Zoals ik eerder zei, heeft Denise me daarbij heel goed geholpen. Ze luistert met veel interesse en reflecteert niet alleen mee op jou maar ook op zichzelf, wat voor mij veel mooie, wederkerige gesprekken opleverde. Als iemand die voorheen op heel veel vlakken in het leven zwaar in de knoop zat, kan ik echt zeggen dat haar coaching een belangrijk onderdeel in mijn herstel is geweest.

Ik hoop dat onze blogs herkenning en geruststelling bieden. Weet: je bent niet alleen, je bent hartstikke normaal en niet ‘te’! Mocht je graag meer willen weten over wat HSP inhoudt, hoe je kunt omgaan met de uitdagingen ervan en hoe je er de vruchten van kunt plukken, abonneer je dan op de maandelijkse inspiratiemail en/of neem contact op met Denise bij Color Your Life. Ik beloof je: het is het waard!

/door

Van overvol hoofd naar innerlijke rust – mijn HSP ervaringsverhaal

Er wordt me door coachees regelmatig gevraagd naar ‘mijn HSP ervaringsverhaal’. “Wanneer kwam jij erachter hoogsensitief te zijn?, Hoe was het voor jou voor je gespecialiseerd was in hoogsensitiviteit? Hoe heb jij jouw pad van persoonlijke ontwikkeling en groei afgelegd?”. Daar is zoveel over te vertellen, dus vond ik het tijd om mijn ervaringen eens op een rijtje te zetten. Lees je mee?

Waarom ik geloof dat het leven voor HSP ook makkelijk kan zijn

In 2010 kwam ik voor het eerst in aanraking met coaching. Ik was begin twintig en voelde me… tja, vol. Vol van emoties die ik niet goed kwijt kon. Ik was vaak moe, snel overprikkeld en vond het lastig om écht te ontspannen. De kleinste dingen konden me raken: een opmerking, een sfeer in een ruimte, of het verdriet van iemand anders. Alles kroop mijn systeem in.

Aan het eind van de dag had ik vaak nog maar één remedie: op de bank ploffen met een aflevering Grey’s Anatomy en even goed uithuilen. Daarna was ik leeg, maar ook opgelucht.

Ik dacht toen vooral: ik ben gewoon wat emotioneler dan anderen. Van hoogsensitiviteit had ik nog nooit gehoord. Pas tijdens mijn coachopleiding – een paar jaar later – kwam de term vaker voorbij. Het kwartje viel. Of eigenlijk: een hele rits kwartjes.

Niet alleen over mijn gevoeligheid, maar ook over hoe mijn lichaam en emoties samenwerken. Ik ontdekte dat mijn klachten en struggles niet raar waren, maar juist logisch – als je gevoelig bent voor prikkels en weinig tools hebt om daarmee om te gaan.

Het zat er altijd al in

Als ik terugkijk, was het er natuurlijk als kind ook al overduidelijk. Mijn moeder vertelde dat ik als baby begon te huilen zodra een onbekend gezicht boven de kinderwagen hing, of als een hond blafte. Harde geluiden vond ik eng, en ik schrok om het minste of geringste.

Ik huilde veel. En voelde alles intens – en uitte dat ook intens: hard huilen, hard gillen, hard lachen.

Ook had ik als kind een enorme behoefte aan rust en regelmaat. Als ik niet genoeg slaap kreeg, was mijn lontje op. Dan kon ik niets meer hebben.

Tegelijkertijd was ik sociaal en zorgzaam. Ik voelde feilloos aan wat er in de groep speelde, wilde voor iedereen zorgen, en voelde me verantwoordelijk voor het welzijn van anderen. Mooie eigenschappen – maar ook intens om te dragen als kind.

Van inzicht naar actie

Mijn eerste coach liet me zien hoe lichaam en emotie samenwerken. Dat mijn vermoeidheid, gespannen schouders of buikpijn geen toeval waren, maar signalen. En dat ik keuzes had.

Ik kon leren begrenzen. Mijn energie bewaken. Mezelf minder verantwoordelijk maken voor alles en iedereen.

Ik dook erin. In 2010 startte ik een driejarige coachopleiding bij het HOC in Amersfoort. In 2014 startte ik mijn praktijk: Color Your Life. Omdat ik geloofde – en nog steeds geloof – dat het leven niet zwaar hóéft te zijn, ook niet als je gevoelig bent.

Want: als ik het kan, kan jij het ook!

Hoogsensitief zijn is niet ‘te veel’ zijn

Lang dacht ik dat ik te veel was. Te gevoelig. Te snel geraakt. Te moe. Inmiddels weet ik: ik voel gewoon veel. En dat is geen zwakte, maar een kracht. Tenminste – als je weet hoe je ermee omgaat.

Nee, ik word niet meer overspoeld door elk gevoel dat voorbijkomt. En ja, ik raak nog weleens overprikkeld – maar niet meer zo hard als vroeger. Ik herken het nu eerder én weet wat ik nodig heb om te herstellen.

Drie belangrijke inzichten die mij hebben geholpen:

  • Ik hoef me niet alles aan te trekken.
  • De emoties of meningen van een ander zijn niet van mij.
  • Meer aandacht voor mezelf = minder gevoelig voor wat er buiten mij gebeurt.

Dat betekent overigens niet dat ik me afsluit. Juist niet. Ik kies alleen bewuster waar ik mijn energie aan geef. En dat voelt als vrijheid.

Ik heb prikkels óók nodig

Wat ik ook lang niet wist: dat er zoiets bestaat als een hoogsensitieve persoon die óók op zoek is naar prikkels. [Lees daarover meer in de artikelen HSP versus HSP HSS | verschillen en overeenkomsten, Overprikkeld en onderprikkeld tegelijkertijd: kan dat?] Naar afwisseling, naar intensiteit, naar nieuwe ervaringen. En dat dat gewoon kan samengaan. Ik dus.

Ik houd totaal niet van herhaling. Drie keer naar dezelfde speeltuin met mijn kids en ik krijg al de kriebels. Maar een nieuwe plek ontdekken met ze? Dan stroomt de energie weer. Ik hou van reizen, van festivals, van kunst of muziek die me diep raakt. Van vrienden die verrassend zijn, van onverwachte wendingen in gesprekken. Ik kijk zelden twee keer dezelfde film. Nieuwe projecten en avonturen houden me scherp en levend.

Tegelijkertijd weet ik ook: hoe meer ik in die intensiteit duik, hoe belangrijker het is dat ik daarna weer écht oplaad. Dus ik leef een beetje in uitersten: hard genieten en hard ontspannen. Mijn lijf is daarin mijn belangrijkste kompas geworden. Ik voel steeds beter welke prikkels me voeden, en welke me leegtrekken. Die balans vinden – daar zit voor mij de sleutel.

De kracht van mijn werk – voor mij én de ander

In mijn werk als coach is mijn sensitiviteit een enorme kracht. Ik voel snel wat er speelt, stem makkelijk af, en luister écht – zonder oordeel. Ik zie hoe cliënten groeien, soms dwars door het ongemak heen. Het geeft me zóveel voldoening om te zien hoe iemand stap voor stap weer regie pakt over zijn of haar leven. En dat vervult me met trots. Ik voel me dan echt zo’n trotse moeder gans, haha!

Mijn vak houdt me tegelijkertijd scherp. Ik leer elke dag van mijn cliënten, reflecteer op mezelf en blijf met veel interesse de wetenschappelijke ontwikkelingen rondom hoogsensitiviteit volgen.

Ook in het moederschap komt mijn gevoeligheid goed van pas. Ik merk de kleine signalen van mijn kinderen snel op. Al bots ik natuurlijk ook weleens tegen mijn eigen grenzen aan. Maar ook daar geldt: hoe beter ik voor mezelf zorg, hoe fijner ik er kan zijn voor een ander.

Weg met de HSP-mythe

Wat ik belangrijk vind om te zeggen: hoogsensitiviteit hoeft je leven niet te beperken. Ik trek het bijvoorbeeld slecht als mensen zeggen: “Ik ben hoogsensitief, dus ik kan niet naar verjaardagen.” Natuurlijk mag je kiezen waar je energie van krijgt. Maar HSP zijn betekent niet dat je aan de zijlijn hoeft te leven.

Sterker nog: het leven als HSP kan intens mooi zijn. Je maakt dingen dieper mee, voelt meer, en kunt ook intenser genieten – als je weet hoe je goed voor jezelf zorgt. Dat gun ik echt iedereen.

Tot slot

Ik hoop dat mijn HSP ervaringsverhaal je iets heeft gebracht. Misschien herkenning. Misschien rust. Misschien het gevoel: hé, ik ben niet de enige. Misschien zelfs een beetje hoop of motivatie. Dat zou ik helemaal te gek vinden.

En als jij op een punt staat waarop je denkt: ik wil het anders, maar ik weet niet hoe – weet dan dat je welkom bent. Bij Color Your Life begeleiden we je op een nuchtere en praktische manier, met oog voor wie jij bent. Laten we samen ontdekken hoe jij jouw sensitiviteit als kracht kunt inzetten.

/door
atlas hsp wereld op je schouders, color your lifePhoto by Afif Ramdhasuma on Unsplash

Waarom voelt het leven soms zo zwaar?

Ken je dat gevoel dat je de hele wereld op je schouders draagt? Dat het leven zwaarder voelt dan het zou moeten zijn?
Voor veel HSP is dit helaas maar al te herkenbaar. Het is alsof je niet alleen je eigen sores meesjouwt, maar ook die van anderen – en soms zelfs die van de wereld.

Ik moet dan altijd denken aan dat beeld van Atlas, met de hele aardbol op zijn rug. Zwaar, uitputtend… en ergens ook onnodig. Want er is een andere manier om met dit gevoel om te gaan.

Jij draagt de wereld op je schouders

Hoe komt dat?

  • Je hebt een groot empathisch vermogen.
  • Je hebt een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel: onrecht raakt je diep.
  • Jij ziet veel opties en oplossingen — dus je wilt ook helpen.
  • En ook: als de sfeer om je heen fijner wordt, voel jij je ook beter. Je richt je dus (onbewust) op het verbeteren van de wereld. Voor anderen, voor het collectief, voor harmonie, omdat jij je dan ook rustiger voelt.

Maar… dat is een zware strategie. Want de wereld is niet altijd eerlijk. Mensen doen niet altijd aardig. En je hebt nu eenmaal niet overal invloed op.

De onbewuste overtuiging die alles moeilijker maakt

En er is nóg iets dat het leven zwaarder kan laten voelen: de overtuiging dat het anders zou moeten zijn dan het is.

“De wereld zou anders moeten zijn dan ze is.”

Als HSP met een sterk gevoel voor rechtvaardigheid is die overtuiging extra pijnlijk. Want je zíet wat er mis is. Je voelt wat er beter zou kunnen. En je voelt je betrokken bij het leed van anderen. Als iemand oneerlijk wordt behandeld, als de sfeer op je werk niet klopt, als je ziet hoeveel mensen pijn lijden in de wereld — dan wil je iets doen. Dan móét je iets doen.

Maar dat ‘moeten’ kan dus voortkomen uit het niet kunnen verdragen dat dingen zijn zoals ze zijn. Die strijd tegen de realiteit kost ongelofelijk veel energie.

De wereld op je schouders, waarom je hier zo moe van wordt

Zodra je denkt: “Dit zou anders moeten zijn” (je baan, je relatie, het nieuws, de oorlog, het klimaat, je eigen gevoelens), verzet je je tegen wat is. Je strijdt met de realiteit — en die strijd kun je niet winnen.

Want wat er nu is, ís er al. Als je daartegen vecht, loop je voortdurend achter de feiten aan. En juist dat maakt het leven zo vermoeiend.

Wat dan wél helpt?

Je hoeft de realiteit niet goed te keuren. Je hoeft onrecht niet te accepteren alsof het ‘oké’ is. Maar je kunt wél oefenen met het erkennen van wat er nu is, zonder meteen in verzet te schieten. En van daaruit kijken: Wat kan ik nu doen?

  1. Accepteer wat is. Stop met vechten tegen het nu.
    De realiteit is zoals hij is. Of je het nu leuk vindt of niet. Verzet kost bakken met energie – en verandert zelden iets. Accepteren betekent niet dat je het goedkeurt, maar dat je het erkent. En dat geeft ruimte. Oefen met de gedachte “Het is wat het nu is.”“De overtuiging dat het anders zou moeten zijn, maakt alles moeilijk. Acceptatie maakt alles lichter.”
  1. Richt je op wat je wél kunt doen
    Je hebt geen controle over het wereldnieuws, het gedrag van anderen of het verleden. Maar je hebt wél invloed op je eigen keuzes, je grenzen, je energie en je aandacht. Focus daarop. Wees zuinig met je energie – en laat de rest (voor nu) even los.En, stel jezelf regelmatig de vraag: “Wat ligt wél binnen mijn invloed?”
  2. Leef vanuit liefde in plaats van lijden.
    Vraag jezelf niet af wat er allemaal mis is – maar wat je kunt bijdragen. Hoe je liefdevol aanwezig kunt zijn, voor jezelf én de ander. Actie vanuit liefde vermindert onrust, geeft je richting en versterkt je gevoel van zinvolheid.Vervang ‘waarom is dit zo?’ door ‘wat kan ik nu doen?’
  1. Laat los wat niet van jou is
    Niet alles wat je voelt, is van jou. Zeker als HSP is het belangrijk regelmatig af te stemmen: “Is dit echt van mij? Of draag ik iets wat niet bij mij hoort?”
    Oefen in bewust loslaten. Visualiseer bijvoorbeeld dat je wat niet van jou is, teruggeeft aan de ander of aan het universum.
  1. Maak het klein en concreet
    Je hoeft de wereld niet te redden. Alleen zorgen voor dit moment, voor jezelf, voor één ding dat goed voelt.
    Dat is genoeg. En van daaruit ontstaat vanzelf meer gevoel van grip, bijdrage en ruimte.
  1. Zorg goed voor jezelf.
    Denk bijvoorbeeld aan: minder nieuws, meer natuur. Minder laten binnenkomen, meer uitspreken.

Het leven hoeft niet lichter te zíjn om lichter te voelen

Wat jij nodig hebt, is geen perfecte wereld, maar het innerlijke vermogen om te blijven staan in een wereld die soms zwaar is. Zodat je je gevoeligheid niet inzet om alles op te lossen — maar om afgestemd te leven. Zodat je kracht en compassie leert combineren, en je ruimte ervaart in plaats van druk.  Waardoor je dus niet meer de wereld op je schouders draagt.

Dat leer je niet in één dag. Maar elke keer dat je kiest voor acceptatie in plaats van verzet, voor liefde in plaats van lijden, voel je een stukje meer rust.

En weet: je hoeft het niet alleen te doen. Voel je welkom voor een gratis kennismakingsgesprek als je merkt dat je hierin vastloopt. Samen onderzoeken we hoe jij weer lichter kunt leven.

/door
hooggevoelig en hoogbegaafd hoogsensitief HSPPhoto by Olav Ahrens Røtne on Unsplash

Hooggevoelig en hoogbegaafd? Zo herken je de overeenkomsten (en verschillen)

Hooggevoelig én hoogbegaafd zijn, wist je dat dat kan? Als je je in beide herkent, heeft dat invloed op hoe je jezelf ziet en voor jezelf zorgt – soms heeft het voordelen, soms voelt het juist als een uitdaging. In dit artikel lees je waar deze eigenschappen elkaar raken en waarin ze van elkaar verschillen.

Wat is hoogbegaafdheid?

Ongeveer 2,5% van de wereldbevolking is hoogbegaafd (HB) (ten opzichte van 15-20% bij HSP). Maar wat betekent dat eigenlijk?

Een veelgebruikte definitie beschrijft hoogbegaafden als:

‘… snelle en slimme denkers, die complexe zaken aankunnen. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Sensitieve en emotionele mensen, intens levend. Zij scheppen plezier in creëren.’

Hierin zie je al dat sensitiviteit en intensiteit een belangrijk onderdeel van HB vormen. Daarnaast wordt bij hoogbegaafdheid regelmatig verwezen naar een bovengemiddelde intelligentie, wat zich meestal vertaalt naar een IQ-score van 130+. Maar hoogbegaafdheid bestaat uit meer dan hoogintelligent zijn; het omvat namelijk ook specifieke zijnskenmerken.

Kenmerken van hoogbegaafdheid

HB vallen vaak op omdat ze snel zien waar dingen beter of sneller kunnen en waar problemen kunnen ontstaan. Sommige hoogbegaafden herkennen zich vooral in de klassieke intelligentie, bijvoorbeeld door hoge cijfers te halen op school of door uit te blinken in functies die een beroep doen op hun intellectuele capaciteiten. Andere hoogbegaafden herkennen zich meer in creatieve intelligentie, met talenten die tot uiting komen op het gebied van muziek, sport of kunst. Hoewel zij ook tot bovengemiddelde prestaties kunnen komen, vallen ze minder snel op als hoogbegaafd. Daarnaast kun je ook HB zijn en niet tot bovengemiddelde prestaties komen als gevolg van een niet-passende omgeving. In dat geval ben je waarschijnlijk meer bezig met je aan te passen dan met het leren kennen van jezelf en je eigen behoeften. Dit kan leiden tot onderpresteren, frustratie en het gevoel niet echt gezien te worden, omdat de focus ligt op overleven in plaats van op groei.

Herken jij jezelf in de volgende kenmerken, die zowel kunnen wijzen op hooggevoeligheid als hoogbegaafheid?

– Als je ergens in geïnteresseerd bent, heb je het snel onder de knie. (HB)

– Je hebt moeite met sterke autoriteit. (HB en soms ook HSP)

– Je bent nieuwsgierig, stelt veel vragen en veel ter discussie. Je wilt graag tot de kern komen. (HB en HSP)

– Je hebt een sterk rechtvaardigheidsgevoel en hecht veel waarde aan eerlijkheid en gelijkwaardigheid. (HB en HSP)

– Je hebt complexe gedachten en sterke gevoelens waardoor je soms overprikkeld of overweldigd kunt raken. (HB en HSP)

– Je wordt vaak een beetje ‘te’ genoemd: te gevoelig, te intens, te kritisch, te moeilijk, te druk… (HB en HSP)

– Je hebt een ongewoon goed geheugen. (HB)

– Je raakt snel verveeld door een gebrek aan uitdaging. (HB en soms ook HSP)

– Je liep voor in je ontwikkeling en kon al eerder lezen/lopen/praten dan leeftijdsgenoten, of later maar dan zo goed als foutloos. (HB)

– Je hebt uiteenlopende interesses en je kunt veel. Dat vind je fijn, maar daardoor ervaar je ook vaak een gebrek aan focus en richting. (HB en soms ook HSP)

– Je kunt vraagstukken vanuit verschillende invalshoeken bekijken en je bent graag bezig met complexe en uitdagende problemen. (HB en soms HSP)

– Je bent erg kritisch op jezelf en legt de lat hoog. (HB en soms ook HSP)

Overeenkomsten hoogbegaafd en hooggevoelig

Zoals uit het bovenstaande blijkt, hebben hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit aardig wat overeenkomsten. Beide eigenschappen kunnen ervoor zorgen dat je anders waarneemt dan anderen: je ziet details die anderen misschien niet opmerken en je ervaart je omgeving intenser. Dit ‘anders bedraad zijn’ zorgt ervoor dat je meer prikkels opvangt en diepere connecties legt met de informatie die je krijgt.

Omdat je vaak sneller reageert op externe invloeden, kan het ook voelen alsof je altijd ‘aan’ staat. Zeker in nieuwe en drukke omgevingen kun je daarom snel overspoeld raken door prikkels, zoals feestjes of bij je nieuwe baan. Je kunt daardoor merken dat je meer oplaadtijd en hersteltijd nodig hebt dan anderen.

Daarbij kunnen zowel HB als HSP soms het gevoel hebben dat ze er niet helemaal bij horen. Je kunt wel meekomen, maar het kan moeilijk zijn om écht aansluiting te vinden bij anderen. Bovendien word je vaak een beetje ‘te’ genoemd. Te gevoelig, te emotioneel, te druk, te intens, te moeilijk. Dit kan het gevoel van er niet bij horen versterken.

Verschillen hoogbegaafd en hooggevoelig

Een van de verschillen tussen hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit is de bovengemiddelde intelligentie waarover HB vaak beschikken. Dit gaat wel iets verder dan alleen een IQ van 130+, want zoals we eerder al zagen, is hoogbegaafdheid meer dan alleen hoogintelligent. Het belangrijkste verschil zou dan kunnen liggen op het gebied van de snelheid van denken. HB beschikken over een snel begripsvermogen en kunnen snel schakelen. Dit gaat vaak gepaard met bijvoorbeeld snel praten, het struikelen over woorden en zichzelf direct verbeteren tijdens het spreken. De mond kan als het ware de snelheid van het brein niet bijhouden.

HB zijn ook vatbaarder voor verveling. Dit komt onder andere doordat zij meer energie te kanaliseren hebben op een dag. Voor veel hoogbegaafden is bijvoorbeeld de energie die ze op het werk hebben gegeven niet genoeg om ál hun energie kwijt te kunnen. Dit in tegenstelling tot HSP die niet hoogbegaafd zijn en vaak met veel minder prikkels al ‘vol zitten’.

Niet elke HSP is hoogbegaafd

Niet elke HSP is dus hoogbegaafd, er zijn tenslotte veel meer hoogsensitieve personen dan hoogbegaafden. Maar zijn alle hoogbegaafden dan wel ook hoogsensitief?

De meeste HB herkennen zich wel in de zijnskenmerken die bij HSP worden genoemd en uit onderzoek blijkt dat zo’n 87% van de HB ook HSP is. Het kan zijn dat die overige 13% ook HSP is, maar er niet bewust mee bezig is door bijvoorbeeld een grotere focus op het denken en minder op het gevoel.

Je bent meer dan hooggevoelig of hoogbegaafd

Je kunt naast je hoogsensitiviteit dus nog zoveel meer zijn. Wist je bijvoorbeeld dat er ook HSP zijn die juist heel erg van prikkels houden? En hoe zit dat eigenlijk met introvert of extravert zijn en hoogsensitiviteit? Lees verder in onze andere artikelen:

Herken jij jezelf in zowel HSP als HB? Dan is het waardevol om hier bewust mee om te gaan. Het helpt je je grenzen beter te bewaken, je energie te managen en je unieke talenten te benutten. Wil je meer weten of ben je benieuwd wat begeleiding voor jou kan betekenen? Plan dan hieronder een vrijblijvend kennismakingsgesprek.  

 

Bronnen

Kieboom en K. Venderickx, Meer dan intelligent; De vele gezichten van hoogbegaafdheid bij jongeren en volwassenen

Ballast, et al., Hoogbegaafde volwassenen; zet je gaven intelligent en positief in

Aron, E., Hoogsensitieve personen; Hoe blijf je overeind als de wereld je overweldigt

giftedpeople.eu/hoogbegaafdheid

 

/door
hooggevoeligheid en hoogsensitief, wat is het verschil? intense emotionele belevingPhoto by Олег Мороз on Unsplash

Wat is het verschil tussen hooggevoeligheid en hoogsensitiviteit?

De termen hooggevoeligheid en hoogsensitiviteit worden vaak door elkaar gebruikt. Is er echt een verschil, of bedoelen we met beide hetzelfde? Deze vraag wordt ons regelmatig gesteld. Dus, laten we dit eens verder onderzoeken.

HSP, High sensitivity en hooggevoeligheid

Begin jaren ‘90 introduceerde de Amerikaanse Elaine Aron de begrippen HSP en high sensitivity. Tijdens haar onderzoeken zag ze een heleboel kenmerken, verbond die met elkaar en noemde de mensen die aan deze kenmerken voldoen: HSP, ook wel: high sensitive person.

In het Nederlands vertaalden we dat destijds al snel naar de term hooggevoelig en de eerste boeken die daar in het Nederlands over werden geschreven gebruikten dan ook allemaal de termen hooggevoelig en hooggevoeligheid.

Hooggevoeligheid versus hoogsensitief

Tot dat in 2016 de Belgische hoogleraar Elke van Hoof onderscheid begon te maken tussen Hooggevoeligheid en Hoogsensitiviteit in haar publicaties. Daarin beschreef ze dat hooggevoeligheid slechts de emotionele reactie op overprikkeling zou zijn. Het zou verwijzen naar de sterk emotionele reactie die iemand kan hebben op situaties of ervaringen en kon daarmee bij iedereen voorkomen. Het ging hier dus puur om de uiting van overprikkeling.

De term hoogsensitiviteit zou dan betrekking zou hebben op de specifieke karaktereigenschap waar Elaine Aron over schreef. Maar, het door elkaar gebruiken van die twee termen met hun kleine nuanceverschil bleek bij gebruik door de massa al snel als verwarrend te worden ervaren.

Eenheid in Terminologie

De kerngroep HSP-professionals* besloot dat hooggevoeligheid en hoogsensitief hetzelfde betekenen. En streven ze ernaar dat dit in het gehele HSP-veld wordt meegenomen. Hierdoor wordt communicatie eenvoudiger en wordt kennis beter verspreid. Ondertussen heeft Elke van Hoof een paar jaar geleden óók erkend dat beide begrippen hetzelfde zijn en gaat daarmee in op de wens van de kerngroep HSP-professionals.

Op deze manier probeert de kerngroep HSP-professionals de communicatie over hoogsensitiviteit zo eenduidig en ongecompliceerd mogelijk te maken. Want alleen op die manier kunnen we ervoor zorgen dat er zoveel mogelijk kennis wordt verspreid over hoogsensitiviteit en kunnen we zoveel mogelijk HSP laten floreren in werk en privé!

Conclusie

Hoogsensitiviteit en hooggevoeligheid betekenen in feite hetzelfde: een verhoogde gevoeligheid voor prikkels en een diepgaande manier van verwerken. Een intense emotionele impact hoort daar automatisch bij. Ook al geeft iedereen daar vervolgens op zijn/haar eigen manier uiting aan.

Want ook al hebben alle HSP een intense emotionele beleving, zo zul je dat bij de ene HSP ook heel intens uiterlijk terugzien, terwijl de andere HSP misschien ogenschijnlijk heel rustig blijft.

Dus, of je nu de ene of de andere term gebruikt, het draait erom dat je jezelf begrijpt en omarmt zoals je bent. Sensitiviteit is een waardevolle eigenschap. Door jezelf te begrijpen en omarmen, kun je jouw gevoeligheid inzetten als kracht, zowel in je werk als in je privéleven. Dus, wees trots op wie je bent en zorg goed voor jezelf.

 

* Kerngroep HSP-professionals is een groep HSP-professionals met ieder een eigen bijdrage aan het HSP-veld. Gezamenlijk willen zij een bijdrage leveren aan meer waardering en (h)erkenning van hoogsensitiviteit in Nederland. Bron: https://weekvandehsp.nl/kerngroep-hsp-professionals/
/door
Herstelmomenten HSP, hersteltijd hoogsensitieve personen,Credits: icons8 team via unsplash
,

Herstelmomenten voor HSP: verschillende opties

We weten: Hoogsensitieve personen hebben een verhoogde gevoeligheid voor prikkels en verwerken die prikkels diepgaand. Hiervoor gebruiken ze letterlijk meer breingebieden dan iemand die niet hoogsensitief is. (Interessant!) En wanneer iets inspanning kost zal er ook herstel plaats moeten vinden. Hier komt de term ‘hersteltijd’ om de hoek kijken. Welke herstelmomenten voor HSP zijn er eigenlijk? En waarom is het zo belangrijk? Lees snel verder!

Diepe verwerking en HSP hersteltijd

Je kan je misschien wel voorstellen dat die diepe verwerking zoals hierboven beschreven best wel wat vraagt van de hersenen van een HSP. Het kost bijvoorbeeld meer tijd én meer energie. En omdat een HSP ook méér prikkels ervaart, vraagt dat nóg meer inspanning – en dus energie.

Daarom zijn herstelmomenten gedurende de dag dan ook essentieel voor HSP om overprikkeling te voorkomen. Overprikkeling is namelijk niets anders dan: te veel prikkels over een bepaalde periode voor de hersenen om te verwerken.

Voldoende hersteltijd gedurende de dag voorkomt dat je ’s avonds uitgeput op de bank ploft. Je houdt daardoor gedurende de dag meer energie over, met als gevolg dat je veel meer plezier in je leven gaat hebben!

Voorbeelden van herstelmomenten voor HSP

Het bewust plannen van rustmomenten helpt dus stress te verminderen en balans te behouden. Hieronder een aantal voorbeelden van verschillende opties om herstelmomenten in te bouwen in het dagelijkse leven.

Korte pauzes gedurende de dag

Als HSP doe je er goed aan om meerdere korte pauzes in te lassen tijdens je werkdag. Deze pauzes hoeven niet lang te zijn – vijf tot tien minuten kan al voldoende zijn. Gebruik deze tijd om bewust te ademen, even te wandelen, of gewoon stil te zitten zonder prikkels. Dit helpt je zenuwstelsel tot rust te brengen, prikkels die je hebt op gedaan te verwerken en zorgt ervoor dat je weer opgeladen aan de slag kunt.

Natuurwandeling

De natuur heeft een kalmerend en ontspannend effect op het zenuwstelsel van HSP. Een wandeling in het park, bos, of langs het water kan je helpen om te aarden en tot rust te komen. Het fysieke bewegen in een rustige omgeving vermindert stresshormonen en het voelen van de elementen zoals wind en kou brengt je weer wat meer in je lijf.

Meditatie en ademhalingsoefeningen

Meditatie en bewuste ademhaling zijn effectieve manieren om herstelmomenten in te lassen. Ze kalmeren het zenuwstelsel, verlagen je hartslag en helpen je weer in balans te komen. Enkele minuten per dag kunnen een groot verschil maken in hoe je je voelt. Liever vaker en kort, dan minder vaak en lang.

Creatieve ontspanning

Voor veel HSP is creatieve expressie een krachtig middel om te ontladen. Denk hierbij aan tekenen, schilderen, schrijven of muziek maken. Dit soort activiteiten helpen je om je emoties te verwerken en geven tegelijkertijd ontspanning en voldoening.

Sensorische rust

Soms hebben HSP behoefte aan volledige rust zonder enige vorm van stimulatie. Dit kan betekenen dat je even de lichten dimt, geluiden minimaliseert, en je terugtrekt in een rustige kamer. Dit soort sensorische rustmomenten geven je de kans om echt te ontladen en de constante prikkelverwerking te onderbreken.

Powernap

Voor sommigen kan een korte powernap van 10 tot 20 minuten wonderen doen. Het geeft je brein even de kans om te resetten, wat ervoor zorgt dat je je daarna verfrist voelt. Let wel op dat een powernap niet te lang duurt, want dit kan je slaapritme verstoren.

Mindful movement

Lichte beweging, zoals yoga of tai chi, biedt een manier om fysiek actief te zijn zonder de stress en adrenaline van intensieve training. Het focussen op langzame, bewuste bewegingen kan helpen om zowel lichaam als geest tot rust te brengen, terwijl je tegelijkertijd je flexibiliteit en kracht onderhoudt.

Afsluitende gedachte

Het inbouwen van herstelmomenten bij HSP is cruciaal om energiek en veerkrachtig te blijven. Door verschillende technieken uit te proberen en te ontdekken wat voor jou het beste werkt, kun je deze momenten integreren in je dagelijkse routine. Je wilt dan ook dat het niet voelt als iets waar je de hele tijd aan moet denken, maar dat het onderdeel is van je leefstijl. In plaats van gehaast door de dag te gaan zorg je ervoor dat je regelmatig even rustig aan doet zodat je je hersenen verwerkingstijd geeft en je je zowel op de lange als op de korte termijn energiek voelt!

Sensitiviteit hoeft dus geen obstakel te zijn, maar is juist een kracht wanneer je goed voor jezelf zorgt! Ik geloof oprecht: het leven als HSP is intens leuk. En ook als HSP kan het leven licht, luchtig en energiek aanvoelen!

/door