Een hoogbegaafd kind herkennen, hoe doe je dat?

Veel hoogbegaafde kinderen voelen zich al anders zodra ze op de kleuterschool starten. Ze komen vaak binnen met een bepaald beeld van school, maar merken al snel dat de werkelijkheid niet aansluit bij wat ze hadden verwacht. Dat kan frustrerend of teleurstellend zijn. Sommige hoogbegaafde kinderen voelen zich niet begrepen. Als dat gevoel blijft bestaan, kan school iets worden waar ze tegenop gaan zien. En dat is zonde, want juist daar zouden ze zich veilig en gezien moeten voelen.

In dit artikel gaan we dieper in op hoe je als ouder en als leerkracht signalen van een hoogbegaafd kind kunt herkennen.

Lees ook Nathalie haar vorige artikel: Vroege interesses bij hoogbegaafde kinderen

Waarom hoogbegaafde kinderen zichzelf verbergen

Hoogbegaafde kinderen vertonen op jonge leeftijd al een grote leerhonger. Als ze merken dat hun klasgenoten rustig wennen aan de schoolomgeving en nog opgaan in kinderspelletjes terwijl zij al behoefte hebben aan meer, beseffen ze al snel dat ze anders zijn. Hier bestaat het gevaar dat ze zich aanpassen om niet uit de groep te vallen.

Een voorbeeld: er zijn hoogbegaafde kinderen die zichzelf op prille leeftijd leren lezen, maar op school het tempo van hun leeftijdsgenoten volgen terwijl ze thuis al boeken lezen die geschikt zijn voor oudere kinderen.

Wat kun je als ouder van een hoogbegaafd kind thuis opmerken?

Wat hoogbegaafde kinderen vaak gemeen hebben is een opvallende leerhonger, een sterke nieuwsgierigheid en vroege interesses die je niet meteen zou verwachten. Thuis kunnen ze zich veiliger voelen dan op school. Als ouder kun je daar signalen zien die op school verborgen blijven:

• Ze nemen nieuwe informatie razendsnel op.
• Ze vervelen zich snel als het tempo te laag ligt.
• Ze stellen regels ter discussie.
• Ze hebben moeite met fouten: ze beginnen telkens opnieuw of geven snel op als iets niet perfect is.
• Ze piekeren over grote thema’s zoals oorlog of het klimaat.
• Ze stellen veel vragen om de wereld om hen heen te begrijpen.
• Ze komen ongelukkig thuis na een schooldag.
• Ze halen slechte cijfers terwijl je het gevoel hebt dat er veel meer in zit.
• Ze hebben vroege, specifieke interesses die niet bij hun leeftijd passen.

Als ouder is het dan belangrijk om in dialoog te gaan met de school.

Hoe kun je als leerkracht een hoogbegaafd kind herkennen?

Iedere school heeft hoogbegaafde leerlingen en als leerkracht kun je veel betekenen in hun leven. Hoogbegaafde leerlingen vinden vaak niet voldoende uitdaging in de standaardleerstof en hebben andere behoeftes dan hun klasgenoten. Het zou jammer zijn als signalen genegeerd worden en kinderen hun motivatie verliezen. Let in de klas op het volgende:

• Ze houden zich op de achtergrond en laten zichzelf niet zien.
• Ze sluiten zich af van klasgenoten.
• Ze zoeken liever contact met oudere kinderen of volwassenen.
• Ze weigeren soms een opdracht, of beginnen telkens opnieuw als het resultaat niet perfect is.
• Ze stellen veel vragen.
• Ze lijken afwezig — ze staren uit het raam terwijl er van alles omgaat in hun hoofd.
• Ze stellen regels ter discussie.
• Ze halen slechte cijfers, maar je voelt dat er veel meer in zit.

Zo herken je een hoogbegaafd kind dat zichzelf verbergt

Omdat ouders thuis een heel ander kind kunnen ervaren dan op school, is het goed om het gedrag in verschillende omgevingen te vergelijken. Het kan waardevolle inzichten bieden en helpen een hoogbegaafd kind te herkennen.

Lees ook het artikel: Hoogbegaafdheid: wat is het en hoe herken je het?

Bij niet-herkenning loeren de volgende gevaren: onderpresteren, faalangst en zelfs schooluitval. Uiteraard is dit iets wat iedereen wil vermijden. Naast een passend schoolaanbod kan er aandacht zijn voor thema’s zoals ‘uitdagingen durven aangaan’ en ‘omgaan met faalangst’. Door hoogbegaafde kinderen te laten inzien dat een foutje maken niet het einde van de wereld is, bouwen ze veerkracht op. Geef hen vertrouwen en moedig hun interesses aan — dat helpt hun motivatie te behouden.

Een passende schoolomgeving maakt het verschil

Het gebeurt regelmatig dat hoogbegaafde kinderen van school veranderen. Voor het kind kan dat juist van groot belang zijn wanneer een andere school beter bij hen aansluit. Het erkennen van hun potentieel is belangrijk voor hun welzijn. Als hoogbegaafde kinderen zich gestimuleerd en ondersteund voelen, wandelen ze met vertrouwen de schoolpoort binnen — niet met een gevoel van anders zijn, maar met een gevoel van mogelijkheden en kansen. Daarom onderstreep ik in dit artikel en ook in mijn boek ‘Mindset: Waarom positief denken belangrijk is bij hoogbegaafdheid’ het belang van een goede communicatie tussen het kind, de ouders en de school.