Berichten

Ken je persoonlijke prikkels. Hoe beter je weet wélke prikkels jou prikkelen, hoe beter én sneller je kunt reageren op die prikkels. Op die manier kun je overprikkeling beter voorkomen en je talenten vaker inzetten. Je voelt je stabieler, energieker en meer gewaardeerd. Het leven als HSP wordt makkelijker, leuker én lichter!

Drie gevoeligheidsniveaus

Terug naar prikkels en onze zintuigen. Bergsma & Eimers (2021) onderscheiden drie gevoeligheidsniveaus per zintuig. Dat wil zeggen dat je voor elk zintuig op drie verschillende manieren geprikkeld kunt raken:

  1. Lage drempel (zelfs de kleinste, subtiele prikkels waarnemen)
  2. Intensiteit (intense, sterke prikkels)
  3. Complexiteit (gelijktijdig waarnemen van verschillende prikkels via hetzelfde zintuig)

Door per zintuig die gevoeligheidsniveaus af te gaan krijg je inzicht in welke prikkels jou beïnvloeden. Vervolgens kun je makkelijker bedenken hoe je je dagelijks leven en activiteiten kunt aanpassen om zo bepaalde prikkels te verminderen of te vermijden.

Primaire zintuigen & de gevoeligheidsniveaus

Zicht

Het waarnemen van licht en kleur via de ogen.

Lage drempel – Normale, dagelijkse hoeveelheden licht kunnen te veel zijn.

Intensiteit – Overweldigd door felle verlichting.

Complexiteit – Flitsende lichten of lichten van verschillende bronnen, zoals tijdens een festival of concert.

Gehoor

Het waarnemen van geluid via de oren.

Lage drempel – Zachte geluiden zijn storend. Denk bijvoorbeeld aan: een zoemende koelkast.

Intensiteit – Overweldigd door harde geluiden.

Complexiteit – Een intense mix van verschillende geluiden. Denk aan: een kantoortuin, een druk café of een kermis.

Tast

Het waarnemen van druk, temperatuur en pijn via de huid.

Lage drempel – Subtiele prikkels op de huid waarnemen. Denk aan: labels in kleding en structuren van kleding.

Intensiteit – Sterke last van heftige prikkels. Denk aan: de hitte van de zon of pijn.

Complexiteit – Irritatie bij het ervaren van meerdere tastprikkels tegelijkertijd. Denk aan: geaaid worden terwijl je pijn hebt.

Reuk

Het waarnemen van geuren via de neus.

Lage drempel – Subtiele geuren opmerken en als storend ervaren.

Intensiteit – Sterke geuren als overweldigend ervaren.

Complexiteit – Meerdere geuren tegelijk als storend ervaren.

Smaak

Het waarnemen van smaken via de tong.

Lage drempel – Subtiele details in de mond opmerken.

Intensiteit – Intense smaken zijn storend.

Complexiteit – Het vervelend vinden verschillende smaken tegelijk te proeven.

Inzicht in jouw persoonlijke prikkels

Welke zintuigen, in combinatie met welk gevoeligheidsniveau is voor jou het meest uitdagend? Zodra je dat in kaart brengt kun je naar je dagelijks leven gaan kijken en zul je zien welke momenten of activiteiten je het meeste energie kosten. Met die informatie kun je vervolgens je privé en werk omgeving gaan aanpassen zodat het nog beter aansluit op jouw behoeften.

Persoonlijk Prikkel Preventie Plan

Bergsma & Eimers (2021) onderscheiden naast de primaire zintuigen overigens nog vijf andere zintuigen zoals bijvoorbeeld proprioceptie en evenwichtszin. En ook hebben ze een aantal opdrachten ontwikkeld waarmee je jouw persoonlijke prikkels in kaart kunt brengen. Wil je daar meer over weten? Kijk dan vooral even naar het Persoonlijk Prikkel Preventie Plan dat ze hebben ontwikkeld.

Tips per zintuig om prikkels te verminderen

Zodra je weet wat jou prikkeld kun je aan de slag met het beperken van deze prikkels. In een volgend artikel nemen we je mee in een rijtje tips per zintuig om prikkels te verminderen of te verzachten.

 


Wil je meer weten over overprikkeling en prikkels? Dan vind je de volgende artikelen wellicht interessant:

Bron: Bergsma & Eimers (2021) – Hoogsensitief.NL

HSP & overprikkeld, de symptomen - foto

Wist je dat bijna de helft van de hoogsensitieve personen aangeeft minimaal één keer per dag overprikkeld te raken op het werk? Puur en alleen op het werk, dan kijken we dus nog niet eens naar de thuis situatie. Schrikbarend! Overprikkeling is dan ook een van de meest gehoorde klachten bij HSP.

Wat is overprikkeling?

Overprikkeling, of je overprikkeld voelen, betekent dat er op zo’n moment meer prikkels bij je binnen komen dan er verwerkt kunnen worden. Het voelt alsof er een soort error in je hoofd ontstaat. In een eerder artikel refereerde ik ook al eens naar de super toepasselijke quote van het Twitteraccount @LCaffeinated:

“My mind is like my internet browser. 19 tabs open with 3 of them frozen and I have no idea where the music is coming from.”

Symptomen van overprikkeld zijn als HSP

Die chaos en error in je hoofd zijn wellicht al herkenbaar voor je in tijden van overprikkeling. Het is één van de makkelijkst te herkennen symptomen van overprikkeling, maar er zijn nog een heleboel meer klachten waaraan je overprikkeling kunt herkennen:

Lichamelijke symptomen van overprikkeld zijn

  • Hoofdpijn
  • Hartkloppingen
  • Vermoeidheid
  • Gespannen spieren (denk aan: nek-, rug-, kaakklachten)
  • Ruis in je oren
  • Lichtflitsen in je zicht

Mentale symptomen van overprikkeld zijn

  • Een ‘vol hoofd’ hebben, niet meer goed kunnen nadenken
  • Je onrustig voelen
  • Je niet meer kunnen concentreren

Emotionele klachten van overprikkeling

  • Prikkelbaar reageren, een kort lontje hebben
  • Je neerslachtig en/of machteloos voelen
  • Emotioneel zijn, snel(ler) huilen
  • Negatieve gedachten hebben
  • (Meer) moeite hebben met slapen
  • Jezelf terug willen trekken

Het is belangrijk om op tijd iets aan je overprikkeling te doen. Hoe langer de overprikkeling aanhoudt, hoe meer klachten je kunt krijgen. Langdurige overprikkeling kan dan ook leiden tot heftige situaties. En daarnaast: hoe sneller je aan herstel begint, hoe korter je herstel duurt.

Symptomen bij langdurige overprikkeling

  • Overspannenheid
  • Burn-out
  • Slaapproblemen
  • Depressie
  • Angststoornissen

Overprikkeling voorkomen | tips

Al die klachten, daar word je waarschijnlijk niet vrolijk van. Dus, laten we eens kijken naar hoe je overprikkeling kunt voorkomen en wat je er aan kunt doen wanneer je er toch last van hebt.

Tips om overprikkeling te voorkomen

  1. Herken de signalen Je lichaam geeft heel de dag signalen af. Dat kunnen lichamelijke signalen zijn zoals pijntjes, spanning, kriebels, etc. Maar ook emotionele signalen zoals boosheid, angst, verdriet of enthousiasme. Besef dat elk signaal waardevolle informatie bevat. Luister naar de signalen en handel er naar.
  1. Herken en respecteer je grenzen Je lichaam is de beste graad meter, jij weet het beste waar jouw grenzen liggen en wanneer ze bereikt zijn. Luister dus goed naar de signalen van je lichaam, herken je grenzen en handel er naar vóórdat ze bereikt zijn.
  1. Stop met vergelijken Wij mensen willen van nature ergens bij horen, daarom vergelijken we onszelf met anderen en passen we ons aan om nog beter ‘in de groep te vallen’. Maar, dat continue vergelijken is ook heel vermoeiend, er is namelijk altijd iemand die anders is dan jij. En daardoor focus je al snel alleen op de dingen die anders, of, niet goed zouden zijn. De ander is niet de graadmeter voor hoe ‘het zou moeten zijn’. Jij bent jouw eigen graadmeter.
  1. Kom in contact met gelijkgestemden Omring jezelf met mensen die hetzelfde als jij in elkaar zitten. Daardoor wordt het makkelijker jezelf te begrijpen en te zien dat je niet alleen bent. Doe bijvoorbeeld eens mee met het HSP cafe en ontmoet andere hoogsensitieve personen.
  1. Vertrouw op jezelf Vertrouw erop dat jij het beste weet en voelt wat jij nodig hebt. Een ander kan jou dat niet vertellen. Luister daarom altijd eerst naar je eigen gevoel en behoeften wanneer je een keuze maakt, en probeer je iets minder van de mening, goed bedoelde adviezen en voorbeelden van anderen aan te trekken. Gebruik anderen als inspiratie, niet als voorbeeld om naar te leven.

 

Banner Kennismakingsgesprek coaching groen_large

Herstellen van overprikkeling | tips

Toch overprikkeld geraakt? Een aantal tips om je te helpen je overprikkeling te verminderen:

  • Slapen. Zorg dat je voldoende slaap krijgt. Lukt het niet om te slapen? Probeer dan in ieder geval te rusten. Rust en slaap zorgt er namelijk voor dat je brein de prikkels kan verwerken.
  • Ga in bad of neem een douche, water kan je het gevoel geven echt even alles los te kunnen laten en van je af te spoelen.
  • Doe een activiteit ‘met je handen’, zoals tuinieren, kleuren, knutselen. Het haalt je uit je hoofd en brengt je in je lijf. Daarnaast geef je op deze manier je hoofd iets te doen en kun je niet gaan piekeren.
  • Mediteer
  • Ga wandelen (en doe het rustig aan!)
  • Sport kan ook helpen, afhankelijk van hoe heftig je overprikkeling is. Doe het rustig aan en luister goed naar je lichaam.
  • Doe een ademhalingsoefening. Een aantal keer goed doorademen (4 tellen in, 1 tel vast, 7 tellen uit) geeft je lichaam het signaal dat er geen gevaar is, waardoor het beter kan ontspannen.

Verder lezen?

Lees nog meer over overprikkeling, de symptomen en het herstel hiervan in een van de andere artikelen:

Wil je door ons begeleid worden? Meld je dan aan voor een HSP coaching of Life coaching traject. Of kijk eens naar de online HSP training waarbij ik je help overprikkeling te voorkomen, je leert wat jouw hoogsensitiviteit nu precies inhoudt en hoe jij van je sensitiviteit een kwaliteit maakt!  

Bronnen

Hoogsensitief.nl