Berichten

In het kort: Als HSP verwerk je prikkels dieper, dus kost een gewone dag je meer energie en heb je meer hersteltijd nodig. Maar herstellen doe je op twee manieren: ontprikkelen, waarbij je de toevoer vermindert zodat je hoofd kan bijwerken, en ontladen, waarbij je de spanning uit je lijf laat. Welke je nodig hebt, verschilt per moment.

Hoogsensitieve personen hebben een verhoogde gevoeligheid voor prikkels en verwerken die prikkels diepgaand. Daarbij gebruiken ze letterlijk meer breingebieden dan iemand die niet hoogsensitief is — dat is in hersenonderzoek van Acevedo en collega’s (2014) zichtbaar gemaakt. En wanneer iets inspanning kost, moet er ook herstel plaatsvinden. Daar komt de term hersteltijd om de hoek kijken.

Waarom heb je als HSP meer hersteltijd nodig?

Je kunt je misschien wel voorstellen dat die diepe verwerking best wat vraagt van de hersenen van een HSP. Het kost meer tijd én meer energie. En omdat je als HSP ook méér prikkels oppikt, vraagt dat nóg meer inspanning — en dus nóg meer energie.

Daarom zijn herstelmomenten gedurende de dag essentieel om overprikkeling te voorkomen. Overprikkeling is namelijk niets anders dan: te veel prikkels over een bepaalde periode voor de hersenen om te verwerken. Voldoende hersteltijd gedurende de dag voorkomt dat je ’s avonds uitgeput op de bank ploft. Je houdt daardoor overdag meer energie over, met als gevolg dat je veel meer plezier in je leven gaat hebben.

Ontprikkelen of ontladen: wat heb jij nu nodig?

Herstellen doe je op twee manieren, en ze werken op verschillende momenten.

Ontprikkelen doe je door de toevoer te verminderen. Minder licht, minder geluid, minder mensen, minder input. Je brein krijgt dan eindelijk de ruimte om bij te werken wat er die dag al binnenkwam, want verwerken lukt nauwelijks zolang er van alles bij blijft komen. Dit heb je nodig als je hoofd overvol zit en alles te veel wordt.

Ontladen doe je door de spanning die zich in je lijf heeft opgebouwd eruit te laten. Als HSP ben je gevoeliger voor stress, dus die spanning loopt sneller op dan bij een ander — en adrenaline verdwijnt niet vanzelf door stil te gaan zitten. Bewegen, praten, schrijven, iets met je handen doen: het helpt allemaal om die lading kwijt te raken. Dit heb je nodig als je onrustig of gespannen bent.

Zit je vol en ben je moe, dan ontprikkel je. Ben je gespannen of juist leeg, dan ontlaad je.

Vol zitten merk je doordat alles te hard binnenkomt: je lontje is kort, je wordt moe van gezelschap en je wilt vooral dat het even stil is. Opgebouwde spanning merk je juist aan onrust — je kunt niet stilzitten, je blijft malen, of je bent uitgeput maar komt nergens toe.

Zit je echt hoog in je stress, dan werkt stilzitten trouwens vaak averechts — je gaat alleen maar harder malen. Ontlaad dan eerst iets van die spanning en zoek daarna pas de rust op.

Dat onderscheid scheelt je een hoop zoeken. Want als je hoofd overvol is en je gaat sporten in een drukke sportschool, komt er alleen maar meer bij. En als je onrustig bent en je gaat in een donkere kamer liggen, ga je vooral piekeren.

Welke prikkels bij jou het hardst binnenkomen verschilt trouwens per persoon. Daarover lees je meer in het artikel over prikkelgevoeligheid.

Hoe vaak en hoe lang heb je hersteltijd nodig?

Liever vaker en kort dan minder vaak en lang. Een paar keer vijf tot tien minuten verspreid over je dag doet meer voor je dan één uur op zondagmiddag, omdat je dan voorkomt dat het zich opstapelt.

Een bruikbare vuistregel: bouw een herstelmoment in na elk blok waarin je veel prikkels hebt opgedaan. Na een vergadering, na de supermarkt, na een gesprek dat veel van je vroeg. Niet pas als je merkt dat het te veel wordt, want dan ben je eigenlijk al te laat.

En hoe langer en intenser de prikkels waren, hoe meer hersteltijd je nodig hebt. Een drukke werkdag vraagt om meer dan een rustige ochtend.

Manieren om te ontprikkelen

Sensorische rust

Soms heb je even een plek nodig waar weinig gebeurt. Dat hoeft echt geen verduisterde kamer te zijn — een opgeruimde woonkamer zonder televisie aan is vaak al genoeg. Het gaat erom dat er een tijdje niets nieuws bij komt, zodat je hoofd kan bijwerken wat er al binnen is.

Een powernap

Voor sommigen doet een korte powernap van tien tot twintig minuten wonderen. Je brein krijgt even de kans om te resetten, waardoor je je daarna verfrist voelt. Let wel op dat hij niet te lang duurt, want dat kan je slaapritme verstoren.

Korte pauzes gedurende de dag

Als HSP doe je er goed aan om meerdere korte pauzes in te lassen tijdens je dag. Die hoeven echt niet lang te zijn. Even een kopje thee drinken is genoeg: aan je bureau, buiten in de zon of thuis op de bank. Twee minuten doet al wat, zolang je het maar regelmatig doet.

Meditatie en ademhalingsoefeningen

Meditatie en bewuste ademhaling kalmeren je zenuwstelsel, verlagen je hartslag en helpen je weer in balans te komen. Een paar minuten per dag maken al verschil in hoe je je voelt.

Manieren om te ontladen

Wandelen in de natuur

De natuur heeft een kalmerend effect op het zenuwstelsel van HSP. Een wandeling in het park, het bos of langs het water helpt je om te aarden. Het fysieke bewegen in een rustige omgeving vermindert stresshormonen, en het voelen van wind en kou brengt je weer wat meer in je lijf.

Iets maken met je handen

Tekenen, schilderen, schrijven, een puzzel, tuinieren of koken: veel HSP merken dat ze hier prikkels mee verwerken en tegelijk weer opladen. Je bent ergens mee bezig zonder dat het iets van je vraagt, en wat er die dag aan emoties binnenkwam krijgt ondertussen de ruimte.

Rustige beweging

Lichte beweging zoals yoga of tai chi laat je fysiek actief zijn zonder de stress en adrenaline van intensieve training. Het grootste voordeel zit hem voor HSP in iets anders: doordat je je aandacht bij je ademhaling en je bewegingen houdt, keert die aandacht naar binnen. En juist daar zit voor veel hoogsensitieve mensen de winst, omdat je aandacht normaal gesproken de hele dag naar buiten gaat.

Lukt het niet om die momenten er echt in te krijgen?

De meeste HSP weten na het lezen van zo’n lijstje prima wát ze zouden moeten doen. Waar het misgaat is het inpassen: je plant het in, en dan komt er iets tussen. Of je merkt pas dat je herstel nodig had toen je al leeg was.

Daar kijken we in een coachtraject naar. Niet om er nog een to-do bij te verzinnen, maar om uit te zoeken waar jouw energie precies weglekt en wat er in jouw dag wél past. Plan hieronder vrijblijvend een kennismakingsgesprek in, dan kijken we samen of dat je verder helpt.

Plan je kennismakingsgesprek

Tot slot

Hersteltijd inbouwen is geen extra taak op je lijstje, maar de voorwaarde om de rest van dat lijstje vol te houden. Probeer verschillende dingen uit en ontdek wat bij jou werkt, zodat het onderdeel wordt van hoe je je dag indeelt in plaats van iets waar je steeds aan moet denken.

Je hoeft je leven er niet kleiner voor te maken. Je kiest alleen bewuster wanneer je iets binnenlaat en wanneer je even de deur dichtdoet.

Bron

Acevedo, B. e.a. (2014). The highly sensitive brain: an fMRI study of sensory processing sensitivity and response to others’ emotions. Brain and Behavior, 4(4), 580–594. Bekijk het onderzoek

Veel hoogsensitieve personen kennen het wel: je voelt dat je overprikkeld raakt, neemt je voor om meer aan self care te doen… en toch schiet het er steeds bij in. Of je probeert van alles, maar het voelt niet echt als iets dat je structureel helpt.

Wat vaak ontbreekt, is geen motivatie (want daar zit het probleem bij HSP écht niet), maar een manier die écht aansluit bij jou en je sensitiviteit.

Self care voor HSP gaat namelijk niet alleen over rust nemen. Het gaat erom dat je leert herkennen wanneer je overloopt, dat je overprikkeling eerder signaleert, spanning op tijd loslaat én jezelf bewust geeft wat je nodig hebt om in balans te blijven.

Waarom standaard self-care tips vaak niet werken bij HSP

Misschien heb je het al eens geprobeerd: mediteren, een bad nemen, minder op je telefoon… en toch bleef je spanning voelen. Dat komt omdat veel adviezen te algemeen zijn.

Als HSP verwerk je prikkels diepgaander. Dat betekent dat:

  • je systeem sneller ‘vol’ raakt
  • je meer tijd nodig hebt om te ontladen
  • en dat subtiele prikkels tijdens je self care (zoals sfeer, geluid of energie van anderen) óók impact hebben

Juist daarom is het belangrijk om daar óók rekening mee te houden. Zo creëer je een self care routine die echt werkt voor jou: eentje die je niet alleen helpt ontspannen, maar je ook helpt om overprikkeling te verminderen.

Merk je dat je ondanks alles wat je probeert toch overprikkeld blijft? Dan speelt er vaak meer dan alleen te weinig rust nemen. In dit artikel lees je waardoor overprikkeling bij HSP ontstaat en waarom het zo lastig kan zijn om eruit te komen.

Zo bouw je een self care routine die wél werkt voor HSP

Een van de valkuilen bij self care is dat het voelt als nóg iets op je to do-lijst. En laten we eerlijk zijn: die lijst is vaak al lang genoeg.

Daarom werkt self care alleen als het geen extra taak wordt, maar een vanzelfsprekend onderdeel van je dag. Net zoals tandenpoetsen of douchen — iets wat je doet omdat het goed voelt en bij je hoort.

Zorg er daarom voor dat jouw self care routine:

  • klein is (5–15 minuten)
  • een vast ritme heeft (liefst dagelijks of meerdere keren per week)
  • aansluit bij wat jij nodig hebt

Heel helpend is om vaste momenten op je dag aan te houden. Bijvoorbeeld:

  • een korte check-in in de ochtend
  • een ontprikkelmoment na werk
  • een reflectiemoment aan het einde van je dag

Juist die herhaling geeft je zenuwstelsel voorspelbaarheid. En voorspelbaarheid zorgt voor rust en ontspanning.

Ontspanning voor HSP via je zintuigen

Goed om te onthouden: jouw zintuigen zijn niet alleen een bron van overprikkeling, maar juist ook een ingang naar ontspanning.

Als je ze bewust inzet, kun je jezelf helpen om sneller tot rust te komen én voorkom je dat overprikkeling zich opbouwt. Juist dat preventieve stuk is een belangrijk onderdeel van self care voor HSP.

Denk bijvoorbeeld aan:

Zien

Zachte verlichting, kaarslicht of een opgeruimde ruimte geven direct meer rust in je hoofd.

Horen

Rustige muziek, stilte of natuurgeluiden helpen je om prikkels te verminderen.

Voelen

Een warme douche, een zachte trui of een verzwaringsdeken helpen je om weer in je lichaam te zakken.

Ruiken

Geuren zoals lavendel of sandelhout kunnen een kalmerend effect hebben.

Proeven

Bewust een kop thee of koffie drinken en daar echt even bij stilstaan, kan al een klein maar krachtig rustmoment zijn.

Het gaat er niet om dat je alles tegelijk doet, maar dat je jouw antwoord ontdekt op de vraag: wat helpt mij om spanning los te laten? En dat kan ook door inspanning te verrichten! Lees daarover verder in het artikel “Waarom cardio helpt om stress te verminderen”.

Hoe self care voor HSP er in de praktijk uit kan zien

Om het concreet te maken, een paar voorbeelden van hoe self care er in het dagelijks leven uit kan zien:

Rustig je dag beginnen

Door ’s ochtends 10–15 minuten eerder op te staan dan de rest van het huishouden en te mediteren, start je je dag met een rustig en ‘leeg’ hoofd. Juist omdat het nog stil is in huis, lukt het beter om je aandacht bij jezelf te houden en heb je geen last van de energie van anderen.

Een bewust moment onder de douche

Gebruik een geur die je prettig vindt en sta een paar seconden stil bij wat je ruikt en voelt. Zo maak je van een automatisch moment een kort oplaadmoment.
Tip: zelf gebruik ik de douchegels van Kneipp, omdat ze natuurlijke geuren gebruiken en vrij zijn van microplastics.

Een zachte start van je werkdag
Na de ochtendspits niet meteen door naar je werk, maar eerst een kop koffie of thee op een rustige plek. Even zitten, niks hoeven. Daardoor begin je je werkdag met meer energie in plaats van dat je al “aan” staat. HSP hebben meer rustmomenten nodig en haast kost vaak veel energie, dus gun jezelf deze rustige start.

Wekelijks reflecteren
Door één keer per week te reflecteren en een paar korte vragen te beantwoorden, krijg je meer inzicht in wat wel en niet voor je werkt. Dat helpt je om bewuster keuzes te maken, in plaats van door te gaan op de automatische piloot.
Zelf beantwoord ik elke zondag een paar reflectievragen in mijn Chapters dagboek van Vertelis. Door dit te koppelen aan een bestaand moment, blijft het makkelijk vol te houden.

Van losse self care momenten naar minder overprikkeling

Self care wordt pas echt krachtig als het geen losse actie meer is, maar een vast onderdeel van je dag.

Dat vraagt ook iets van je:

  • jezelf serieus nemen in wat je nodig hebt
  • signalen van overprikkeling eerder herkennen
  • en niet pas ingrijpen als je al leeg bent, maar eerder op de rem gaan

Juist daar zit voor veel HSP de grootste winst.

Een kleine uitnodiging

Sta eens stil bij je eigen self care routine.

  • Op welk moment van de dag voel jij de meeste spanning?
  • Wat zou een klein, haalbaar moment zijn om daar iets in te doen?
  • En welke vorm van ontspanning helpt jou écht?

Je hoeft het niet perfect te doen. Als je begint met iets kleins dat bij je past, ga je vanzelf merken wat werkt — en wat niet.

Merk je dat je blijft terugvallen in overprikkeling of moeite hebt om goed voor jezelf te zorgen? Dan kan het helpend zijn om hier samen naar te kijken in een coachtraject. Zodat je niet alleen weet wat je nodig hebt, maar het ook echt gaat toepassen in je dagelijks leven.

Plan hieronder gerust een kennismakingsgesprek in en ontdek wat voor jou kan werken.

Als hoogsensitief persoon merk je waarschijnlijk dat stress zich sneller opbouwt in je lichaam én langer blijft hangen. Maar wist je dat juist cardio een van de meest doeltreffende manieren is om stress te verminderen als HSP? In dit artikel lees je waarom cardio zo goed werkt voor gevoelige mensen — en hoe je het op een haalbare manier in je dagelijkse routine kunt verwerken.

Mentaal én fysiek ontspannen door te bewegen

Ben je snel overprikkeld? Merk je dat je hoofd vaak aan blijft staan na een drukke dag? Of dat je in bed nog hele gesprekken aan het herkauwen bent terwijl je eigenlijk wilt slapen? [Lees ook: Eerste hulp bij overprikkeling].

Als HSP neem je veel prikkels op en verwerk je alles diep. Dat maakt je gevoelig voor stress — en dus is het extra belangrijk om goed te leren ontladen en stress te verminderen als HSP. Eén van de meest effectieve, maar vaak vergeten manieren om dat te doen? Regelmatige cardio training. Het helpt je direct bij stress verminderen als HSP. En nee, daarmee bedoel ik niet per se drie keer per week op een spinfiets zwoegen. Cardio betekent simpelweg: bewegen waardoor je hartslag omhoog gaat. Denk aan stevig wandelen, joggen, dansen, fietsen, zwemmen. Alles wat je bloed sneller laat stromen.

Beweging bij overprikkeling HSP: waarom het zo belangrijk is

Hoogsensitieve personen verwerken informatie diepgaander en reageren sterker op prikkels. Zo zit hun zenuwstelsel in elkaar. Onderzoek toont ook aan dat bij HSP bepaalde hersengebieden actiever zijn bij stress, zoals de amygdala en de insula¹. En dat betekent: meer gevoel, meer nadenken, meer spanning.

Bij stress maakt je lichaam stresshormonen aan, zoals adrenaline en cortisol². Die hormonen zijn bedoeld om je in actie te krijgen. Vluchten, vechten, iets dóen. Maar wat doen veel mensen tegenwoordig bij stress? Die blijven juist stil zitten. Op de bank. Op het werk. In hun hoofd.

En daar zit het probleem.

Je lijf staat in actie-modus, maar jij zit stil. Die opgebouwde spanning krijgt geen uitlaatklep. Je lichaam wil bewegen, ontladen, iets doen met de adrenaline die rondpompt. En als dat niet gebeurt, blijft die spanning in je systeem zitten. Resultaat: je voelt je opgejaagd, gestrest, moe maar ‘aan’.

Stress verminderen als HSP: waarom cardio wél werkt

Hier komt cardio in beeld. Want zodra je in beweging komt, geef je je lichaam precies wat het nodig heeft: een fysieke uitweg voor de spanning die zich heeft opgebouwd. Je zet letterlijk stress om in beweging.

✔️ Je verbrandt stresshormonen. Cardio helpt om adrenaline en cortisol sneller af te breken.

✔️ Je activeert ontspanningshormonen. Denk aan endorfine (je natuurlijke feelgood stofje) en serotonine (rust en tevredenheid).

✔️ Je kalmeert je zenuwstelsel. Je schakelt van het sympathisch zenuwstelsel (actiestand) naar het parasympathisch zenuwstelsel (ruststand).

✔️ Je hoofd komt tot rust. Door ritmisch te bewegen, geef je je brein minder ruimte om te piekeren. Veel HSP merken na het sporten dat hun hoofd lichter aanvoelt.

Het is geen magie. Het is biologie.

“Omdat HSP gevoeliger zijn voor stress, maken ze vaker stresshormonen aan zoals adrenaline. Als je die opgebouwde spanning niet kwijt kunt, blijft je lichaam in een soort ‘aan’-stand. Door cardio te doen, geef je die spanning een uitlaatklep: je lichaam kan de stresshormonen sneller afvoeren, en je zenuwstelsel komt weer in balans. Daardoor voel je je na het sporten vaak rustiger, lichter en helderder in je hoofd.”

“Maar ik ben al zo moe…”

Veel HSP zeggen: “Ja maar… ik ben al zo moe. Ik heb geen energie om te sporten.” En dat snap ik. Je móet ook niet intensief gaan trainen als je al uitgeput bent. Maar precies daarom is het belangrijk om te gaan bewegen — op een manier die bij jou past.
Je hoeft niet te gaan rennen. Begin met 20 minuten stevig wandelen buiten. Zet een podcast op, loop een rondje in het park of dans door je woonkamer. Alles wat je hartslag omhoog brengt, telt.
Kleine moeite, groot effect.
En weet: het hoeft niet perfect. Liever drie keer per week een halfuurtje lichte cardio dan één keer per maand een uitputtende sportsessie.

Ontspannen als HSP? Zet je lichaam aan het werk

Cardio helpt je bij:

Beter slapen
Omdat je je lichaam helpt de ‘aan’-stand los te laten.

Minder piekeren
Beweging kalmeert je prefrontale cortex (het deel dat blijft malen).

Meer energie overdag
Omdat je lichaam beter leert schakelen tussen inspanning en ontspanning.

Sneller herstellen van overprikkeling
Je verwerkt prikkels letterlijk sneller en voelt je emotioneel stabieler.

Stress verminderen door sporten: werkt het echt?

Ja. Er is veel wetenschappelijk onderzoek dat de positieve impact van cardio op stress en stemming onderbouwt. Studies tonen aan dat aerobe beweging (zoals wandelen of fietsen) leidt tot een daling in cortisol en een stijging in BDNF (een stofje dat helpt bij hersenherstel)³. Ook wordt je hartslagvariabiliteit (HRV) beter — wat een belangrijke graadmeter is voor hoe goed je met stress omgaat⁴.

Daarnaast zijn er talloze ervaringsverhalen van HSP die merken dat ze na het sporten:

– helderder kunnen denken
– rustiger ademen
– zich lichter en stabieler voelen
– en beter grenzen kunnen voelen én aangeven

Wat werkt voor jou?

Er is geen gouden formule. De ene HSP gaat lekker op hardlopen, de ander voelt zich top na 45 minuten zwemmen. Wat belangrijk is: kies iets wat je volhoudt. Iets wat je niet uitput, maar oplaadt.

Tip: Plan het in je week zoals je ook je coachsessies bij ons plant. Geef hier prioriteit aan. Zie het als onderhoud voor je zenuwstelsel en dus je mentale én fysieke gezondheid.

Denk niet: “ik moet sporten.”
Maar denk: “ik geef mijn lichaam de kans om spanning los te laten en te herstellen van de dag.”

Die shift in denken maakt álles anders.

Tot slot

Als je merkt dat je vaak gespannen bent, veel piekert of slecht slaapt, kijk dan eens eerlijk naar hoe vaak je beweegt. Je hoeft geen sportfanaat te worden om stress te verminderen als HSP. Maar regelmatige cardio, op jouw manier, kan een wereld van verschil maken in hoe je je voelt.

Wil je hier eens over sparren, of heb je het gevoel dat je hoofd structureel voller is dan goed voor je is? We denken graag met je mee. In onze coachtrajecten helpen we je niet alleen om je gevoeligheid beter te begrijpen, maar ook om praktische routines op te bouwen die je écht ondersteunen — zoals de juiste vorm van beweging.

Je bent niet te gevoelig. Je hebt gewoon andere dingen nodig om goed te kunnen functioneren.

Bronnen

  1. Acevedo, B. P., et al. (2014). The Highly Sensitive Brain: fMRI evidence for increased neural responses to affective pictures in high-sensitivity individuals. Brain and Behavior, 4(5), 580–594.
  2. McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation: central role of the brain. Physiological Reviews, 87(3), 873–904.
  3. Cotman, C. W., & Berchtold, N. C. (2002). Exercise: a behavioral intervention to enhance brain health and plasticity. Trends in Neurosciences, 25(6), 295–301.
  4. Ernst, G. (2017). Heart-rate variability—More than heart beats? Frontiers in Public Health, 5, 240.

 

Als je weet welke prikkels bij jou het hardst binnenkomen, dan is de volgende vraag: wat doe je er mee, per zintuig?

Hieronder vind je praktische tips per zintuig. Geen algemene adviezen, maar aanpassingen die je vandaag kunt doorvoeren — voor je ogen, je oren, je huid, je neus, je smaak en de zintuigen waar je zelden bij stilstaat.

Weet je nog niet welk zintuig bij jou het zwaarst weegt? Begin dan bij Prikkelgevoeligheid: welke prikkels raken jou het hardst? Daar breng je dat per zintuig in vijftien minuten in kaart.

Zicht

  • Zorg ervoor dat je een goede zonnebril draagt, mét gepolariseerde glazen.
  • Schaf een speciale computerbril aan met blauwe glazen als je veel werkt met beeldschermen
  • Zet je beeldscherm van je tablet en telefoon op ‘filter blauw licht’ of ‘true tone / night shift”, afhankelijk van welk merk je gebruikt.
  • Vermijd fel licht; gebruik dimbare lampen of kaarsen.
  • Neem regelmatig pauzes van schermen en focus op iets rustgevends zoals planten of een rustige omgeving.

Gehoor

Reuk

  • Verwijder vervelende geuren zoveel je kunt en geniet bewust van geuren die je zelf kan toevoegen.
  • Koop heerlijke wierook, of een lekkere douchegel die je fijn vindt en geniet daar extra van. Let op dat je synthetische geuren vermijdt, die doen vaak veel harder en prikkelender aan.
  • Ventileer ruimtes regelmatig om frisse lucht binnen te laten.

Smaak

  • Onderzoek goed wat voor jou prikkelend werkt en probeer dat te vermijden.
  • Vermijd scherpe, sterke smaken.
  • Ook kun je kijken of er smaken zijn die je juist extra op je gemak laten voelen zoals bijvoorbeeld kamillethee, en houd die producten bij de hand voor als je een keer overprikkeld raakt.

Tast

  • Heb jij snel last van kleding? Maak het jezelf makkelijk: haal labels uit kleding, draag geen kriebelige truien of te strakke broeken.
  • Vind jij te warm of te koud juist vervelend? Draag laagjes zodat je snel kunt inspringen op temperatuurswisselingen, of zorg dat je altijd een extra sjaal bij je hebt.
  • Zorg voor een kalmerende omgeving door bijvoorbeeld zachte dekens of kussens te gebruiken, schaf extra zachte sloffen aan en omring jezelf met de fijnste materialen.

Andere zintuigen

Evenwicht en proprioceptie

  • Doe rustige bewegingsoefeningen, zoals yoga of wandelen in de natuur.
  • Neem korte pauzes om even te strekken en bewust contact te maken met je lichaam.

Interoceptie

  • Overprikkeling kan ook op de loer liggen wanneer je honger of dorst hebt, zorg er dus altijd voor dat je iets te eten en te drinken bij je hebt. Een paar snoepjes in elke tas kan al wonderen doen wanneer je merkt dat je een suikerdip krijgt.

Het bewust omgaan met je zintuigen kan een enorm verschil maken in hoe je dagelijkse prikkels ervaart. Door kleine aanpassingen te doen, zoals het dragen van laagjes, het vermijden van fel licht, en het creëren van een aangename omgeving, kun je jouw sensitiviteit omarmen zonder overweldigd te raken.

 

Let op: het gebruik van producten en hulpmiddelen zoals oordopjes bieden symptoombestrijding en zijn handig om af en toe in te zetten. Echter, het is cruciaal om ook zonder deze tools in balans te blijven. Werken aan de oorzaak is altijd gezonder, goedkoper en duurzamer dan continu ‘pleisters plakken’. Loop je dus tegen situaties aan waar je niet of moeilijk met prikkels kunt omgaan? Plan eens een vrijblijvend kennismakingsgesprek om te kijken of we samen aan de oorzaak hiervan kunnen werken. Onze HSP coaching trajecten hebben al honderden clienten vooruitgeholpen.

HSP & overprikkeld, de symptomen - foto

Wist je dat bijna de helft van de hoogsensitieve personen aangeeft minimaal één keer per dag overprikkeld te raken op het werk? Puur en alleen op het werk, dan kijken we dus nog niet eens naar de thuis situatie. Schrikbarend! Overprikkeling is dan ook een van de meest gehoorde klachten bij HSP.

Wat is overprikkeling?

Overprikkeling, of je overprikkeld voelen, betekent dat er op zo’n moment meer prikkels bij je binnen komen dan er verwerkt kunnen worden. Het voelt alsof er een soort error in je hoofd ontstaat. In een eerder artikel refereerde ik ook al eens naar de super toepasselijke quote van het Twitteraccount @LCaffeinated:

“My mind is like my internet browser. 19 tabs open with 3 of them frozen and I have no idea where the music is coming from.”

Symptomen van overprikkeld zijn als HSP

Die chaos en error in je hoofd zijn wellicht al herkenbaar voor je in tijden van overprikkeling. Het is één van de makkelijkst te herkennen symptomen van overprikkeling, maar er zijn nog een heleboel meer klachten waaraan je overprikkeling kunt herkennen:

Lichamelijke symptomen van overprikkeld zijn

  • Hoofdpijn
  • Hartkloppingen
  • Vermoeidheid
  • Gespannen spieren (denk aan: nek-, rug-, kaakklachten)
  • Ruis in je oren
  • Lichtflitsen in je zicht

Mentale symptomen van overprikkeld zijn

  • Een ‘vol hoofd’ hebben, niet meer goed kunnen nadenken
  • Je onrustig voelen
  • Je niet meer kunnen concentreren

Emotionele klachten van overprikkeling

  • Prikkelbaar reageren, een kort lontje hebben
  • Je neerslachtig en/of machteloos voelen
  • Emotioneel zijn, snel(ler) huilen
  • Negatieve gedachten hebben
  • (Meer) moeite hebben met slapen
  • Jezelf terug willen trekken

Het is belangrijk om op tijd iets aan je overprikkeling te doen. Hoe langer de overprikkeling aanhoudt, hoe meer klachten je kunt krijgen. Langdurige overprikkeling kan dan ook leiden tot heftige situaties. En daarnaast: hoe sneller je aan herstel begint, hoe korter je herstel duurt.

Symptomen bij langdurige overprikkeling

  • Overspannenheid
  • Burn-out
  • Slaapproblemen
  • Depressie
  • Angststoornissen

Overprikkeling voorkomen | tips

Al die klachten, daar word je waarschijnlijk niet vrolijk van. Dus, laten we eens kijken naar hoe je overprikkeling kunt voorkomen en wat je er aan kunt doen wanneer je er toch last van hebt.

Tips om overprikkeling te voorkomen

  1. Herken de signalen Je lichaam geeft heel de dag signalen af. Dat kunnen lichamelijke signalen zijn zoals pijntjes, spanning, kriebels, etc. Maar ook emotionele signalen zoals boosheid, angst, verdriet of enthousiasme. Besef dat elk signaal waardevolle informatie bevat. Luister naar de signalen en handel er naar.
  1. Herken en respecteer je grenzen Je lichaam is de beste graad meter, jij weet het beste waar jouw grenzen liggen en wanneer ze bereikt zijn. Luister dus goed naar de signalen van je lichaam, herken je grenzen en handel er naar vóórdat ze bereikt zijn.
  1. Stop met vergelijken Wij mensen willen van nature ergens bij horen, daarom vergelijken we onszelf met anderen en passen we ons aan om nog beter ‘in de groep te vallen’. Maar, dat continue vergelijken is ook heel vermoeiend, er is namelijk altijd iemand die anders is dan jij. En daardoor focus je al snel alleen op de dingen die anders, of, niet goed zouden zijn. De ander is niet de graadmeter voor hoe ‘het zou moeten zijn’. Jij bent jouw eigen graadmeter.
  1. Kom in contact met gelijkgestemden Omring jezelf met mensen die hetzelfde als jij in elkaar zitten. Daardoor wordt het makkelijker jezelf te begrijpen en te zien dat je niet alleen bent. Doe bijvoorbeeld eens mee met het HSP cafe en ontmoet andere hoogsensitieve personen.
  1. Vertrouw op jezelf Vertrouw erop dat jij het beste weet en voelt wat jij nodig hebt. Een ander kan jou dat niet vertellen. Luister daarom altijd eerst naar je eigen gevoel en behoeften wanneer je een keuze maakt, en probeer je iets minder van de mening, goed bedoelde adviezen en voorbeelden van anderen aan te trekken. Gebruik anderen als inspiratie, niet als voorbeeld om naar te leven.

 

Banner Kennismakingsgesprek coaching groen_large

Herstellen van overprikkeling | tips

Toch overprikkeld geraakt? Een aantal tips om je te helpen je overprikkeling te verminderen:

  • Slapen. Zorg dat je voldoende slaap krijgt. Lukt het niet om te slapen? Probeer dan in ieder geval te rusten. Rust en slaap zorgt er namelijk voor dat je brein de prikkels kan verwerken.
  • Ga in bad of neem een douche, water kan je het gevoel geven echt even alles los te kunnen laten en van je af te spoelen.
  • Doe een activiteit ‘met je handen’, zoals tuinieren, kleuren, knutselen. Het haalt je uit je hoofd en brengt je in je lijf. Daarnaast geef je op deze manier je hoofd iets te doen en kun je niet gaan piekeren.
  • Mediteer
  • Ga wandelen (en doe het rustig aan!)
  • Sport kan ook helpen, afhankelijk van hoe heftig je overprikkeling is. Doe het rustig aan en luister goed naar je lichaam.
  • Doe een ademhalingsoefening. Een aantal keer goed doorademen (4 tellen in, 1 tel vast, 7 tellen uit) geeft je lichaam het signaal dat er geen gevaar is, waardoor het beter kan ontspannen.

Verder lezen?

Lees nog meer over overprikkeling, de symptomen en het herstel hiervan in een van de andere artikelen:

Wil je door ons begeleid worden? Meld je dan aan voor een HSP coaching of Life coaching traject. Of kijk eens naar de online HSP training waarbij ik je help overprikkeling te voorkomen, je leert wat jouw hoogsensitiviteit nu precies inhoudt en hoe jij van je sensitiviteit een kwaliteit maakt!  

Bronnen

Hoogsensitief.nl