Berichten

Als HB en HSP communiceren - plaatje ter illustratiePhoto by Pavan Trikutam on Unsplash
, , ,

Als HB of HSP communiceren: waarom gaat dat zo anders?

Communiceren als HSP: zo bouw je de brug naar anderen

Je zit in een vergadering. Terwijl iemand de vraag nog uitspreekt, heeft jouw hoofd al drie mogelijke antwoorden geformuleerd, twee verbanden gelegd met iets wat vorige maand speelde, en een oplossing bedacht die eigenlijk nóg beter werkt. Je deelt het enthousiast. En dan zie je de gezichten.

Aarzelend. Afwachtend. Iets van: ‘wauw, oké, ehm…’

Herkenbaar? Voor veel HSP is dit een vast patroon. Communiceren als HSP betekent vaak: op een andere frequentie zitten dan de mensen om je heen. En dat gevoel klopt. Dat is vaak ook zo.

Waarom botst communiceren als HSP (of HB) zo vaak met anderen?

Als HSP verwerk je informatie anders dan de meeste mensen. Dieper, sneller, en in associaties die tegelijkertijd oplichten. Onderzoeker Elaine Aron — die het begrip HSP in de jaren negentig introduceerde — noemt dit depth of processing: de neiging om prikkels op meerdere niveaus tegelijk te verwerken (hsperson.com). Voor hoogbegaafden geldt iets vergelijkbaars: het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid omschrijft hoogbegaafdheid als ‘sneller en op meer niveaus tegelijk denken en verbanden leggen’ (kenniscentrumhb.nl). Dat is geen fout in je systeem — dat ís jouw systeem.

Maar dat verschil in verwerking kan voor wrijving in communicatie zorgen. Concreet gebeurt dit op drie manieren:

  • Tempo: Jij hebt het denkwerk al gedaan. Je bent bij de conclusie terwijl de ander de vraag nog aan het formuleren is. Daardoor kun je iets delen dat voor jou logisch en compleet voelt, maar voor de ander uit het niets komt — zonder de tussenstappen die nodig zijn om het te kunnen volgen.
  • Diepgang: Jij verwerkt informatie op meerdere niveaus tegelijk. Dat betekent soms dat je razendsnel bij de conclusie bent — maar even goed dat je juist heel veel context meegeeft, verbanden legt en het complete plaatje wil schetsen voordat je tot de kern komt. Voor de ander kan dat in beide gevallen lastig zijn: te snel, of juist te veel. Wat er onder beide patronen zit is hetzelfde: jij verwerkt dieper, en de ander heeft een andere aanloop nodig om mee te kunnen.
  • Intensiteit: Je enthousiasme, betrokkenheid of overtuiging is oprecht — en vaak groot. Voor jou is dat normaal. Maar de kans is groot dat je dat niet direct zo terugziet bij collega’s of mensen om je heen. Hierdoor kun je je voelen alsof jij overdrijft of ‘veel’ bent. Maar dat is zelden het geval — jij beleeft de wereld gewoon intenser, en dus is je enthousiasme ook groter.

En ja — dat is soms gewoon frustrerend

Laten we daar eerlijk over zijn. Want het gaat niet alleen om wat de ander ervaart. Het is ook voor jóu zwaar.

Het gevoel dat je moet wachten terwijl de ander nog bezig is met iets wat jou allang duidelijk is. Dat je een idee deelt en het niet landt, hoe goed je het ook uitlegt. Dat je je niet begrepen voelt, of — erger nog — dat je jezelf gaat afvragen of je misschien te veel bent. Te snel. Te ingewikkeld.

Die frustratie is begrijpelijk. En tegelijkertijd helpt het om te beseffen: de ander bedoelt het niet als afwijzing. Ze hebben gewoon een andere manier nodig om aan te haken. Dat is geen onwil — het is een verschil in verwerking.

De vraag is dus niet: hoe maak ik mezelf minder? De vraag is: hoe bouw ik de brug?

Wat er aan de andere kant gebeurt

Daar zit een misverstand dat je misschien niet verwacht: jij wil verbinden, maar de ander voelt zich juist buitengesloten. Niet omdat jij iets verkeerd doet, maar omdat alles al bedacht lijkt. Er is geen ruimte meer om mee te denken — jij bent immers al klaar. Of ze voelen de snelheid en intensiteit als een druk: de trein rijdt al, en ze weten niet of ze nog kunnen instappen.

Dat is precies het omgekeerde van wat jij bedoelt. En zodra je dat ziet, verandert er iets. Want dan gaat het niet meer om wie gelijk heeft of wie het snelst denkt — maar om hoe je de verbinding maakt.

Van één grote sprong naar kleine stapjes

Peter, een HSP ondernemer die ik begeleid, herkende dit direct. Hij vertelde:

‘Wat er bij mij vaak gebeurt, is dat ik iets al helemaal heb uitgedacht. Alle stappen zijn gezet, ik ben al bij de fase van “het hoeft alleen nog maar uitgevoerd te worden”. En dan bedenk ik: wacht, ik moet anderen meekrijgen. Dan moet ik een stap terugdoen en nadenken over hoe ik dat doe. Wat voor mij het beste werkt: begin met het probleem. Ik wil hier naartoe — maar hoe? Vervolgens benoem ik de deelproblemen, één voor één. En dan vraag ik ze er zelf over na te denken. Meestal probeer ik het zo in te leiden dat zij het gevoel krijgen dat ze het zelf bedacht hebben.’

Wat Peter beschrijft is precies de kern: hij accepteert dat zijn denkproces anders is dan dat van anderen, en hij past zijn communicatie daar bewust op aan. Niet door zichzelf kleiner te maken — maar door zijn denkstappen zichtbaar te maken.

Wat je kunt doen: vier handvatten

  1. Accepteer en erken het verschil

De eerste stap is simpelweg herkennen: jij denkt anders. Niet beter of slechter — anders. Dat is geen last die je moet dragen, het is een vertrekpunt. Zodra je dat echt accepteert, verdwijnt de frustratie (“waarom snapt niemand het?”) langzaam, en komt er ruimte voor echte aansluiting.

  1. Externaliseer je gedachten — laat je denkproces zien

De grootste verandering zit hierin: deel niet alleen je conclusie, maar laat de weg ernaartoe zien. Hardop denken. ‘Ik zie drie deelproblemen: allereerst…, dan…, en verder… Wat denken jullie?’ Zo nodig je anderen uit om mee te denken in plaats van alleen te luisteren naar een uitkomst die jij al weet.

  1. Begin waar de ander is, niet waar jij al bent

Vraag jezelf voor een gesprek bewust af: waar staat de ander nu? Wat weten ze al? Wat hebben ze nodig om aan te haken? Die kleine mentale check maakt het verschil tussen een monoloog en een gesprek.

  1. Maak je intensiteit bespreekbaar

Soms helpt het simpelweg om het te benoemen: ‘Ik merk dat ik hier erg enthousiast over ben — laat me even vertragen.’ Dat normaliseert jouw manier van zijn en geeft de ander ook ruimte om in te stappen.

Vertalen, niet inkrimpen

Communiceren als HSP of hoogbegaafde is geen kwestie van jezelf kleiner maken of langzamer doen. Het is leren vertalen. Van jouw rijke, snelle binnenwereld naar de ander. En die vertaalvaardigheid — als je hem bewust inzet — is juist een van je grootste krachten.

Want jij ziet dingen die anderen niet zien. Je hebt alleen een brug nodig.

 

Herken je dit en wil je hier samen naar kijken? Plan gerust een vrijblijvend kennismakingsgesprek in. Dan onderzoeken we hoe jij jouw manier van communiceren kunt inzetten als kracht — op het werk, in relaties, en in alles wat ertoe doet.

/door
HSP zit alleen na sociale afspraak en verwerkt overgenomen emotiesPhoto by Raimond Klavins on Unsplash

Emoties overnemen als HSP

Waarom jij andermans gevoelens zo sterk voelt — en hoe je weer bij jezelf komt

Je zit in de auto op weg naar huis na een avond met vrienden. Het was gezellig, er is niks naars gebeurd — en toch voel je je somber, onrustig of uitgeput. Je probeert te bedenken waar het vandaan komt, maar je kunt het niet plaatsen.

Herkenbaar? Dan is de kans groot dat je de emoties van iemand anders hebt overgenomen. Emoties overnemen als HSP is iets wat velen van jullie herkennen — en er zit een goede verklaring achter.

Wat betekent het om emoties over te nemen?

Emoties overnemen van anderen — ook wel emotionele besmetting genoemd — betekent dat je de gevoelens van iemand anders als de jouwe gaat ervaren. Niet als bewuste keuze, maar automatisch. Je absorbeert de sfeer, de spanning, het verdriet of de onrust van mensen om je heen, en ineens is het van jou.

Dit is iets anders dan empathie, al hangen ze nauw samen. Bij empathie voel je aan hoe een ander zich voelt, maar weet je ook dat het bij die ander hoort. Bij het overnemen van emoties vervagen die grenzen: het gevoel van de ander wordt jouw gevoel. Je loopt naar huis met iets wat eigenlijk niet van jou is.

Elaine Aron, de psycholoog die het begrip hoogsensitiviteit wetenschappelijk in kaart bracht, verwoordt het zo: HSP hebben niet zomaar een idee van hoe iemand anders zich voelt — ze voelen het zelf ook. Dat is precies waarom jij na een avond met een verdrietige vriendin uitgeput thuiskomt, ook al is er met jou niks aan de hand. (Meer over Aron en haar onderzoek lees je in dit artikel over Elaine Aron, de grondlegger van hoogsensitiviteit.)

Waarom nemen HSP emoties over van anderen?

Dit is geen zwakte of overgevoeligheid die je maar moet zien te temmen. Er zit neurologie achter.
Het zit zo. In je brein zijn spiegelneuronen actief: hersencellen die ‘meedoen’ als je iemand anders iets ziet of hoort voelen. Bij HSP zijn deze systemen sterker geactiveerd dan gemiddeld. Je brein registreert niet alleen dát iemand verdrietig is — het simuleert dat verdriet als het ware zelf. Dit is onderzocht via EEG-metingen en hersenscans, en bevestigd in meerdere wetenschappelijke studies naar hoogsensitiviteit.

Uit een grootschalig Nederlands onderzoek van Esther Bergsma (2016) onder bijna 1900 hoogsensitieve personen bleek dat 90% de stemming van anderen aanvoelt, en dat 63% die stemming ook daadwerkelijk overneemt. Bergsma, expert hoogsensitiviteit en oprichter van Hoogsensitief.NL, beschrijft dit als een van de meest belastende kanten van hoogsensitiviteit in het dagelijks leven.

Dit werd verder onderbouwd door onderzoek van Tabak et al. (2022). In twee studies met in totaal ruim 2600 deelnemers scoorden hoogsensitieve mensen significant hoger op emotionele besmetting — ze namen zowel positieve als negatieve emoties van anderen sneller en sterker over dan mensen zonder hoogsensitiviteit.

Dat is geen toeval. Het is hoe jouw brein is ingesteld.

Hoe herken je dat je andermans gevoelens overneemt?

Emoties overnemen is lastig te herkennen omdat het sluipend werkt. Een paar signalen om op te letten:

  • Je stemming verandert plotseling, zonder dat je kunt bedenken waarom
  • Je voelt je na een afspraak anders dan ervoor — zwaarder, somberder of geïrriteerd
  • Je blijft malen over hoe iemand anders zich voelde, niet over jezelf
  • Je hebt een vaag, ondefinieerbaar gevoel dat je niet kunt thuisbrengen
  • Je merkt dat je je beter voelt als je alleen bent, of na contact met rustige mensen

Het verraderlijke is: je gaat op zoek naar een verklaring in jezelf. “Wat is er mis met mij?” Terwijl de echte vraag is: “Is dit eigenlijk wel van mij?”

5 tips om bij jezelf te blijven

Het goede nieuws: emoties overnemen als HSP hoeft geen vanzelfsprekendheid te zijn. Je kunt leren beter onderscheid te maken tussen jouw eigen emoties en die van een ander. Dat is een vaardigheid, geen persoonlijkheidsverandering.

1. Doe een check-in voor én na Word je bewust van hoe je je voelt vóór je ergens naartoe gaat. Eén minuutje stilstaan: wat voel ik nu? Na afloop kun je vergelijken. Is er iets verschoven? Waar zou dat vandaan kunnen komen?

2. Stel jezelf de herkomstvraag Vraag jezelf bij een onbegrijpelijk gevoel: “Wanneer begon dit?” Als je het kunt herleiden naar een moment of persoon, is de kans groot dat je iets hebt overgenomen. Die simpele vraag creëert al afstand — en afstand geeft je de regie terug.

3. Beweeg het letterlijk eruit Overgenomen emoties zitten ook in je lichaam. Een korte wandeling, wat stretchen, je lichaam letterlijk even uitschudden of bewust ademhalen helpt je zenuwstelsel om te resetten. Niet als trucje, maar als fysiologische realiteit: bewegen helpt je uit de stressreactie te komen die iemand anders bij jou heeft geactiveerd. Meer manieren om bij te komen van een intensieve dag vind je in dit artikel over herstelmomenten voor HSP.

4. Schrijf dagelijks je eigen emoties op Hoe vaker je bewust stilstaat bij wat jíj voelt — niet wat een ander voelt — hoe scherper je het onderscheid leert maken. Een paar zinnen per dag is genoeg. Niet als zware analyse, maar als ankering: dit is wat ik voel, dit is van mij.

5. Doseer bewust met wie je tijd doorbrengt Dit is geen afwijzing van mensen, maar zelfzorg. Mensen die chronisch negatief zijn of weinig zelfinzicht hebben, vragen meer van jouw systeem. Dat mag je bewust meewegen — hoeveel tijd je met ze doorbrengt, en hoeveel hersteltijd je daarna nodig hebt.

Meevoelen zonder jezelf te verliezen

Het overnemen van emoties is de keerzijde van iets moois. Voor veel HSP die emoties overnemen van anderen geldt: jouw vermogen om diep verbonden te zijn, fijn aan te voelen hoe het met iemand gaat, iemand te begrijpen zonder dat diegene het hoeft uit te leggen — dat is een echte kracht. In vriendschappen, in werk, in elk contact waarbij afstemming telt.

Maar die kracht werkt het beste als je weet wie jij bent en wat jij voelt. Meevoelen mét behoud van jezelf: dat is het doel. Niet minder gevoelig worden, maar beter leren navigeren in al die gevoelsstromen om je heen.

En dat begint met één vraag, zo simpel als hij is: Is dit van mij?

(Herken je dat het leven door dit alles soms erg zwaar aanvoelt? Lees dan ook: waarom het leven als HSP soms zo zwaar voelt.)

Herken jij jezelf in dit artikel en merk je dat het overnemen van emoties veel energie kost in je dagelijks leven? Dan is coaching misschien precies wat je nodig hebt. Plan hieronder een vrijblijvend kennismakingsgesprek — we helpen je graag om weer meer bij jezelf te komen.

/door
HSP en rouw - duifPhoto by Vivek Doshi on Unsplash

HSP en rouw: waarom verlies zo intens kan voelen

We hebben allemaal wel eens iets meegemaakt dat veel verdriet en rouw met zich meebracht. Het verlies van een dierbare, een baan, een verhuizing of het verlies van een oude versie van jezelf – het kan heel intens voelen. Als je sensitief en sterk verbonden bent met je binnenwereld, kan rouw je soms overspoelen. Het verlies kan intenser en gelaagder voelen dan bij niet-HSP. Hoe komt dat, wat gebeurt er in je binnenwereld en hoe kun je daar op een zachte manier mee omgaan? Lees hieronder verder over ‘HSP en rouw’.

Waarom kan rouw als HSP zo intens voelen?

Bij een groot verlies ontstaat er een extreme stresssituatie waarin je brein veel externe én interne prikkels, zoals hevige emoties, moet verwerken. Als HSP ben je gevoeliger voor deze prikkels, waardoor je sneller overbelast kunt raken en meer tijd nodig hebt om tot rust te komen, terwijl er ondertussen ook steeds nieuwe indrukken binnenkomen die verwerkt moeten worden.

Daarnaast zijn er HSP die, boven op hun natuurlijke gevoeligheid, ook extra gevoelig zijn voor signalen die als afwijzing worden ervaren. In de psychologie wordt dit aangeduid als Rejection Sensitivity Theory (RST). Deze theorie beschrijft hoe sommige mensen sterker reageren op situaties die zij interpreteren als afwijzing. Een verlies is niet letterlijk een afwijzing, maar kan wel gevoelens oproepen die daarmee samenhangen, zoals het gevoel verlaten te zijn of iets dierbaars kwijt te raken. Wanneer je als HSP ook een verhoogde gevoeligheid voor afwijzing hebt, kunnen emoties als verdriet, boosheid en teleurstelling tijdens een rouwproces extra intens binnenkomen en langer doorwerken.

Waarom raakt verlies HSP vaak dieper?

Bij HSP komt verlies vaak harder en dieper binnen. Het wordt een soort onderdeel van je. Alles lijkt mee te rouwen – je lichaam, je ademhaling, je dromen. Dat komt doordat HSP verlies in meerdere dimensies ervaren. Je rouwt niet alleen om wat er concreet verdwenen is, maar ook om de toekomst die je voor je zag en nu niet meer bestaat. Om de gesprekken die je had willen voeren, maar die nu onuitgesproken blijven. Om de dingen die je had willen doen, maar nu niet meer kunnen. Om het oude pad waar je op liep, dat je nu moet verlaten.

Ook kunnen oude herinneringen of eerdere afwijzingen opnieuw geactiveerd worden. Rouw wordt daardoor niet alleen gevoeld, maar op meerdere lagen verwerkt.

Sommige HSP voelen een soort existentiële verschuiving: alsof er iets verandert in hoe je naar jezelf en het leven kijkt. Dat komt doordat rouw bij veel HSP grote vraagstukken opwerpt. Bijvoorbeeld over wat de zin van het leven is, wat dit verlies betekent en wie je nu bent na deze gebeurtenis.

Daarbij kun je het verdriet van anderen sterk aanvoelen. De sfeer van een begrafenis, zoals de stilte of spanning in de ruimte kan nog lang blijven hangen. Door je grote empathische vermogen kun je emoties van anderen soms (onbewust) meenemen in je eigen rouwproces.

Waarom voelt rouw voor HSP soms intenser dan voor anderen?

Het kan lijken alsof anderen sneller doorgaan met hun leven, terwijl jij nog midden in het proces zit. Daardoor kun je het gevoel hebben dat je ‘te veel’ of ‘te intens’ bent. Maar het toont juist hoe diep jij emoties doorleeft.

HSP rouwen niet oppervlakkig. Ze laten het verlies door hen heen bewegen tot het een plekje krijgt in hun leven. Jouw tempo, intensiteit en diepgang zijn geen tekortkomingen, maar een manier van zijn. Het maakt dat je sommige dingen intenser beleeft. Rouw is voor jou een heel diepe ervaring en de keerzijde van het vermogen om intens lief te hebben en je diepgaand te verbinden. Hoe diep je rouwt, laat ook zien hoe belangrijk dit voor je was.

Hoe ga je om met overweldigende rouw als HSP?

Rouw kan overspoelend zijn. Hierbij kan het helpen om niet alles tegelijk te willen voelen. Soms is het goed om afleiding te zoeken in je werk of in het doen van iets leuks. Op andere, rustigere momenten kun je de emoties dan toelaten en stukje bij beetje verwerken. Probeer ze niet te onderdrukken, anders komt alles er op een onverwacht moment uit. Door het te doseren wordt het meer behapbaar en kun je je emoties beter reguleren.

Ook is het goed om je bewust te worden van wat van jou is en wat van anderen. Dat kun je doen door je empathie te begrenzen. Je mag je empathisch opstellen naar anderen, maar je hoeft je niet volledig door hun emoties over te laten nemen. Dit kan best lastig zijn en als je daarmee worstelt, kun je hierover spreken met een coach of therapeut.

Rouw gaat daarnaast niet alleen over emoties, maar ook over betekenisgeving: wat betekent dit verlies voor jou, hoe verweeft het zich in je leven en hoe geef je het een plekje? Rouw is geen proces dat je snel afsluit, maar iets dat zich langzaam ontwikkelt en met je meebeweegt. Het heeft tijd nodig – en die tijd mag er zijn.

 

Rouw kent geen vaste vorm. Iedereen ervaart en verwerkt een verlies op een andere manier en in zijn eigen tempo. Zelfzorg is hierbij heel belangrijk, juist als je HSP bent. Heb je hier extra steun bij nodig? In onze praktijk helpen we je graag. Plan hieronder vrijblijvend een gesprek in.

Bronnen
hspcoachmaaike.nl/waarom-rouw-bij-hsp-zo-hard-binnenkomt/
deweerspiegeling.be/post/hoe-hoogsensitieve-en-hooggevoelige-mensen-rouw-anders-beleven
praktijksamenthuis.nl/blog/rouw-je-anders-als-je-hoogsensitief-bent
/door
zelfzorg routine voor HSP om overprikkeling te verminderenPhoto by Alisa Anton on Unsplash

Self care voor HSP: zo bouw je een routine die overprikkeling voorkomt

Veel hoogsensitieve personen kennen het wel: je voelt dat je overprikkeld raakt, neemt je voor om meer aan self care te doen… en toch schiet het er steeds bij in. Of je probeert van alles, maar het voelt niet echt als iets dat je structureel helpt.

Wat vaak ontbreekt, is geen motivatie (want daar zit het probleem bij HSP écht niet), maar een manier die écht aansluit bij jou en je sensitiviteit.

Self care voor HSP gaat namelijk niet alleen over rust nemen. Het gaat erom dat je leert herkennen wanneer je overloopt, dat je overprikkeling eerder signaleert, spanning op tijd loslaat én jezelf bewust geeft wat je nodig hebt om in balans te blijven.

Waarom standaard self-care tips vaak niet werken bij HSP

Misschien heb je het al eens geprobeerd: mediteren, een bad nemen, minder op je telefoon… en toch bleef je spanning voelen. Dat komt omdat veel adviezen te algemeen zijn.

Als HSP verwerk je prikkels diepgaander. Dat betekent dat:

  • je systeem sneller ‘vol’ raakt
  • je meer tijd nodig hebt om te ontladen
  • en dat subtiele prikkels tijdens je self care (zoals sfeer, geluid of energie van anderen) óók impact hebben

Juist daarom is het belangrijk om daar óók rekening mee te houden. Zo creëer je een self care routine die echt werkt voor jou: eentje die je niet alleen helpt ontspannen, maar je ook helpt om overprikkeling te verminderen.

Merk je dat je ondanks alles wat je probeert toch overprikkeld blijft? Dan speelt er vaak meer dan alleen te weinig rust nemen. In dit artikel lees je waardoor overprikkeling bij HSP ontstaat en waarom het zo lastig kan zijn om eruit te komen.

Zo bouw je een self care routine die wél werkt voor HSP

Een van de valkuilen bij self care is dat het voelt als nóg iets op je to do-lijst. En laten we eerlijk zijn: die lijst is vaak al lang genoeg.

Daarom werkt self care alleen als het geen extra taak wordt, maar een vanzelfsprekend onderdeel van je dag. Net zoals tandenpoetsen of douchen — iets wat je doet omdat het goed voelt en bij je hoort.

Zorg er daarom voor dat jouw self care routine:

  • klein is (5–15 minuten)
  • een vast ritme heeft (liefst dagelijks of meerdere keren per week)
  • aansluit bij wat jij nodig hebt

Heel helpend is om vaste momenten op je dag aan te houden. Bijvoorbeeld:

  • een korte check-in in de ochtend
  • een ontprikkelmoment na werk
  • een reflectiemoment aan het einde van je dag

Juist die herhaling geeft je zenuwstelsel voorspelbaarheid. En voorspelbaarheid zorgt voor rust en ontspanning.

Ontspanning voor HSP via je zintuigen

Goed om te onthouden: jouw zintuigen zijn niet alleen een bron van overprikkeling, maar juist ook een ingang naar ontspanning.

Als je ze bewust inzet, kun je jezelf helpen om sneller tot rust te komen én voorkom je dat overprikkeling zich opbouwt. Juist dat preventieve stuk is een belangrijk onderdeel van self care voor HSP.

Denk bijvoorbeeld aan:

Zien

Zachte verlichting, kaarslicht of een opgeruimde ruimte geven direct meer rust in je hoofd.

Horen

Rustige muziek, stilte of natuurgeluiden helpen je om prikkels te verminderen.

Voelen

Een warme douche, een zachte trui of een verzwaringsdeken helpen je om weer in je lichaam te zakken.

Ruiken

Geuren zoals lavendel of sandelhout kunnen een kalmerend effect hebben.

Proeven

Bewust een kop thee of koffie drinken en daar echt even bij stilstaan, kan al een klein maar krachtig rustmoment zijn.

Het gaat er niet om dat je alles tegelijk doet, maar dat je jouw antwoord ontdekt op de vraag: wat helpt mij om spanning los te laten? En dat kan ook door inspanning te verrichten! Lees daarover verder in het artikel “Waarom cardio helpt om stress te verminderen”.

Hoe self care voor HSP er in de praktijk uit kan zien

Om het concreet te maken, een paar voorbeelden van hoe self care er in het dagelijks leven uit kan zien:

Rustig je dag beginnen

Door ’s ochtends 10–15 minuten eerder op te staan dan de rest van het huishouden en te mediteren, start je je dag met een rustig en ‘leeg’ hoofd. Juist omdat het nog stil is in huis, lukt het beter om je aandacht bij jezelf te houden en heb je geen last van de energie van anderen.

Een bewust moment onder de douche

Gebruik een geur die je prettig vindt en sta een paar seconden stil bij wat je ruikt en voelt. Zo maak je van een automatisch moment een kort oplaadmoment.
Tip: zelf gebruik ik de douchegels van Kneipp, omdat ze natuurlijke geuren gebruiken en vrij zijn van microplastics.

Een zachte start van je werkdag
Na de ochtendspits niet meteen door naar je werk, maar eerst een kop koffie of thee op een rustige plek. Even zitten, niks hoeven. Daardoor begin je je werkdag met meer energie in plaats van dat je al “aan” staat. HSP hebben meer rustmomenten nodig en haast kost vaak veel energie, dus gun jezelf deze rustige start.

Wekelijks reflecteren
Door één keer per week te reflecteren en een paar korte vragen te beantwoorden, krijg je meer inzicht in wat wel en niet voor je werkt. Dat helpt je om bewuster keuzes te maken, in plaats van door te gaan op de automatische piloot.
Zelf beantwoord ik elke zondag een paar reflectievragen in mijn Chapters dagboek van Vertelis. Door dit te koppelen aan een bestaand moment, blijft het makkelijk vol te houden.

Van losse self care momenten naar minder overprikkeling

Self care wordt pas echt krachtig als het geen losse actie meer is, maar een vast onderdeel van je dag.

Dat vraagt ook iets van je:

  • jezelf serieus nemen in wat je nodig hebt
  • signalen van overprikkeling eerder herkennen
  • en niet pas ingrijpen als je al leeg bent, maar eerder op de rem gaan

Juist daar zit voor veel HSP de grootste winst.

Een kleine uitnodiging

Sta eens stil bij je eigen self care routine.

  • Op welk moment van de dag voel jij de meeste spanning?
  • Wat zou een klein, haalbaar moment zijn om daar iets in te doen?
  • En welke vorm van ontspanning helpt jou écht?

Je hoeft het niet perfect te doen. Als je begint met iets kleins dat bij je past, ga je vanzelf merken wat werkt — en wat niet.

Merk je dat je blijft terugvallen in overprikkeling of moeite hebt om goed voor jezelf te zorgen? Dan kan het helpend zijn om hier samen naar te kijken in een coachtraject. Zodat je niet alleen weet wat je nodig hebt, maar het ook echt gaat toepassen in je dagelijks leven.

Plan hieronder gerust een kennismakingsgesprek in en ontdek wat voor jou kan werken.

/door
HSP verlangen diepgang in relaties, foto mensenPhoto by Duy Pham on Unsplash

Waarom HSP zo verlangen naar diepgang in relaties (+ hoe je hiermee omgaat)

Veel HSP verlangen naar diepgang in relaties en verbindingen, maar begrijpen niet altijd waarom oppervlakkige gesprekken zoveel energie kosten.

Hoogsensitieve mensen hebben vaak een groter verlangen naar diepgang in relaties en merken dat ze zich minder thuis voelen in oppervlakkige contacten. Denk hierbij aan zowel romantische relaties als vriendschappen en familierelaties, maar ook met je collega’s kan het belangrijk zijn om voorbij de oppervlakte te gaan. Om niet in smalltalk te vervallen, maar om echte gesprekken te voeren over het leven. Want voor HSP is verbondenheid essentieel: het gaat om echtheid, over oprechte aandacht en over het gevoel hebben dat je mag zijn wie je bent. Hoe uit dit verlangen naar diepgang zich in verschillende relaties? Wat zijn de valkuilen? En hoe kun je het in je voordeel gebruiken?

Lees ook: De impact van je hoogsensitiviteit in vriendschappen

Waarom voelen oppervlakkige gesprekken zo vermoeiend voor HSP?

Voor veel HSP voelen oppervlakkige gesprekken vermoeiend omdat zij informatie diep verwerken en automatisch zoeken naar betekenis en echte verbinding.

Omdat HSP informatie diep verwerken en een groot inlevingsvermogen hebben, komt contact ook dieper binnen. Als HSP heb je een groot reflectievermogen, denk je veel na en voel je intens. Daardoor is je binnenwereld rijk, gelaagd en complex. In relaties betekent dat vaak dat je mensen zoekt die op dezelfde manier in elkaar steken, die verder willen kijken dan de oppervlakte. Je bent sterk afgestemd op de ander, waardoor de verbinding die ontstaat ook rijker en gelaagder is. Je voelt sneller of je op dezelfde frequentie zit en of er een echte connectie is.

Dit betekent echter ook dat oppervlakkige gesprekken leeg en vermoeiend kunnen voelen. Praten over koetjes en kalfjes kost meer energie dan een intens gesprek over diepgaande emoties en gedachten. HSP hebben vaak een sterk verlangen naar authenticiteit en wederkerigheid. Dus liever een gesprek met een vreemde over een echt en diep onderwerp, dan met een goede bekende praten over het weer. Dat betekent overigens niet dat alle gesprekken altijd zwaar of serieus moeten zijn. Het gaat om echtheid, om ruimte voor kwetsbaarheid, nuance en zingeving.

Hoe diepgang zich uit in relaties bij HSP

Dit verlangen naar zingeving en wederkerigheid kan zich in verschillende soorten relaties anders uiten.

Diepgang in vriendschappen

In vriendschappen komt het vaak voor dat HSP een voorkeur hebben voor kleine vriendengroepen of liever zelfs één-op-ééngesprekken. De vriendschappen zijn hecht en langdurig, juist door het verlangen naar die diepgang. Het kan echter vervelend zijn wanneer die diepgang eenzijdig blijkt te zijn. Bijvoorbeeld door het gevoel dat je veel deelt, maar niet genoeg terugkrijgt.

Diepgang in liefdesrelaties

In liefdesrelaties vormt het verlangen naar diepgang een belangrijk fundament voor emotionele intimiteit. Zeker in een relatie waarin beide partners HSP zijn, kunnen er al snel diepe gesprekken ontstaan over hun verleden, angsten en verlangens. Beiden hebben een grote behoefte om volledig gezien te worden door de ander. Maar ook hier kan het verlangen om veel te delen en te reflecteren meer eenzijdig zijn, en dat kan tot frustratie leiden. Daarbij kunnen de gesprekken soms iets te intens zijn, waardoor de lucht een beetje uit de relatie geslagen wordt.

Diepgang binnen familierelaties

Bij familierelaties kan het soms lastiger zijn om die diepgang te bereiken. Familieleden kennen je al lang, maar dat betekent niet altijd dat ze ook je huidige binnenwereld goed kennen. In sommige families wordt makkelijker gesproken over praktische zaken dan over gevoelens of persoonlijke ontwikkeling. Voor HSP kan dat voelen alsof gesprekken aan de oppervlakte blijven. Dat hoeft niet direct een gebrek aan liefde of interesse te betekenen, maar kan wel een verschil in behoefte aan emotionele verdieping blootleggen.

De keerzijde van het verlangen naar diepgang

Hoewel het heel mooi is dat je als HSP zoveel waarde hecht aan verbinding, zingeving en emotionele diepgang, kan het ook soms tegen je werken. Zo kan het zorgen voor hoge verwachtingen van relaties, bijvoorbeeld dat de ander altijd ook zin moet hebben in die intense gesprekken. Je kunt teleurgesteld raken als de ander niet mee de diepte in gaat. Ook hebben HSP vaak het gevoel dat ze ‘te veel’, ‘te moeilijk’ en/of ‘te intens’ zijn. Vooral in situaties waarin anderen liever meer over koetjes en kalfjes praten en jij dan vervolgens weer aankomt met een zwaar onderwerp. Op zulke momenten is het dan handig om vooraf in te schatten of jouw behoefte om de diepte in te gaan op dat moment wel tot zijn recht zal komen. En of je daadwerkelijk als ‘te moeilijk’ of ‘te veel’ gezien wordt, want misschien vindt de ander dat helemaal niet.

HSP hebben ook vaak de neiging om zelf de emotionele motor van de relatie te worden. Om altijd degene te zijn die het gesprek opent, om de lijm in je relaties te zijn omdat je anderen altijd zo goed begrijpt, en om de verantwoordelijkheid voor de verbinding volledig op je te nemen. In zulke gevallen werkt het verlangen naar diepgang tegen je en kan de relatie uit balans raken.

Lees ook: Waarom voelt het leven soms zo zwaar?

Hoe je jouw behoefte aan diepgang gezond inzet

Verlangen naar diepgang in relaties is een hele mooie eigenschap en kan erg waardevol zijn als het op de juiste momenten ingezet wordt. Niet iedereen kan of wil echter zo diep gaan als jij, en dat is oké. Iedereen is anders en verschillende lagen van verbinding mogen bestaan. Je hoeft niet met iedereen diep te gaan om vervulling te ervaren. Soms is een luchtig gesprek juist prettig om te checken op welke frequentie iemand zit of om het ijs te breken bij een eerste ontmoeting. En daarin zit ook de crux: een luchtig gesprek is niet hetzelfde als smalltalk. In een luchtig gesprek kun je namelijk gewoon praten over wat jou wel interesseert, zonder het zwaar en heel diepgaand te maken, terwijl smalltalk vaak gesprekken zijn die voor veel HSP intens vermoeiend en oninteressant zijn.

Diepgang is geen eis aan de ander, het is een kwaliteit die begint bij jezelf. En wanneer je jezelf kent en serieus neemt, dan trek je vanzelf relaties aan waarin er ruimte is voor diepgang en echte verbinding.

HSP en diepgang in relaties

In onze praktijk zien we dagelijks dat dit verlangen naar diepgang één van de meest herkenbare kenmerken is van hoogsensitiviteit in relaties. Wil je jezelf en deze eigenschap beter leren kennen? In onze praktijk helpen we je graag. Plan hieronder vrijblijvend een gesprek in.

 

Bronnen

https://hoogsensitievemannen.nl/hsp-en-verbondenheid/
https://ingebeleeft.nl/hsp-en-relaties-kwetsbaarheid-kracht-en-verbinding/
https://hoogsensitief.nl/waarom-hsp-vaak-diepgaande-vriendschappen-hebben/
https://hoogsensitief.nl/hsp-en-vriendschap-prachtig-en-lastig/
https://www.inspirerendleven.nl/waarom-relaties-vaak-zo-moeilijk-zijn-voor-hoogsensitieve-personen/

 

/door
eet geluiden, appel eten, HSP en misofoniePhoto by Marek Studzinski on Unsplash

Misofonie en hoogsensitiviteit: wat is de relatie?

Je zit rustig te werken of aan tafel te eten, en ineens hoor je iemand kauwen, tikken of snuiven. Waar de één het nauwelijks opmerkt, voelt het voor de ander alsof zijn hele systeem op tilt slaat. Irritatie, boosheid, spanning – het schiet er in een fractie van een seconde in. Voor veel mensen met misofonie is dit dagelijkse realiteit. En opvallend vaak hoor je in dezelfde adem ook het woord hoogsensitiviteit. Maar hoe zit dat precies? Is misofonie een vorm van hoogsensitiviteit? In dit artikel neem ik je mee in wat misofonie is, wat we weten vanuit wetenschappelijk onderzoek en hoe de relatie met hoogsensitiviteit eruitziet.

Wat is misofonie?

Misofonie betekent letterlijk: haat voor geluid. In de praktijk gaat het niet om alle geluiden, maar om heel specifieke triggergeluiden. Denk aan:

  • smakken of kauwen
  • ademhalen of snuiven
  • klikken met een pen
  • tikken met nagels

Wat misofonie onderscheidt van ‘gewone’ irritatie, is de intensiteit van de reactie. Het lichaam reageert automatisch en heftig, vaak met:

  1. boosheid, woede of walging
  2. paniek of stress
  3. de neiging om te vluchten of het geluid te stoppen

Belangrijk om te weten: Het probleem zit hem hier in hoe het brein en het zenuwstelsel reageren op het geluid. Het brein koppelt een extreem sterke emotionele en lichamelijke reactie aan bepaalde geluiden.

Deze reactie gebeurt onbewust, en dat maakt misofonie zo uitputtend: je weet rationeel dat het geluid onschuldig is, maar je lichaam reageert toch anders.

Ook interessant is dat bij veel mensen met misofonie de eerste triggergeluiden al in de jeugd ontstaan, vaak binnen het gezin. Met name geluiden van ouders worden regelmatig genoemd. Dit hangt samen met emotionele nabijheid en herhaalde blootstelling, waardoor het zenuwstelsel bepaalde geluiden aan stress kan koppelen. Dat betekent niet dat ouders de oorzaak zijn, maar wel dat context en herhaling een belangrijk zijn bij het ontstaan en versterken van misofonie-reacties.

 

Meer lezen over wat hoogsensitiviteit precies inhoudt? Lees hierover in een van de andere artikelen op deze website, bijvoorbeeld:

 

De overlap tussen misofonie en hoogsensitiviteit

Hier wordt het interessant. Want, wetenschappelijk onderzoek laat zien dat mensen met misofonie:

  • vaker hoog scoren op vragenlijsten voor sensorische (zintuiglijke) gevoeligheid
  • vaak niet alleen gevoelig zijn voor geluid, maar ook voor andere prikkels
  • sneller overprikkeld raken

Daar zie je dus al meteen de overlap met hoogsensitiviteit. Alleen, dat betekent niet dat alle HSP misofonie hebben, of dat misofonie simpelweg ‘extreme hoogsensitiviteit’ is. Maar er is wel overlap.

De overeenkomst zit vooral in het feit dat prikkels sneller en intenser worden opgemerkt. Geluiden, licht of andere indrukken komen harder binnen en zetten het lichaam sneller aan tot reageren.

Het verschil zit vooral in de reden waarom er op gereageerd wordt (stressreactie vs een sensitief brein) en hoe die reactie eruitziet.

Simpel gezegd: zowel HSP als mensen met misofonie: nemen prikkels intenser waar en reageren er sneller op. Maar, er is geen bewijs dat exact dezelfde hersenprocessen hierbij betrokken zijn

Dus: het gedrag lijkt op elkaar, maar de onderliggende oorzaak hoeft niet dezelfde te zijn.

Belangrijk verschil: Hoogsensitiviteit en Misofonie

Een cruciaal onderscheid:

  • Hoogsensitiviteit is een neutrale eigenschap, met kwaliteiten én uitdagingen
  • Misofonie is een specifieke, vaak ontwrichtende reactie op bepaalde geluiden

Waar hoogsensitiviteit gaat over hoe je informatie verwerkt, gaat misofonie over een geconditioneerde stressreactie. Die reactie kan het dagelijks functioneren flink beïnvloeden, bijvoorbeeld in relaties, op het werk of binnen het gezin.

Of simpeler:

HSP = hoe je in elkaar zit

Misofonie = iets waar je last van kunt hebben

Komt misofonie vaker voor bij HSP?

Het eerlijke antwoord op basis van huidig wetenschappelijk onderzoek is: dat weten we nog niet.

Wat onderzoek wél laat zien, is dat mensen met misofonie vaker hoog scoren op vragenlijsten voor sensorische gevoeligheid. Dat betekent dat zij niet alleen sterker reageren op bepaalde geluiden, maar ook gevoeliger zijn voor andere prikkels, zoals licht, aanraking of geur. Dit overlapgebied raakt aan één belangrijk kenmerk van hoogsensitiviteit: prikkels worden sneller en intenser verwerkt.

Het is daarom beter om te zeggen dat misofonie en hoogsensitiviteit elkaar kunnen overlappen.

Wat betekent dit als je jezelf hierin herkent?

Of je nu misofonie hebt, hoogsensitief bent of allebei: het helpt om te begrijpen dat je reactie niet overdreven of aanstellerij is. Je zenuwstelsel doet precies wat het geleerd heeft om te doen.

Tegelijk is het waardevol om verder te kijken dan alleen het vermijden van geluiden. Werken aan:

  • prikkelregulatie
  • lichaamsbewustzijn
  • grenzen voelen en aangeven
  • herstelmomenten

kan de gevoeligheid verminderen en de regie over je lichamelijke en emotionele reactie en je leven in zijn geheel vergroten.

Conclusie

Misofonie en hoogsensitiviteit raken elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Waar hoogsensitiviteit een aangeboren eigenschap is, vraagt misofonie vaak om gerichte aandacht en begeleiding.

Herken je jezelf in dit artikel en merk je dat geluiden steeds meer invloed hebben op je dagelijks leven? Dan kan het helpend zijn om samen te kijken wat jouw zenuwstelsel nodig heeft om tot rust te komen en weer ruimte te ervaren.

Wil je hierover sparren of onderzoeken wat voor jou werkt? Je bent welkom voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.

/door
HSP cadeau tips - versie 2025Photo by Ekaterina Shevchenko on Unsplash
,

Cadeautips voor hoogsensitieve personen

Of je nu een cadeau voor HSP zoekt voor de feestdagen of voor een verjaardag: met aandacht uitgekozen cadeaus maken voor een HSP echt verschil. Ze brengen rust, comfort en helpen om beter met prikkels om te gaan. Hieronder vind je mijn persoonlijke favorieten — producten die ik zelf gebruik, fijn vindt, door onze clienten aangeraden worden of zelf stiekem heel graag zou willen hebben.

HSP cadeaus die écht rust en comfort brengen

  1. Loop-oordopjes voor overdag
    Wanneer de wereld nét iets harder binnenkomt dan je prettig vindt, helpen deze oordopjes om geluiden te verzachten zonder je af te sluiten. Ideaal voor in de trein, op kantoor of tijdens drukke sociale momenten. En wat ik heel tof vindt is dat je er bij veel geluid een extra demping op kunt zetten zodat je nog minder (9 db) hoort.Let op: draag ze beperkt; langdurig dempen kan ervoor zorgen dat je juist gevoeliger wordt voor geluid. 
  2. Loop Sleep – oordopjes voor ’s nachts
    Niet alleen een tip voor wie snel wakker wordt van geluid, probeer ze ook gewoon eens. Grote kans dat je nóg rustiger en dieper slaapt met deze zachte oordopjes. Ze zitten comfortabel en helpen je dieper te slapen. Een kleine tool die een groot verschil maakt in hoe je je overdag voelt. (Hierbij geldt bovenstaande waarschuwing overigens niet, je kunt ze gerust een hele nacht dragen.)
  3. Kneipp doucheproducten
    Kneipp is bij ons thuis vaste prik onder de douche. Waarom ze zo fijn zijn:
  • geen microplastics
  • zachte, natuurlijke geuren
  • perfect voor een mini “grond-moment” in de ochtendEven bewust ademen, je lichaam voelen, de dag rustig starten — het helpt enorm wanneer je snel overprikkeld raakt.
  1. Slaapmasker
    Een zacht slaapmasker helpt je brein sneller naar de “uit”-stand te gaan. De lichte druk op je ogen werkt kalmerend en kan je net dat duwtje richting diepere slaap geven.Het model van Yumeko (gebreid katoen, oat melange) is duurzaam, superzacht en vrij van synthetische materialen — ideaal voor een gevoelig zenuwstelsel – en lijkt mij super fijn!

Inspirerende HSP cadeaus

  1. Kinderboek De grote avonturen van Kleine Lize en Adriaan
    Geschreven door collega Monique Smal: een warm, liefdevol boek over gevoelige kinderen.
    Het verhaal van Lize en Adriaan biedt herkenning, normalisatie en vertrouwen — precies wat sensitieve kinderen vaak nodig hebben. Een prachtig cadeau voor kinderen (en ouders) die zichzelf soms net even anders voelen.
  2. Japanse wierook – Mainichi-koh
    Een van mijn favoriete manieren om te ontspannen: Japanse wierook branden.
    De sandelhoutgeur van Mainichi-koh is warm, puur en gemaakt zonder synthetische toevoegingen — iets waar ik zéker op let, want synthetische geuren zorgen hier thuis meteen voor hoofdpijn.
    Deze wierook helpt je te zakken, te ademen en weer even helemaal in het nu te komen.
  3. De 7 spirituele wetten van succes – Deepak Chopra
    Een dun, inspirerend boekje dat ik al twee keer heb gelezen. Chopra beschrijft zeven eenvoudige, toegankelijke principes voor een lichter en bewuster leven.
    Perfect voor iedereen die graag groeit, maar geen zin heeft in dikke zelfhulpboeken.
  4. Magnesiumzout voor ontspanning
    Magnesium is een echte ontspanner voor je lichaam. Het helpt je spieren te verzachten, je zenuwstelsel tot rust te brengen en ondersteunt bij het ont-stressen. Veel mensen weten niet dat magnesium via de huid veel makkelijker en beter wordt opgenomen dan via je darmen — waardoor sprays, badzout of voetenbaden vaak veel effectiever werken dan tabletten.Een zak goed magnesiumbadzout of een fijne magnesiumspray is daarom een heerlijk, laagdrempelig cadeau voor iedereen die behoefte heeft aan meer ontspanning in lijf én hoofd. Perfect voor na een drukke dag of een momentje voor het slapengaan. Je kunt fijne magnesium producten kopen in de webshop van

Waarom bewuste cadeaus zoveel betekenen voor HSP

Voor een HSP zit de waarde van een cadeau niet in “meer”, maar in kwaliteit. In rust, zachtheid en in producten die het dagelijks leven net een beetje lichter maken.
Een cadeau dat zegt: ik zie jou.
En juist dat is misschien wel het mooiste HSP cadeau dat je kunt geven.

Mocht je willen ontdekken wat jou — of iemand die je lief is — persoonlijk helpt om met meer balans en veerkracht door het leven te gaan, dan denken we graag met je mee.

 

Transparantie-note:
Bij sommige van de cadeautips hierboven staat een affiliate link. Als je iets via zo’n link bestelt, ontvangen wij een klein bedrag als dank. Voor jou verandert er niets in de prijs, maar je ondersteunt daarmee wél ons werk — superfijn!

We delen alleen producten die we zelf gebruiken, fijn vinden of vanuit ervaring écht waardevol zijn voor HSP. Je kunt er dus op vertrouwen dat elke tip hier met zorg en enthousiasme is gekozen.

/door
artikel over hsp en erfelijkheidPhoto by digitale.de on Unsplash

Alles wat je moet weten over HSP en erfelijkheid

Hoogsensitiviteit wordt vaak afgedaan als een soort hype of gril, of zelfs als een stoornis of als zweverig gedoe. Jij en ik weten natuurlijk wel beter. Maar hoe zit dat eigenlijk met HSP en erfelijkheid?

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat hoogsensitiviteit wel degelijk een meetbaar, erfelijk en neurologisch onderbouwd persoonlijkheidskenmerk is. Een kenmerk dat bij zo’n 15 tot 20 procent van de mensen voorkomt en dus ook wordt doorgegeven van generatie op generatie. Wat is er precies uit dat wetenschappelijk onderzoek gekomen? Hoe zit die erfelijkheid in elkaar en waarom is dit kenmerk juist heel erg nuttig?

HSP en de werking van het brein

Er zijn heel veel verschillende onderzoeken gedaan naar HSP en de werking van het brein. De bekendste komt van de Amerikaans klinisch psychologe Elaine Aron, die ook het eerste boek over HSP heeft geschreven (Hoogsensitieve personen). Deze studies tonen aan dat het brein van HSP anders werkt. Zo is er namelijk sprake van verhoogde activiteit in gebieden die betrokken zijn bij diepgaande verwerking, empathie en aandacht, zoals de insula, cingulate cortex en prefrontale hersengebieden.

Deze gebieden verwerken prikkels diepgaander en genuanceerder. Zelfs neutrale of subtiele signalen worden intenser verwerkt. Dit verklaart waarom HSP sneller overprikkeld raken, maar ook waarom ze sneller verbanden leggen, emoties bij anderen aanvoelen en sterk reageren op sferen en subtiliteiten.

HSP als persoonlijkheidskenmerk

HSP wordt soms gezien als een psychisch probleem of stoornis. Wetenschappelijk gezien is het echter juist precies het tegenovergestelde. HSP wordt in de wetenschap ook wel ‘Sensory Processing Sensitivity’ (SPS) genoemd. Een aangeboren persoonlijkheidskenmerk dat bij zo’n 15 tot 20 procent van de bevolking voorkomt. Het komt bij zowel mannen als vrouwen voor, en zelfs bij meer dan honderd diersoorten! Het is dus geen aandoening of stoornis en moet daarnaast ook niet gezien worden als iets goeds of slechts, maar als een neutrale karaktereigenschap. De toevoeging ‘hoog’ betekent alleen maar in mate, niet als waardeoordeel over iemands persoonlijkheid en capaciteiten.

HSP en de evolutionaire waarde

Zoals hierboven gezegd, komt hoogsensitiviteit ook voor bij dieren. Onderzoekers hebben onderzoek gedaan bij zo’n honderd diersoorten, waaronder apen, honden, paarden, geiten en katten. Uit het onderzoek bleek dat ook 20 procent van deze dieren hoogsensitief is. Dat heeft een belangrijke evolutionaire waarde. Voor het voortbestaan van de soort is het namelijk goed als een kleiner gedeelte voorzichtig en analyserend van aard is. Zij zijn scherper op het bespeuren van gevaar en leggen verbanden met eerdere ervaringen. Ze hebben het belang van de groep voorop staan. De hoogsensitieve dieren merken meer subtiele signalen uit de omgeving op en kunnen zo eerder gevaar signaleren.

Dit zie je ook terug in mensen. Er wordt vermoed dat HSP vroeger verkenners waren die erop uitgestuurd werden om een veilige plek voor de groep te vinden. Daarvoor is het belangrijk dat je snel veel informatie kunt verwerken. Verkenners waren daardoor vaak alleen, maar hielden zich zo wel bezig met de zorg voor anderen. Dat wordt nu ook nog heel vaak als kenmerk genoemd. HSP hebben een grotere behoefte om even alleen te zijn dan niet-HSP. Tegelijk staan ze vaak nog wel in dienst van anderen. Ze kunnen meestal moeilijk nee zeggen als er een beroep op hen wordt gedaan en hebben een bovenmatig rechtvaardigheidsgevoel.

HSP en erfelijkheid

De evolutionaire waarde is ook waarom het belangrijk is dat dit persoonlijkheidskenmerk wordt doorgegeven aan het nageslacht. Het is namelijk altijd handig om een paar hoogsensitieven in je groep te hebben die de omgeving in de gaten houden en snel onregelmatigheden bespeuren. Hoogsensitiviteit is dan ook erfelijk, wat betekent dat bij je geboorte al vaststaat of je HSP bent. Je kunt niet een beetje HSP zijn en het kan ook niet later komen: je bent het of je bent het niet.

Bovendien is uit onderzoek gebleken dat wanneer iemand in de familie HSP is, een of beide ouders dat ook zijn. Dit is onder andere af te leiden uit het zogenaamde 5-HTTLPR-gen, dat vaker bij HSP voorkomt. Het gen beïnvloedt het vervoer van serotonine, wat kan bijdragen aan de gevoeligheid en verwerking van prikkels.

 

Wil je weten hoe je kunt profiteren van je talenten als HSP? Of wil je meer inzicht krijgen in dit persoonlijkheidskenmerk? In onze praktijk kunnen we je hiermee helpen. Plan hieronder vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.

 

Bronnen

hspmagazine.nl/genen/
hoogsensitief.nl/15-wetenschappelijke-feiten-over-hoogsensitiviteit/
hspcoachmaaike.nl/hoogsensitiviteit-hsp-wetenschappelijk-bewezen
yunio.nl/opvoedvragen/hoogsensitief-hsp/
Elaine Aron, Hoogsensitieve personen (2011)

/door
HSP en nieuws - man met krantPhoto by Roman Kraft on Unsplash

HSP en overprikkeld door nieuws

HSP en het nieuws. Het zal je niet ontgaan zijn dat de berichtgeving de laatste tijd niet erg positief is. Beelden van oorlogsgeweld, hongersnood, klimaatverandering en polarisatie van de samenleving vliegen je om de oren. Dat is stressvol en zorgwekkend. Zeker voor HSP, die gevoeliger zijn voor negatieve informatie en sferen. Hoe zorg je ervoor dat je niet overweldigd raakt door al dat zware nieuws? En hoe vind je een gezonde balans tussen betrokkenheid en rust?

Negatief nieuws scoort

Waarom is het nieuws vaak negatief? Het antwoord is simpel: negativiteit scoort. Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat als er meer positief nieuws getoond wordt, er minder mensen naar kijken. Dat lijkt vreemd, maar dit heeft een belangrijke biologische reden. In de prehistorie, toen het leven als mens nog voornamelijk bestond uit overleven, waren we altijd gefocust op slecht nieuws. Want in die tijd moesten we constant op ons hoede zijn voor gevaar van bijvoorbeeld een roofdier, een vijandelijke stam of slecht weer om onszelf op tijd in veiligheid te brengen. Dat werkte toen dus heel goed, maar ons brein werkt nog steeds zo. Alleen zetten we het nu in bij negatieve nieuwsberichten, waarna we ons vaak verdrietig, verward en/of boos voelen.

HSP en nieuws, waarom houden we er niet mee op?

Omdat het verslavend is en de media daar graag op inspeelt. We zijn van nature nieuwsgierige wezens en als we nieuwe informatie voorgeschoteld krijgen, willen we ook graag meer weten. En het liefst willen we een verhaal dat goed eindigt. Maar omdat het nieuws vaak bestaat uit korte, elkaar snel opvolgende berichten die vaak geen volledige afronding geven, blijft het een vicieuze cirkel van informatieconsumptie (ook wel doomscrollen genoemd).

Negativiteitsbias

Onze oeroude focus op gevaar of negativiteit is ook de reden waarom kritiek vaak langer blijft hangen. Ook al heb je bergen complimenten gekregen, dat ene puntje negatieve feedback gaat maar niet uit je hoofd. Dit wordt de negativiteitsbias genoemd, die ervoor zorgt dat we meer waarde hechten aan negatieve dingen dan aan positieve dingen. Daardoor hebben we ook de neiging het slechte nieuws te overschatten, omdat het langer blijft hangen.

Het effect van slecht nieuws op HSP

HSP verwerken informatie op een diepgaandere manier dan niet-HSP. Dat is ook de reden dat HSP de niet-aflatende stroom negatief nieuws heftiger ervaren dan niet-HSP. Dit komt doordat HSP scherper afgestelde voelsprieten hebben. Je voelt bijvoorbeeld sneller de sfeer aan als je een kamer binnenloopt, je hebt het door als iemand niet oprecht is en pikt ook vaak andermans verdriet op. Emoties die je op het nieuws ziet, kun je dus sneller overnemen.

Daarnaast is het rechtvaardigheidsgevoel bij HSP sterker ontwikkeld. En omdat je dat niet vaak terugziet op het nieuws, kun je een gevoel van nutteloosheid ervaren. Je kunt immers weinig doen voor de mensen op je scherm die iets vreselijks meemaken.

HSP en nieuws: Hoe zorg je ervoor dat je niet overweldigd raakt?

Een paar tips om je niet te laten overweldigen door de constante stroom negativiteit:

  • Consumeer geen nieuws in de ochtend. Begin de dag positief. Ruim je huis op, maak je keuken schoon, eet een voedzaam ontbijt, drink een kopje thee en lees een mooi boek of een tijdschrift dat je een goed gevoel geeft. Als je toch een keer naar het nieuws wilt kijken, kun je dat beter in de middag of avond doen. Maar liever niet vlak voordat je naar bed gaat, omdat heftige beelden kunnen blijven hangen.
  • Neem alleen nieuws tot je dat je zelf hebt opgezocht. Ontvolg al die nieuwsaccounts op sociale media, zet de pushmeldingen van nieuwsapps uit en pas je feed aan met zoveel mogelijk positieve dingen. Zoals kattenfilmpjes ;-).
  • Probeer ook niet te reageren op clickbait. Veel nieuwsberichten en online video’s zijn zo getiteld, dat je getriggerd wordt erop te klikken om je nieuwsgierigheid te bevredigen. Maar vaak kom je dan bedrogen uit, omdat het dan toch over iets heel anders blijkt te gaan, waardoor je ongewild geconfronteerd wordt met negativiteit. Ga na welke kanalen dit vaak doen en probeer ze minder of niet meer te volgen.
  • Praat over nieuwsgebeurtenissen met je vrienden of familie. Doe dit vooral in tweetallen. Een-op-eengesprekken hebben vaak een rustiger verloop en er is meer ruimte voor elkaars ervaringen.
  • Een gezonde levensstijl helpt om je stressgehalte te verlagen. Combineer zo’n een-op-eengesprek met een heerlijke wandeling, eet gezond, ga op tijd naar bed, knuffel je geliefde of een huisdier, ga naar de sportschool. Het lijkt een open deur, maar deze dingen dragen sterk bij aan het in balans houden van je cortisolniveau, waardoor je minder vatbaar bent voor negativiteit en de stress die daarmee gepaard kan gaan.

Onverhoopt toch overweldigd?

  • Laat je emoties er zijn. Druk ze niet weg, voel ze, ga ermee zitten. Het is oké dat het je veel doet.
  • Ga na hoe jij het liefst het nieuws wilt volgen. Stel je eigen voorwaarden. Zet een timer op je nieuwsapp en/of socialemediakanalen. Of kijk gewoon geen nieuws meer. Voor een tijdje of voor altijd. Als het belangrijk is, hoor je het toch wel.
  • Merk je dat je leven er te veel door beïnvloed wordt? Dan kan het een goed idee zijn om te praten met een professional, zoals een psycholoog of coach. Zij kunnen handvatten bieden om beter bestand te zijn tegen (nieuws)prikkels.

Loop jij hierin vast en kun je wel wat ondersteuning gebruiken? In onze praktijk helpen we mensen zoals jij om weer balans in hun leven te krijgen. Plan hieronder vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.

 

Bronnen

https://www.psychologie.nl/artikel/zo-wapen-je-jezelf-tegen-doomscrollen-tijdens-een-overdaad-aan-negatief-nieuws/
https://www.hspmagazine.nl/nieuws-en-hsp/
https://pointer.kro-ncrv.nl/bang-voor-oorlog-social-media-psycholoog-stoppen-doomscrollen
https://www.womenshealthmag.nl/nieuws/1272525/gevolgen-doomscrolling-mentale-gezondheid
https://www.flowmagazine.nl/mental-health/hoe-ga-je-om-met-al-het-heftige-nieuws-dat-je-meekrijgt

/door
hoogsensitiviteit en pijn - iemand die zijn voet vast houdtPhoto by Imani Bahati on Unsplash

Hoogsensitiviteit en pijn: waarom je pijngrens anders kan zijn

Misschien herken je het: je stoot je teen en je bent er de hele dag mee bezig, terwijl je partner het binnen tien minuten vergeet. Hoe kan dat? Stel jij je nou gewoon aan, of werkt het bij jou echt anders? Uit actueel wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit en pijn blijkt dat bij een deel van de hoogsensitieve personen de pijngrens daadwerkelijk lager ligt.

Aanleiding tot mijn onderzoek over hoogsensitiviteit en pijn

Laatst vroeg een cliënt mij of ik wist hoe het precies zit met HSP en pijn. Ik wist dat er onderzoek naar gedaan was, maar niet precies hoe en wat. Dat maakte me nieuwsgierig, dus ik ben in de onderzoeken hierover gedoken en ontdekte verrassende bevindingen. Die inzichten deel ik graag met jou.

Wat onderzoeken laten zien

Hoogsensitiviteit (ook wel sensory-processing sensitivity, SPS) is een eigenschap waarbij je hersenen prikkels diepgaander verwerken. Dat geldt niet alleen voor geluiden, emoties of sferen, maar ook voor lichamelijke signalen zoals pijn. Meer weten? Lees verder op de pagina: Wat is Hoogsensitiviteit?

Een experimentele studie onder jongeren van 16–19 jaar liet zien dat hoogsensitieve deelnemers al pijn ervoeren bij lagere prikkels en de pijn korter konden verdragen dan jongeren met gemiddelde gevoeligheid (Experimentele studie onder jongeren (PubMed)). Ook zagen onderzoekers in hersenscans dat gevoelige mensen sterkere verbindingen hadden in hersengebieden die emoties en pijnbeleving koppelen (Hersenonderzoek over pijn en emotie (PubMed)). Met andere woorden: niet alleen je lichaam, ook je brein verwerkt pijn intensiever.

Volwassen HSP en pijn: een genuanceerder plaatje

Bij volwassenen is er nog weinig onderzoek gedaan waarbij men echt objectief de pijngrens meet.
Wat er wél veel is: onderzoeken waarin volwassenen met een hoge mate van sensitiviteit vragenlijsten invullen over pijn, stress, tandartsangst, hoofdpijn enzovoort. In die studies zie je telkens hetzelfde patroon:

  • Hoe hoger iemands hoogsensitiviteitsscore, hoe vaker ze bijvoorbeeld meer hoofdpijn rapporteren, meer tandartsangst of sterkere pijnbeleving bij medische ingrepen.
  • Tegelijk rapporteren deze mensen ook vaker hoger stressniveau en meer piekeren over pijn.

Deze duidelijke link betekent dus niet dat er experimenteel bewezen is dat alle hoogsensitieve volwassenen een lagere pijngrens hebben, maar wél dat hoogsensitiviteit samenhangt met hoe intens pijn ervaren wordt en hoeveel angst of spanning dat oproept.

Wat dit betekent voor jou

Als je merkt dat je sneller pijn voelt, is dat geen aanstellerij of overdrijving: jouw zenuwstelsel reageert gewoon anders. Dat kan impact hebben op hoe je je werk doet, hoe je omgaat met sport of hoe je lichamelijke klachten ervaart. Tegelijkertijd kun je leren om de emotionele lading rond pijn te verminderen, waardoor je er minder last van hebt.

Hoe je beter omgaat met pijn en overprikkeling

Praktische tipHoe je dit direct kunt toepassen
Ontspan je zenuwstelselBouw elke dag mini-pauzes in (ademhaling, wandelen, even offline) zodat je zenuwstelsel kan herstellen.
Verbeter je slaapVaste slaaptijden, een rustige slaapkamer en schermpauzes helpen om je pijngrens stabieler te houden.
Train je mindsetProbeer pijn waar te nemen zonder oordeel (mindfulness, bodyscan); dat vermindert piekeren en kan de beleving verzachten.
Gedachten onderzoekenSchrijf pijn-gerelateerde gedachten op en kijk of ze kloppen (“is dit echt onhoudbaar, of voelt het nu zo?”).
Zoek steunDeel je ervaringen met een coach of iemand die je begrijpt. Alleen al erkenning kan spanning verlagen en pijn draaglijker maken.
Praat eroverDeel je pijnbeleving met je tandarts, huisarts of andere medisch specialist waar je bij onder behandeling bent. Alleen zo kunnen ze met je meedenken.
Blijf trouw aan je gevoelVertrouw op je eigen ervaring. Laat je niet wegzetten als aansteller: jouw beleving is reëel.

 

Hoogsensitiviteit, pijn en jij

Wil je ontdekken hoe jij jouw sensitiviteit meer kunt inzetten als kwaliteit en minder last hebt van pijn of overprikkeling? Plan hieronder een vrijblijvend kennismakingsgesprek in om te kijken wat we voor jou kunnen betekenen.

 

/door