Berichten

HSP en rouw - duifPhoto by Vivek Doshi on Unsplash

HSP en rouw: waarom verlies zo intens kan voelen

We hebben allemaal wel eens iets meegemaakt dat veel verdriet en rouw met zich meebracht. Het verlies van een dierbare, een baan, een verhuizing of het verlies van een oude versie van jezelf – het kan heel intens voelen. Als je sensitief en sterk verbonden bent met je binnenwereld, kan rouw je soms overspoelen. Het verlies kan intenser en gelaagder voelen dan bij niet-HSP. Hoe komt dat, wat gebeurt er in je binnenwereld en hoe kun je daar op een zachte manier mee omgaan? Lees hieronder verder over ‘HSP en rouw’.

Waarom kan rouw als HSP zo intens voelen?

Bij een groot verlies ontstaat er een extreme stresssituatie waarin je brein veel externe én interne prikkels, zoals hevige emoties, moet verwerken. Als HSP ben je gevoeliger voor deze prikkels, waardoor je sneller overbelast kunt raken en meer tijd nodig hebt om tot rust te komen, terwijl er ondertussen ook steeds nieuwe indrukken binnenkomen die verwerkt moeten worden.

Daarnaast zijn er HSP die, boven op hun natuurlijke gevoeligheid, ook extra gevoelig zijn voor signalen die als afwijzing worden ervaren. In de psychologie wordt dit aangeduid als Rejection Sensitivity Theory (RST). Deze theorie beschrijft hoe sommige mensen sterker reageren op situaties die zij interpreteren als afwijzing. Een verlies is niet letterlijk een afwijzing, maar kan wel gevoelens oproepen die daarmee samenhangen, zoals het gevoel verlaten te zijn of iets dierbaars kwijt te raken. Wanneer je als HSP ook een verhoogde gevoeligheid voor afwijzing hebt, kunnen emoties als verdriet, boosheid en teleurstelling tijdens een rouwproces extra intens binnenkomen en langer doorwerken.

Waarom raakt verlies HSP vaak dieper?

Bij HSP komt verlies vaak harder en dieper binnen. Het wordt een soort onderdeel van je. Alles lijkt mee te rouwen – je lichaam, je ademhaling, je dromen. Dat komt doordat HSP verlies in meerdere dimensies ervaren. Je rouwt niet alleen om wat er concreet verdwenen is, maar ook om de toekomst die je voor je zag en nu niet meer bestaat. Om de gesprekken die je had willen voeren, maar die nu onuitgesproken blijven. Om de dingen die je had willen doen, maar nu niet meer kunnen. Om het oude pad waar je op liep, dat je nu moet verlaten.

Ook kunnen oude herinneringen of eerdere afwijzingen opnieuw geactiveerd worden. Rouw wordt daardoor niet alleen gevoeld, maar op meerdere lagen verwerkt.

Sommige HSP voelen een soort existentiële verschuiving: alsof er iets verandert in hoe je naar jezelf en het leven kijkt. Dat komt doordat rouw bij veel HSP grote vraagstukken opwerpt. Bijvoorbeeld over wat de zin van het leven is, wat dit verlies betekent en wie je nu bent na deze gebeurtenis.

Daarbij kun je het verdriet van anderen sterk aanvoelen. De sfeer van een begrafenis, zoals de stilte of spanning in de ruimte kan nog lang blijven hangen. Door je grote empathische vermogen kun je emoties van anderen soms (onbewust) meenemen in je eigen rouwproces.

Waarom voelt rouw voor HSP soms intenser dan voor anderen?

Het kan lijken alsof anderen sneller doorgaan met hun leven, terwijl jij nog midden in het proces zit. Daardoor kun je het gevoel hebben dat je ‘te veel’ of ‘te intens’ bent. Maar het toont juist hoe diep jij emoties doorleeft.

HSP rouwen niet oppervlakkig. Ze laten het verlies door hen heen bewegen tot het een plekje krijgt in hun leven. Jouw tempo, intensiteit en diepgang zijn geen tekortkomingen, maar een manier van zijn. Het maakt dat je sommige dingen intenser beleeft. Rouw is voor jou een heel diepe ervaring en de keerzijde van het vermogen om intens lief te hebben en je diepgaand te verbinden. Hoe diep je rouwt, laat ook zien hoe belangrijk dit voor je was.

Hoe ga je om met overweldigende rouw als HSP?

Rouw kan overspoelend zijn. Hierbij kan het helpen om niet alles tegelijk te willen voelen. Soms is het goed om afleiding te zoeken in je werk of in het doen van iets leuks. Op andere, rustigere momenten kun je de emoties dan toelaten en stukje bij beetje verwerken. Probeer ze niet te onderdrukken, anders komt alles er op een onverwacht moment uit. Door het te doseren wordt het meer behapbaar en kun je je emoties beter reguleren.

Ook is het goed om je bewust te worden van wat van jou is en wat van anderen. Dat kun je doen door je empathie te begrenzen. Je mag je empathisch opstellen naar anderen, maar je hoeft je niet volledig door hun emoties over te laten nemen. Dit kan best lastig zijn en als je daarmee worstelt, kun je hierover spreken met een coach of therapeut.

Rouw gaat daarnaast niet alleen over emoties, maar ook over betekenisgeving: wat betekent dit verlies voor jou, hoe verweeft het zich in je leven en hoe geef je het een plekje? Rouw is geen proces dat je snel afsluit, maar iets dat zich langzaam ontwikkelt en met je meebeweegt. Het heeft tijd nodig – en die tijd mag er zijn.

 

Rouw kent geen vaste vorm. Iedereen ervaart en verwerkt een verlies op een andere manier en in zijn eigen tempo. Zelfzorg is hierbij heel belangrijk, juist als je HSP bent. Heb je hier extra steun bij nodig? In onze praktijk helpen we je graag. Plan hieronder vrijblijvend een gesprek in.

Bronnen
hspcoachmaaike.nl/waarom-rouw-bij-hsp-zo-hard-binnenkomt/
deweerspiegeling.be/post/hoe-hoogsensitieve-en-hooggevoelige-mensen-rouw-anders-beleven
praktijksamenthuis.nl/blog/rouw-je-anders-als-je-hoogsensitief-bent
/door
zelfzorg routine voor HSP om overprikkeling te verminderenPhoto by Alisa Anton on Unsplash

Self care voor HSP: zo bouw je een routine die overprikkeling voorkomt

Veel hoogsensitieve personen kennen het wel: je voelt dat je overprikkeld raakt, neemt je voor om meer aan self care te doen… en toch schiet het er steeds bij in. Of je probeert van alles, maar het voelt niet echt als iets dat je structureel helpt.

Wat vaak ontbreekt, is geen motivatie (want daar zit het probleem bij HSP écht niet), maar een manier die écht aansluit bij jou en je sensitiviteit.

Self care voor HSP gaat namelijk niet alleen over rust nemen. Het gaat erom dat je leert herkennen wanneer je overloopt, dat je overprikkeling eerder signaleert, spanning op tijd loslaat én jezelf bewust geeft wat je nodig hebt om in balans te blijven.

Waarom standaard self-care tips vaak niet werken bij HSP

Misschien heb je het al eens geprobeerd: mediteren, een bad nemen, minder op je telefoon… en toch bleef je spanning voelen. Dat komt omdat veel adviezen te algemeen zijn.

Als HSP verwerk je prikkels diepgaander. Dat betekent dat:

  • je systeem sneller ‘vol’ raakt
  • je meer tijd nodig hebt om te ontladen
  • en dat subtiele prikkels tijdens je self care (zoals sfeer, geluid of energie van anderen) óók impact hebben

Juist daarom is het belangrijk om daar óók rekening mee te houden. Zo creëer je een self care routine die echt werkt voor jou: eentje die je niet alleen helpt ontspannen, maar je ook helpt om overprikkeling te verminderen.

Merk je dat je ondanks alles wat je probeert toch overprikkeld blijft? Dan speelt er vaak meer dan alleen te weinig rust nemen. In dit artikel lees je waardoor overprikkeling bij HSP ontstaat en waarom het zo lastig kan zijn om eruit te komen.

Zo bouw je een self care routine die wél werkt voor HSP

Een van de valkuilen bij self care is dat het voelt als nóg iets op je to do-lijst. En laten we eerlijk zijn: die lijst is vaak al lang genoeg.

Daarom werkt self care alleen als het geen extra taak wordt, maar een vanzelfsprekend onderdeel van je dag. Net zoals tandenpoetsen of douchen — iets wat je doet omdat het goed voelt en bij je hoort.

Zorg er daarom voor dat jouw self care routine:

  • klein is (5–15 minuten)
  • een vast ritme heeft (liefst dagelijks of meerdere keren per week)
  • aansluit bij wat jij nodig hebt

Heel helpend is om vaste momenten op je dag aan te houden. Bijvoorbeeld:

  • een korte check-in in de ochtend
  • een ontprikkelmoment na werk
  • een reflectiemoment aan het einde van je dag

Juist die herhaling geeft je zenuwstelsel voorspelbaarheid. En voorspelbaarheid zorgt voor rust en ontspanning.

Ontspanning voor HSP via je zintuigen

Goed om te onthouden: jouw zintuigen zijn niet alleen een bron van overprikkeling, maar juist ook een ingang naar ontspanning.

Als je ze bewust inzet, kun je jezelf helpen om sneller tot rust te komen én voorkom je dat overprikkeling zich opbouwt. Juist dat preventieve stuk is een belangrijk onderdeel van self care voor HSP.

Denk bijvoorbeeld aan:

Zien

Zachte verlichting, kaarslicht of een opgeruimde ruimte geven direct meer rust in je hoofd.

Horen

Rustige muziek, stilte of natuurgeluiden helpen je om prikkels te verminderen.

Voelen

Een warme douche, een zachte trui of een verzwaringsdeken helpen je om weer in je lichaam te zakken.

Ruiken

Geuren zoals lavendel of sandelhout kunnen een kalmerend effect hebben.

Proeven

Bewust een kop thee of koffie drinken en daar echt even bij stilstaan, kan al een klein maar krachtig rustmoment zijn.

Het gaat er niet om dat je alles tegelijk doet, maar dat je jouw antwoord ontdekt op de vraag: wat helpt mij om spanning los te laten? En dat kan ook door inspanning te verrichten! Lees daarover verder in het artikel “Waarom cardio helpt om stress te verminderen”.

Hoe self care voor HSP er in de praktijk uit kan zien

Om het concreet te maken, een paar voorbeelden van hoe self care er in het dagelijks leven uit kan zien:

Rustig je dag beginnen

Door ’s ochtends 10–15 minuten eerder op te staan dan de rest van het huishouden en te mediteren, start je je dag met een rustig en ‘leeg’ hoofd. Juist omdat het nog stil is in huis, lukt het beter om je aandacht bij jezelf te houden en heb je geen last van de energie van anderen.

Een bewust moment onder de douche

Gebruik een geur die je prettig vindt en sta een paar seconden stil bij wat je ruikt en voelt. Zo maak je van een automatisch moment een kort oplaadmoment.
Tip: zelf gebruik ik de douchegels van Kneipp, omdat ze natuurlijke geuren gebruiken en vrij zijn van microplastics.

Een zachte start van je werkdag
Na de ochtendspits niet meteen door naar je werk, maar eerst een kop koffie of thee op een rustige plek. Even zitten, niks hoeven. Daardoor begin je je werkdag met meer energie in plaats van dat je al “aan” staat. HSP hebben meer rustmomenten nodig en haast kost vaak veel energie, dus gun jezelf deze rustige start.

Wekelijks reflecteren
Door één keer per week te reflecteren en een paar korte vragen te beantwoorden, krijg je meer inzicht in wat wel en niet voor je werkt. Dat helpt je om bewuster keuzes te maken, in plaats van door te gaan op de automatische piloot.
Zelf beantwoord ik elke zondag een paar reflectievragen in mijn Chapters dagboek van Vertelis. Door dit te koppelen aan een bestaand moment, blijft het makkelijk vol te houden.

Van losse self care momenten naar minder overprikkeling

Self care wordt pas echt krachtig als het geen losse actie meer is, maar een vast onderdeel van je dag.

Dat vraagt ook iets van je:

  • jezelf serieus nemen in wat je nodig hebt
  • signalen van overprikkeling eerder herkennen
  • en niet pas ingrijpen als je al leeg bent, maar eerder op de rem gaan

Juist daar zit voor veel HSP de grootste winst.

Een kleine uitnodiging

Sta eens stil bij je eigen self care routine.

  • Op welk moment van de dag voel jij de meeste spanning?
  • Wat zou een klein, haalbaar moment zijn om daar iets in te doen?
  • En welke vorm van ontspanning helpt jou écht?

Je hoeft het niet perfect te doen. Als je begint met iets kleins dat bij je past, ga je vanzelf merken wat werkt — en wat niet.

Merk je dat je blijft terugvallen in overprikkeling of moeite hebt om goed voor jezelf te zorgen? Dan kan het helpend zijn om hier samen naar te kijken in een coachtraject. Zodat je niet alleen weet wat je nodig hebt, maar het ook echt gaat toepassen in je dagelijks leven.

Plan hieronder gerust een kennismakingsgesprek in en ontdek wat voor jou kan werken.

/door
eet geluiden, appel eten, HSP en misofoniePhoto by Marek Studzinski on Unsplash

Misofonie en hoogsensitiviteit: wat is de relatie?

Je zit rustig te werken of aan tafel te eten, en ineens hoor je iemand kauwen, tikken of snuiven. Waar de één het nauwelijks opmerkt, voelt het voor de ander alsof zijn hele systeem op tilt slaat. Irritatie, boosheid, spanning – het schiet er in een fractie van een seconde in. Voor veel mensen met misofonie is dit dagelijkse realiteit. En opvallend vaak hoor je in dezelfde adem ook het woord hoogsensitiviteit. Maar hoe zit dat precies? Is misofonie een vorm van hoogsensitiviteit? In dit artikel neem ik je mee in wat misofonie is, wat we weten vanuit wetenschappelijk onderzoek en hoe de relatie met hoogsensitiviteit eruitziet.

Wat is misofonie?

Misofonie betekent letterlijk: haat voor geluid. In de praktijk gaat het niet om alle geluiden, maar om heel specifieke triggergeluiden. Denk aan:

  • smakken of kauwen
  • ademhalen of snuiven
  • klikken met een pen
  • tikken met nagels

Wat misofonie onderscheidt van ‘gewone’ irritatie, is de intensiteit van de reactie. Het lichaam reageert automatisch en heftig, vaak met:

  1. boosheid, woede of walging
  2. paniek of stress
  3. de neiging om te vluchten of het geluid te stoppen

Belangrijk om te weten: Het probleem zit hem hier in hoe het brein en het zenuwstelsel reageren op het geluid. Het brein koppelt een extreem sterke emotionele en lichamelijke reactie aan bepaalde geluiden.

Deze reactie gebeurt onbewust, en dat maakt misofonie zo uitputtend: je weet rationeel dat het geluid onschuldig is, maar je lichaam reageert toch anders.

Ook interessant is dat bij veel mensen met misofonie de eerste triggergeluiden al in de jeugd ontstaan, vaak binnen het gezin. Met name geluiden van ouders worden regelmatig genoemd. Dit hangt samen met emotionele nabijheid en herhaalde blootstelling, waardoor het zenuwstelsel bepaalde geluiden aan stress kan koppelen. Dat betekent niet dat ouders de oorzaak zijn, maar wel dat context en herhaling een belangrijk zijn bij het ontstaan en versterken van misofonie-reacties.

 

Meer lezen over wat hoogsensitiviteit precies inhoudt? Lees hierover in een van de andere artikelen op deze website, bijvoorbeeld:

 

De overlap tussen misofonie en hoogsensitiviteit

Hier wordt het interessant. Want, wetenschappelijk onderzoek laat zien dat mensen met misofonie:

  • vaker hoog scoren op vragenlijsten voor sensorische (zintuiglijke) gevoeligheid
  • vaak niet alleen gevoelig zijn voor geluid, maar ook voor andere prikkels
  • sneller overprikkeld raken

Daar zie je dus al meteen de overlap met hoogsensitiviteit. Alleen, dat betekent niet dat alle HSP misofonie hebben, of dat misofonie simpelweg ‘extreme hoogsensitiviteit’ is. Maar er is wel overlap.

De overeenkomst zit vooral in het feit dat prikkels sneller en intenser worden opgemerkt. Geluiden, licht of andere indrukken komen harder binnen en zetten het lichaam sneller aan tot reageren.

Het verschil zit vooral in de reden waarom er op gereageerd wordt (stressreactie vs een sensitief brein) en hoe die reactie eruitziet.

Simpel gezegd: zowel HSP als mensen met misofonie: nemen prikkels intenser waar en reageren er sneller op. Maar, er is geen bewijs dat exact dezelfde hersenprocessen hierbij betrokken zijn

Dus: het gedrag lijkt op elkaar, maar de onderliggende oorzaak hoeft niet dezelfde te zijn.

Belangrijk verschil: Hoogsensitiviteit en Misofonie

Een cruciaal onderscheid:

  • Hoogsensitiviteit is een neutrale eigenschap, met kwaliteiten én uitdagingen
  • Misofonie is een specifieke, vaak ontwrichtende reactie op bepaalde geluiden

Waar hoogsensitiviteit gaat over hoe je informatie verwerkt, gaat misofonie over een geconditioneerde stressreactie. Die reactie kan het dagelijks functioneren flink beïnvloeden, bijvoorbeeld in relaties, op het werk of binnen het gezin.

Of simpeler:

HSP = hoe je in elkaar zit

Misofonie = iets waar je last van kunt hebben

Komt misofonie vaker voor bij HSP?

Het eerlijke antwoord op basis van huidig wetenschappelijk onderzoek is: dat weten we nog niet.

Wat onderzoek wél laat zien, is dat mensen met misofonie vaker hoog scoren op vragenlijsten voor sensorische gevoeligheid. Dat betekent dat zij niet alleen sterker reageren op bepaalde geluiden, maar ook gevoeliger zijn voor andere prikkels, zoals licht, aanraking of geur. Dit overlapgebied raakt aan één belangrijk kenmerk van hoogsensitiviteit: prikkels worden sneller en intenser verwerkt.

Het is daarom beter om te zeggen dat misofonie en hoogsensitiviteit elkaar kunnen overlappen.

Wat betekent dit als je jezelf hierin herkent?

Of je nu misofonie hebt, hoogsensitief bent of allebei: het helpt om te begrijpen dat je reactie niet overdreven of aanstellerij is. Je zenuwstelsel doet precies wat het geleerd heeft om te doen.

Tegelijk is het waardevol om verder te kijken dan alleen het vermijden van geluiden. Werken aan:

  • prikkelregulatie
  • lichaamsbewustzijn
  • grenzen voelen en aangeven
  • herstelmomenten

kan de gevoeligheid verminderen en de regie over je lichamelijke en emotionele reactie en je leven in zijn geheel vergroten.

Conclusie

Misofonie en hoogsensitiviteit raken elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Waar hoogsensitiviteit een aangeboren eigenschap is, vraagt misofonie vaak om gerichte aandacht en begeleiding.

Herken je jezelf in dit artikel en merk je dat geluiden steeds meer invloed hebben op je dagelijks leven? Dan kan het helpend zijn om samen te kijken wat jouw zenuwstelsel nodig heeft om tot rust te komen en weer ruimte te ervaren.

Wil je hierover sparren of onderzoeken wat voor jou werkt? Je bent welkom voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.

/door
HSP en nieuws - man met krantPhoto by Roman Kraft on Unsplash

HSP en overprikkeld door nieuws

HSP en het nieuws. Het zal je niet ontgaan zijn dat de berichtgeving de laatste tijd niet erg positief is. Beelden van oorlogsgeweld, hongersnood, klimaatverandering en polarisatie van de samenleving vliegen je om de oren. Dat is stressvol en zorgwekkend. Zeker voor HSP, die gevoeliger zijn voor negatieve informatie en sferen. Hoe zorg je ervoor dat je niet overweldigd raakt door al dat zware nieuws? En hoe vind je een gezonde balans tussen betrokkenheid en rust?

Negatief nieuws scoort

Waarom is het nieuws vaak negatief? Het antwoord is simpel: negativiteit scoort. Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat als er meer positief nieuws getoond wordt, er minder mensen naar kijken. Dat lijkt vreemd, maar dit heeft een belangrijke biologische reden. In de prehistorie, toen het leven als mens nog voornamelijk bestond uit overleven, waren we altijd gefocust op slecht nieuws. Want in die tijd moesten we constant op ons hoede zijn voor gevaar van bijvoorbeeld een roofdier, een vijandelijke stam of slecht weer om onszelf op tijd in veiligheid te brengen. Dat werkte toen dus heel goed, maar ons brein werkt nog steeds zo. Alleen zetten we het nu in bij negatieve nieuwsberichten, waarna we ons vaak verdrietig, verward en/of boos voelen.

HSP en nieuws, waarom houden we er niet mee op?

Omdat het verslavend is en de media daar graag op inspeelt. We zijn van nature nieuwsgierige wezens en als we nieuwe informatie voorgeschoteld krijgen, willen we ook graag meer weten. En het liefst willen we een verhaal dat goed eindigt. Maar omdat het nieuws vaak bestaat uit korte, elkaar snel opvolgende berichten die vaak geen volledige afronding geven, blijft het een vicieuze cirkel van informatieconsumptie (ook wel doomscrollen genoemd).

Negativiteitsbias

Onze oeroude focus op gevaar of negativiteit is ook de reden waarom kritiek vaak langer blijft hangen. Ook al heb je bergen complimenten gekregen, dat ene puntje negatieve feedback gaat maar niet uit je hoofd. Dit wordt de negativiteitsbias genoemd, die ervoor zorgt dat we meer waarde hechten aan negatieve dingen dan aan positieve dingen. Daardoor hebben we ook de neiging het slechte nieuws te overschatten, omdat het langer blijft hangen.

Het effect van slecht nieuws op HSP

HSP verwerken informatie op een diepgaandere manier dan niet-HSP. Dat is ook de reden dat HSP de niet-aflatende stroom negatief nieuws heftiger ervaren dan niet-HSP. Dit komt doordat HSP scherper afgestelde voelsprieten hebben. Je voelt bijvoorbeeld sneller de sfeer aan als je een kamer binnenloopt, je hebt het door als iemand niet oprecht is en pikt ook vaak andermans verdriet op. Emoties die je op het nieuws ziet, kun je dus sneller overnemen.

Daarnaast is het rechtvaardigheidsgevoel bij HSP sterker ontwikkeld. En omdat je dat niet vaak terugziet op het nieuws, kun je een gevoel van nutteloosheid ervaren. Je kunt immers weinig doen voor de mensen op je scherm die iets vreselijks meemaken.

HSP en nieuws: Hoe zorg je ervoor dat je niet overweldigd raakt?

Een paar tips om je niet te laten overweldigen door de constante stroom negativiteit:

  • Consumeer geen nieuws in de ochtend. Begin de dag positief. Ruim je huis op, maak je keuken schoon, eet een voedzaam ontbijt, drink een kopje thee en lees een mooi boek of een tijdschrift dat je een goed gevoel geeft. Als je toch een keer naar het nieuws wilt kijken, kun je dat beter in de middag of avond doen. Maar liever niet vlak voordat je naar bed gaat, omdat heftige beelden kunnen blijven hangen.
  • Neem alleen nieuws tot je dat je zelf hebt opgezocht. Ontvolg al die nieuwsaccounts op sociale media, zet de pushmeldingen van nieuwsapps uit en pas je feed aan met zoveel mogelijk positieve dingen. Zoals kattenfilmpjes ;-).
  • Probeer ook niet te reageren op clickbait. Veel nieuwsberichten en online video’s zijn zo getiteld, dat je getriggerd wordt erop te klikken om je nieuwsgierigheid te bevredigen. Maar vaak kom je dan bedrogen uit, omdat het dan toch over iets heel anders blijkt te gaan, waardoor je ongewild geconfronteerd wordt met negativiteit. Ga na welke kanalen dit vaak doen en probeer ze minder of niet meer te volgen.
  • Praat over nieuwsgebeurtenissen met je vrienden of familie. Doe dit vooral in tweetallen. Een-op-eengesprekken hebben vaak een rustiger verloop en er is meer ruimte voor elkaars ervaringen.
  • Een gezonde levensstijl helpt om je stressgehalte te verlagen. Combineer zo’n een-op-eengesprek met een heerlijke wandeling, eet gezond, ga op tijd naar bed, knuffel je geliefde of een huisdier, ga naar de sportschool. Het lijkt een open deur, maar deze dingen dragen sterk bij aan het in balans houden van je cortisolniveau, waardoor je minder vatbaar bent voor negativiteit en de stress die daarmee gepaard kan gaan.

Onverhoopt toch overweldigd?

  • Laat je emoties er zijn. Druk ze niet weg, voel ze, ga ermee zitten. Het is oké dat het je veel doet.
  • Ga na hoe jij het liefst het nieuws wilt volgen. Stel je eigen voorwaarden. Zet een timer op je nieuwsapp en/of socialemediakanalen. Of kijk gewoon geen nieuws meer. Voor een tijdje of voor altijd. Als het belangrijk is, hoor je het toch wel.
  • Merk je dat je leven er te veel door beïnvloed wordt? Dan kan het een goed idee zijn om te praten met een professional, zoals een psycholoog of coach. Zij kunnen handvatten bieden om beter bestand te zijn tegen (nieuws)prikkels.

Loop jij hierin vast en kun je wel wat ondersteuning gebruiken? In onze praktijk helpen we mensen zoals jij om weer balans in hun leven te krijgen. Plan hieronder vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.

 

Bronnen

https://www.psychologie.nl/artikel/zo-wapen-je-jezelf-tegen-doomscrollen-tijdens-een-overdaad-aan-negatief-nieuws/
https://www.hspmagazine.nl/nieuws-en-hsp/
https://pointer.kro-ncrv.nl/bang-voor-oorlog-social-media-psycholoog-stoppen-doomscrollen
https://www.womenshealthmag.nl/nieuws/1272525/gevolgen-doomscrolling-mentale-gezondheid
https://www.flowmagazine.nl/mental-health/hoe-ga-je-om-met-al-het-heftige-nieuws-dat-je-meekrijgt

/door
foto bij artikel: stress verminderen als HSP. Persoon in beweging op de trap.Photo by Bruno Nascimento on Unsplash
,

Waarom cardio je helpt stress verminderen als HSP

Als hoogsensitief persoon merk je waarschijnlijk dat stress zich sneller opbouwt in je lichaam én langer blijft hangen. Maar wist je dat juist cardio een van de meest doeltreffende manieren is om stress te verminderen als HSP? In dit artikel lees je waarom cardio zo goed werkt voor gevoelige mensen — en hoe je het op een haalbare manier in je dagelijkse routine kunt verwerken.

Mentaal én fysiek ontspannen door te bewegen

Ben je snel overprikkeld? Merk je dat je hoofd vaak aan blijft staan na een drukke dag? Of dat je in bed nog hele gesprekken aan het herkauwen bent terwijl je eigenlijk wilt slapen? [Lees ook: Eerste hulp bij overprikkeling].

Als HSP neem je veel prikkels op en verwerk je alles diep. Dat maakt je gevoelig voor stress — en dus is het extra belangrijk om goed te leren ontladen en stress te verminderen als HSP. Eén van de meest effectieve, maar vaak vergeten manieren om dat te doen? Regelmatige cardio training. Het helpt je direct bij stress verminderen als HSP. En nee, daarmee bedoel ik niet per se drie keer per week op een spinfiets zwoegen. Cardio betekent simpelweg: bewegen waardoor je hartslag omhoog gaat. Denk aan stevig wandelen, joggen, dansen, fietsen, zwemmen. Alles wat je bloed sneller laat stromen.

Beweging bij overprikkeling HSP: waarom het zo belangrijk is

Hoogsensitieve personen verwerken informatie diepgaander en reageren sterker op prikkels. Zo zit hun zenuwstelsel in elkaar. Onderzoek toont ook aan dat bij HSP bepaalde hersengebieden actiever zijn bij stress, zoals de amygdala en de insula¹. En dat betekent: meer gevoel, meer nadenken, meer spanning.

Bij stress maakt je lichaam stresshormonen aan, zoals adrenaline en cortisol². Die hormonen zijn bedoeld om je in actie te krijgen. Vluchten, vechten, iets dóen. Maar wat doen veel mensen tegenwoordig bij stress? Die blijven juist stil zitten. Op de bank. Op het werk. In hun hoofd.

En daar zit het probleem.

Je lijf staat in actie-modus, maar jij zit stil. Die opgebouwde spanning krijgt geen uitlaatklep. Je lichaam wil bewegen, ontladen, iets doen met de adrenaline die rondpompt. En als dat niet gebeurt, blijft die spanning in je systeem zitten. Resultaat: je voelt je opgejaagd, gestrest, moe maar ‘aan’.

Stress verminderen als HSP: waarom cardio wél werkt

Hier komt cardio in beeld. Want zodra je in beweging komt, geef je je lichaam precies wat het nodig heeft: een fysieke uitweg voor de spanning die zich heeft opgebouwd. Je zet letterlijk stress om in beweging.

✔️ Je verbrandt stresshormonen. Cardio helpt om adrenaline en cortisol sneller af te breken.

✔️ Je activeert ontspanningshormonen. Denk aan endorfine (je natuurlijke feelgood stofje) en serotonine (rust en tevredenheid).

✔️ Je kalmeert je zenuwstelsel. Je schakelt van het sympathisch zenuwstelsel (actiestand) naar het parasympathisch zenuwstelsel (ruststand).

✔️ Je hoofd komt tot rust. Door ritmisch te bewegen, geef je je brein minder ruimte om te piekeren. Veel HSP merken na het sporten dat hun hoofd lichter aanvoelt.

Het is geen magie. Het is biologie.

“Omdat HSP gevoeliger zijn voor stress, maken ze vaker stresshormonen aan zoals adrenaline. Als je die opgebouwde spanning niet kwijt kunt, blijft je lichaam in een soort ‘aan’-stand. Door cardio te doen, geef je die spanning een uitlaatklep: je lichaam kan de stresshormonen sneller afvoeren, en je zenuwstelsel komt weer in balans. Daardoor voel je je na het sporten vaak rustiger, lichter en helderder in je hoofd.”

“Maar ik ben al zo moe…”

Veel HSP zeggen: “Ja maar… ik ben al zo moe. Ik heb geen energie om te sporten.” En dat snap ik. Je móet ook niet intensief gaan trainen als je al uitgeput bent. Maar precies daarom is het belangrijk om te gaan bewegen — op een manier die bij jou past.
Je hoeft niet te gaan rennen. Begin met 20 minuten stevig wandelen buiten. Zet een podcast op, loop een rondje in het park of dans door je woonkamer. Alles wat je hartslag omhoog brengt, telt.
Kleine moeite, groot effect.
En weet: het hoeft niet perfect. Liever drie keer per week een halfuurtje lichte cardio dan één keer per maand een uitputtende sportsessie.

Ontspannen als HSP? Zet je lichaam aan het werk

Cardio helpt je bij:

Beter slapen
 Omdat je je lichaam helpt de ‘aan’-stand los te laten.

Minder piekeren
 Beweging kalmeert je prefrontale cortex (het deel dat blijft malen).

Meer energie overdag
 Omdat je lichaam beter leert schakelen tussen inspanning en ontspanning.

Sneller herstellen van overprikkeling
 Je verwerkt prikkels letterlijk sneller en voelt je emotioneel stabieler.

Stress verminderen door sporten: werkt het echt?

Ja. Er is veel wetenschappelijk onderzoek dat de positieve impact van cardio op stress en stemming onderbouwt. Studies tonen aan dat aerobe beweging (zoals wandelen of fietsen) leidt tot een daling in cortisol en een stijging in BDNF (een stofje dat helpt bij hersenherstel)³. Ook wordt je hartslagvariabiliteit (HRV) beter — wat een belangrijke graadmeter is voor hoe goed je met stress omgaat⁴.

Daarnaast zijn er talloze ervaringsverhalen van HSP die merken dat ze na het sporten:

– helderder kunnen denken
– rustiger ademen
– zich lichter en stabieler voelen
– en beter grenzen kunnen voelen én aangeven

Wat werkt voor jou?

Er is geen gouden formule. De ene HSP gaat lekker op hardlopen, de ander voelt zich top na 45 minuten zwemmen. Wat belangrijk is: kies iets wat je volhoudt. Iets wat je niet uitput, maar oplaadt.

Tip: Plan het in je week zoals je ook je coachsessies bij ons plant. Geef hier prioriteit aan. Zie het als onderhoud voor je zenuwstelsel en dus je mentale én fysieke gezondheid.

Denk niet: “ik moet sporten.”
Maar denk: “ik geef mijn lichaam de kans om spanning los te laten en te herstellen van de dag.”

Die shift in denken maakt álles anders.

Tot slot

Als je merkt dat je vaak gespannen bent, veel piekert of slecht slaapt, kijk dan eens eerlijk naar hoe vaak je beweegt. Je hoeft geen sportfanaat te worden om stress te verminderen als HSP. Maar regelmatige cardio, op jouw manier, kan een wereld van verschil maken in hoe je je voelt.

Wil je hier eens over sparren, of heb je het gevoel dat je hoofd structureel voller is dan goed voor je is? We denken graag met je mee. In onze coachtrajecten helpen we je niet alleen om je gevoeligheid beter te begrijpen, maar ook om praktische routines op te bouwen die je écht ondersteunen — zoals de juiste vorm van beweging.

Je bent niet te gevoelig. Je hebt gewoon andere dingen nodig om goed te kunnen functioneren.

Bronnen

  1. Acevedo, B. P., et al. (2014). The Highly Sensitive Brain: fMRI evidence for increased neural responses to affective pictures in high-sensitivity individuals. Brain and Behavior, 4(5), 580–594.
  2. McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation: central role of the brain. Physiological Reviews, 87(3), 873–904.
  3. Cotman, C. W., & Berchtold, N. C. (2002). Exercise: a behavioral intervention to enhance brain health and plasticity. Trends in Neurosciences, 25(6), 295–301.
  4. Ernst, G. (2017). Heart-rate variability—More than heart beats? Frontiers in Public Health, 5, 240.

 

/door

Van overvol hoofd naar innerlijke rust – mijn HSP ervaringsverhaal

Er wordt me door coachees regelmatig gevraagd naar ‘mijn HSP ervaringsverhaal’. “Wanneer kwam jij erachter hoogsensitief te zijn?, Hoe was het voor jou voor je gespecialiseerd was in hoogsensitiviteit? Hoe heb jij jouw pad van persoonlijke ontwikkeling en groei afgelegd?”. Daar is zoveel over te vertellen, dus vond ik het tijd om mijn ervaringen eens op een rijtje te zetten. Lees je mee?

Waarom ik geloof dat het leven voor HSP ook makkelijk kan zijn

In 2010 kwam ik voor het eerst in aanraking met coaching. Ik was begin twintig en voelde me… tja, vol. Vol van emoties die ik niet goed kwijt kon. Ik was vaak moe, snel overprikkeld en vond het lastig om écht te ontspannen. De kleinste dingen konden me raken: een opmerking, een sfeer in een ruimte, of het verdriet van iemand anders. Alles kroop mijn systeem in.

Aan het eind van de dag had ik vaak nog maar één remedie: op de bank ploffen met een aflevering Grey’s Anatomy en even goed uithuilen. Daarna was ik leeg, maar ook opgelucht.

Ik dacht toen vooral: ik ben gewoon wat emotioneler dan anderen. Van hoogsensitiviteit had ik nog nooit gehoord. Pas tijdens mijn coachopleiding – een paar jaar later – kwam de term vaker voorbij. Het kwartje viel. Of eigenlijk: een hele rits kwartjes.

Niet alleen over mijn gevoeligheid, maar ook over hoe mijn lichaam en emoties samenwerken. Ik ontdekte dat mijn klachten en struggles niet raar waren, maar juist logisch – als je gevoelig bent voor prikkels en weinig tools hebt om daarmee om te gaan.

Het zat er altijd al in

Als ik terugkijk, was het er natuurlijk als kind ook al overduidelijk. Mijn moeder vertelde dat ik als baby begon te huilen zodra een onbekend gezicht boven de kinderwagen hing, of als een hond blafte. Harde geluiden vond ik eng, en ik schrok om het minste of geringste.

Ik huilde veel. En voelde alles intens – en uitte dat ook intens: hard huilen, hard gillen, hard lachen.

Ook had ik als kind een enorme behoefte aan rust en regelmaat. Als ik niet genoeg slaap kreeg, was mijn lontje op. Dan kon ik niets meer hebben.

Tegelijkertijd was ik sociaal en zorgzaam. Ik voelde feilloos aan wat er in de groep speelde, wilde voor iedereen zorgen, en voelde me verantwoordelijk voor het welzijn van anderen. Mooie eigenschappen – maar ook intens om te dragen als kind.

Van inzicht naar actie

Mijn eerste coach liet me zien hoe lichaam en emotie samenwerken. Dat mijn vermoeidheid, gespannen schouders of buikpijn geen toeval waren, maar signalen. En dat ik keuzes had.

Ik kon leren begrenzen. Mijn energie bewaken. Mezelf minder verantwoordelijk maken voor alles en iedereen.

Ik dook erin. In 2010 startte ik een driejarige coachopleiding bij het HOC in Amersfoort. In 2014 startte ik mijn praktijk: Color Your Life. Omdat ik geloofde – en nog steeds geloof – dat het leven niet zwaar hóéft te zijn, ook niet als je gevoelig bent.

Want: als ik het kan, kan jij het ook!

Hoogsensitief zijn is niet ‘te veel’ zijn

Lang dacht ik dat ik te veel was. Te gevoelig. Te snel geraakt. Te moe. Inmiddels weet ik: ik voel gewoon veel. En dat is geen zwakte, maar een kracht. Tenminste – als je weet hoe je ermee omgaat.

Nee, ik word niet meer overspoeld door elk gevoel dat voorbijkomt. En ja, ik raak nog weleens overprikkeld – maar niet meer zo hard als vroeger. Ik herken het nu eerder én weet wat ik nodig heb om te herstellen.

Drie belangrijke inzichten die mij hebben geholpen:

  • Ik hoef me niet alles aan te trekken.
  • De emoties of meningen van een ander zijn niet van mij.
  • Meer aandacht voor mezelf = minder gevoelig voor wat er buiten mij gebeurt.

Dat betekent overigens niet dat ik me afsluit. Juist niet. Ik kies alleen bewuster waar ik mijn energie aan geef. En dat voelt als vrijheid.

Ik heb prikkels óók nodig

Wat ik ook lang niet wist: dat er zoiets bestaat als een hoogsensitieve persoon die óók op zoek is naar prikkels. [Lees daarover meer in de artikelen HSP versus HSP HSS | verschillen en overeenkomsten, Overprikkeld en onderprikkeld tegelijkertijd: kan dat?] Naar afwisseling, naar intensiteit, naar nieuwe ervaringen. En dat dat gewoon kan samengaan. Ik dus.

Ik houd totaal niet van herhaling. Drie keer naar dezelfde speeltuin met mijn kids en ik krijg al de kriebels. Maar een nieuwe plek ontdekken met ze? Dan stroomt de energie weer. Ik hou van reizen, van festivals, van kunst of muziek die me diep raakt. Van vrienden die verrassend zijn, van onverwachte wendingen in gesprekken. Ik kijk zelden twee keer dezelfde film. Nieuwe projecten en avonturen houden me scherp en levend.

Tegelijkertijd weet ik ook: hoe meer ik in die intensiteit duik, hoe belangrijker het is dat ik daarna weer écht oplaad. Dus ik leef een beetje in uitersten: hard genieten en hard ontspannen. Mijn lijf is daarin mijn belangrijkste kompas geworden. Ik voel steeds beter welke prikkels me voeden, en welke me leegtrekken. Die balans vinden – daar zit voor mij de sleutel.

De kracht van mijn werk – voor mij én de ander

In mijn werk als coach is mijn sensitiviteit een enorme kracht. Ik voel snel wat er speelt, stem makkelijk af, en luister écht – zonder oordeel. Ik zie hoe cliënten groeien, soms dwars door het ongemak heen. Het geeft me zóveel voldoening om te zien hoe iemand stap voor stap weer regie pakt over zijn of haar leven. En dat vervult me met trots. Ik voel me dan echt zo’n trotse moeder gans, haha!

Mijn vak houdt me tegelijkertijd scherp. Ik leer elke dag van mijn cliënten, reflecteer op mezelf en blijf met veel interesse de wetenschappelijke ontwikkelingen rondom hoogsensitiviteit volgen.

Ook in het moederschap komt mijn gevoeligheid goed van pas. Ik merk de kleine signalen van mijn kinderen snel op. Al bots ik natuurlijk ook weleens tegen mijn eigen grenzen aan. Maar ook daar geldt: hoe beter ik voor mezelf zorg, hoe fijner ik er kan zijn voor een ander.

Weg met de HSP-mythe

Wat ik belangrijk vind om te zeggen: hoogsensitiviteit hoeft je leven niet te beperken. Ik trek het bijvoorbeeld slecht als mensen zeggen: “Ik ben hoogsensitief, dus ik kan niet naar verjaardagen.” Natuurlijk mag je kiezen waar je energie van krijgt. Maar HSP zijn betekent niet dat je aan de zijlijn hoeft te leven.

Sterker nog: het leven als HSP kan intens mooi zijn. Je maakt dingen dieper mee, voelt meer, en kunt ook intenser genieten – als je weet hoe je goed voor jezelf zorgt. Dat gun ik echt iedereen.

Tot slot

Ik hoop dat mijn HSP ervaringsverhaal je iets heeft gebracht. Misschien herkenning. Misschien rust. Misschien het gevoel: hé, ik ben niet de enige. Misschien zelfs een beetje hoop of motivatie. Dat zou ik helemaal te gek vinden.

En als jij op een punt staat waarop je denkt: ik wil het anders, maar ik weet niet hoe – weet dan dat je welkom bent. Bij Color Your Life begeleiden we je op een nuchtere en praktische manier, met oog voor wie jij bent. Laten we samen ontdekken hoe jij jouw sensitiviteit als kracht kunt inzetten.

/door
Overprikkeld en onderprikkeld stress signalen, symptomen en behoeftenPhoto by Giorgio Trovato on Unsplash
,

Overprikkeld en onderprikkeld tegelijkertijd: kan dat?

Herken je dat gevoel: overweldigd zijn én je tegelijk vervelen? Als je hoogsensitief bent, met een grote behoefte aan prikkels (HSP HSS en/of Hoogbegaafd), ben je waarschijnlijk wel eens tegen deze vreemde paradox aangelopen. Hoe kan dat, en belangrijker nog: wat kun je eraan doen?

De High Sensation Seeker

Laten we eerst even teruggaan naar wat HSS betekent.

Heb je mijn eerdere artikel hierover al gelezen? In Hoogsensitief en toch dol op prikkels leg ik uitgebreid uit wat ‘HSS zijn’ precies inhoudt.

Als je een High Sensation Seeker bent, heb je een sterke drang naar nieuwe indrukken en intense ervaringen. Maar tegelijkertijd verlang je ook naar rust, overzicht en kalmte. Die combinatie kan flink botsen, alsof je met één voet op het gaspedaal staat en met de andere op de rem trapt. Dit gevoel kan zich afwisselen, de ene dag heb je meer behoefte aan rust, de andere dag verlang je meer naar actie. Maar soms gebeurt het allebei tegelijk: je voelt je overprikkeld en verveeld. Wat dan?

Overprikkeling en onderprikkeling

Allereerst is het belangrijk om te weten dat overprikkeling en onderprikkeling twee heel verschillende dingen lijken, maar dat ze zich vaak op soortgelijke manieren uiten. Bijvoorbeeld door middel van stress, angst, slapeloosheid, heftige emoties en vermoeidheid. Daardoor kan het moeilijk te herkennen zijn of je nou met overprikkeling of onderprikkeling te maken hebt. Om het onderscheid te kunnen begrijpen is het nodig om te weten dat er verschillende soorten prikkels zijn.

Vier soorten prikkels

Je kunt prikkels grofweg onderverdelen in vier categorieën:

– Zintuiglijk (licht, geluid, geur, aanraking)

– Sociaal (interactie, groepsdynamiek)

– Mentaal (denkwerk, inspiratie, uitdagingen)

– Lichamelijk (beweging, inspanning, spanning)

Dit kan betekenen dat je bijvoorbeeld overprikkeld bent op de sociale prikkel, terwijl je op de mentale prikkel onderprikkeld bent. En wanneer je niet weet dat je zowel over- als onderprikkeld bent, loop je het risico om een van de twee te gaan verergeren. Symptomen van onderprikkeling lijken namelijk vaak op overprikkeling. Zo geeft het lichaam bij onderprikkeling ook een stressreactie af. Het gevolg: je gaat bijvoorbeeld rust nemen, terwijl je juist positieve mentale prikkels nodig hebt. Als je hier te lang mee doorgaat, kun je zelfs in een negatieve spiraal raken en in een depressie en/of burn-out of bore-out belanden.

Leer jezelf kennen

Het is dan ook superbelangrijk dat je jezelf goed leert kennen, zodat je daarmee de signalen van overprikkeling en onderprikkeling sneller herkent.

Een mooie opdracht is dan ook om het volgende schema voor jezelf te maken.

Opdracht Overprikkeld en onderprikkeld zijn herkennen

  1. Maak een tabel met drie rijen en twee kolommen, zoals hieronder.
  2. Schrijf in de tweede kolom op welke signalen jouw lichaam je geeft bij overprikkeling en onderprikkeling.
    Wat voel je fysiek? Wat voel je mentaal? Wat doet het met je stemming? Wat doet het met je concentratie? Etc. Probeer al enigszins verschil te gaan zien tussen de twee soorten prikkeling.
  3. Schrijf nu in de tweede kolom op wat je behoefte is op het moment dat je overprikkeld bent en wanneer je onderprikkeld bent. Wat heb jij op dat moment nodig om je weer goed te voelen? Kijk ook naar de vier soorten prikkels zoals hierboven genoemd. Heb je behoefte aan rust, of juist aan inspiratieprikkels? Heb je behoefte aan lichamelijke inspanning of aan juist mentale uitdaging? Etc.
SituatieSignalenBehoeften
Overprikkeling–          Ik voel me… moe (uitgeput)

–          Ik voel me… opgejaagd

–          Ik voel me… neerslachtig

–          ‘Het glas is halfleeg’

–          Mijn lontje is kort

–          Ik ervaar druk op de borst

–          Etc.

–         Slapen

–         Een lege agenda

–         …

 

Onderprikkeling–          Ik voel me… moe (lamlendig)

–          Ik voel me… mentaal ‘leeg’

–          Ik voel me… onrustig

–          Ik voel me… ontevreden

–          Mijn lontje is kort

–          Ik voel me… chagrijnig

–          Etc.

–         Mentale uitdaging

–         Creativiteit

–         Sociale interactie

–         Zingeving

–         …

Door het maken van deze opdracht zul je sneller de signalen van je lichaam gaan herkennen én heb je al van tevoren een plan gemaakt hoe je zo snel mogelijk weer kunt herstellen.

Je ontdekt wanneer en van welke prikkels je overvoerd raakt, en wat je nodig hebt om op te laden en te ontladen. Maar ook welke prikkels jou de juiste energie geven, zodat je onderprikkeling kunt voorkomen. Als je dat weet, kun je meer balans vinden en beter voor jezelf zorgen. Je hoeft dan niet te kiezen tussen gas geven of remmen, maar leert schakelen op jouw tempo.

Ondersteuning

Loop je hierin vast en kun je wel wat ondersteuning gebruiken? In onze praktijk helpen we mensen zoals jij om weer grip te krijgen op de balans tussen prikkels en rust. Hieronder kun je een vrijblijvend kennismakingsgesprek inplannen.

Meer lezen over overprikkeling? Het boek Prikkels bijten niet! van Saskia Klaaysen is een aanrader.

/door
hooggevoelig en hoogbegaafd hoogsensitief HSPPhoto by Olav Ahrens Røtne on Unsplash

Hooggevoelig en hoogbegaafd? Zo herken je de overeenkomsten (en verschillen)

Hooggevoelig én hoogbegaafd zijn, wist je dat dat kan? Als je je in beide herkent, heeft dat invloed op hoe je jezelf ziet en voor jezelf zorgt – soms heeft het voordelen, soms voelt het juist als een uitdaging. In dit artikel lees je waar deze eigenschappen elkaar raken en waarin ze van elkaar verschillen.

Wat is hoogbegaafdheid?

Ongeveer 2,5% van de wereldbevolking is hoogbegaafd (HB) (ten opzichte van 15-20% bij HSP). Maar wat betekent dat eigenlijk?

Een veelgebruikte definitie beschrijft hoogbegaafden als:

‘… snelle en slimme denkers, die complexe zaken aankunnen. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Sensitieve en emotionele mensen, intens levend. Zij scheppen plezier in creëren.’

Hierin zie je al dat sensitiviteit en intensiteit een belangrijk onderdeel van HB vormen. Daarnaast wordt bij hoogbegaafdheid regelmatig verwezen naar een bovengemiddelde intelligentie, wat zich meestal vertaalt naar een IQ-score van 130+. Maar hoogbegaafdheid bestaat uit meer dan hoogintelligent zijn; het omvat namelijk ook specifieke zijnskenmerken.

Kenmerken van hoogbegaafdheid

HB vallen vaak op omdat ze snel zien waar dingen beter of sneller kunnen en waar problemen kunnen ontstaan. Sommige hoogbegaafden herkennen zich vooral in de klassieke intelligentie, bijvoorbeeld door hoge cijfers te halen op school of door uit te blinken in functies die een beroep doen op hun intellectuele capaciteiten. Andere hoogbegaafden herkennen zich meer in creatieve intelligentie, met talenten die tot uiting komen op het gebied van muziek, sport of kunst. Hoewel zij ook tot bovengemiddelde prestaties kunnen komen, vallen ze minder snel op als hoogbegaafd. Daarnaast kun je ook HB zijn en niet tot bovengemiddelde prestaties komen als gevolg van een niet-passende omgeving. In dat geval ben je waarschijnlijk meer bezig met je aan te passen dan met het leren kennen van jezelf en je eigen behoeften. Dit kan leiden tot onderpresteren, frustratie en het gevoel niet echt gezien te worden, omdat de focus ligt op overleven in plaats van op groei.

Herken jij jezelf in de volgende kenmerken, die zowel kunnen wijzen op hooggevoeligheid als hoogbegaafheid?

– Als je ergens in geïnteresseerd bent, heb je het snel onder de knie. (HB)

– Je hebt moeite met sterke autoriteit. (HB en soms ook HSP)

– Je bent nieuwsgierig, stelt veel vragen en veel ter discussie. Je wilt graag tot de kern komen. (HB en HSP)

– Je hebt een sterk rechtvaardigheidsgevoel en hecht veel waarde aan eerlijkheid en gelijkwaardigheid. (HB en HSP)

– Je hebt complexe gedachten en sterke gevoelens waardoor je soms overprikkeld of overweldigd kunt raken. (HB en HSP)

– Je wordt vaak een beetje ‘te’ genoemd: te gevoelig, te intens, te kritisch, te moeilijk, te druk… (HB en HSP)

– Je hebt een ongewoon goed geheugen. (HB)

– Je raakt snel verveeld door een gebrek aan uitdaging. (HB en soms ook HSP)

– Je liep voor in je ontwikkeling en kon al eerder lezen/lopen/praten dan leeftijdsgenoten, of later maar dan zo goed als foutloos. (HB)

– Je hebt uiteenlopende interesses en je kunt veel. Dat vind je fijn, maar daardoor ervaar je ook vaak een gebrek aan focus en richting. (HB en soms ook HSP)

– Je kunt vraagstukken vanuit verschillende invalshoeken bekijken en je bent graag bezig met complexe en uitdagende problemen. (HB en soms HSP)

– Je bent erg kritisch op jezelf en legt de lat hoog. (HB en soms ook HSP)

Overeenkomsten hoogbegaafd en hooggevoelig

Zoals uit het bovenstaande blijkt, hebben hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit aardig wat overeenkomsten. Beide eigenschappen kunnen ervoor zorgen dat je anders waarneemt dan anderen: je ziet details die anderen misschien niet opmerken en je ervaart je omgeving intenser. Dit ‘anders bedraad zijn’ zorgt ervoor dat je meer prikkels opvangt en diepere connecties legt met de informatie die je krijgt.

Omdat je vaak sneller reageert op externe invloeden, kan het ook voelen alsof je altijd ‘aan’ staat. Zeker in nieuwe en drukke omgevingen kun je daarom snel overspoeld raken door prikkels, zoals feestjes of bij je nieuwe baan. Je kunt daardoor merken dat je meer oplaadtijd en hersteltijd nodig hebt dan anderen.

Daarbij kunnen zowel HB als HSP soms het gevoel hebben dat ze er niet helemaal bij horen. Je kunt wel meekomen, maar het kan moeilijk zijn om écht aansluiting te vinden bij anderen. Bovendien word je vaak een beetje ‘te’ genoemd. Te gevoelig, te emotioneel, te druk, te intens, te moeilijk. Dit kan het gevoel van er niet bij horen versterken.

Verschillen hoogbegaafd en hooggevoelig

Een van de verschillen tussen hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit is de bovengemiddelde intelligentie waarover HB vaak beschikken. Dit gaat wel iets verder dan alleen een IQ van 130+, want zoals we eerder al zagen, is hoogbegaafdheid meer dan alleen hoogintelligent. Het belangrijkste verschil zou dan kunnen liggen op het gebied van de snelheid van denken. HB beschikken over een snel begripsvermogen en kunnen snel schakelen. Dit gaat vaak gepaard met bijvoorbeeld snel praten, het struikelen over woorden en zichzelf direct verbeteren tijdens het spreken. De mond kan als het ware de snelheid van het brein niet bijhouden.

HB zijn ook vatbaarder voor verveling. Dit komt onder andere doordat zij meer energie te kanaliseren hebben op een dag. Voor veel hoogbegaafden is bijvoorbeeld de energie die ze op het werk hebben gegeven niet genoeg om ál hun energie kwijt te kunnen. Dit in tegenstelling tot HSP die niet hoogbegaafd zijn en vaak met veel minder prikkels al ‘vol zitten’.

Niet elke HSP is hoogbegaafd

Niet elke HSP is dus hoogbegaafd, er zijn tenslotte veel meer hoogsensitieve personen dan hoogbegaafden. Maar zijn alle hoogbegaafden dan wel ook hoogsensitief?

De meeste HB herkennen zich wel in de zijnskenmerken die bij HSP worden genoemd en uit onderzoek blijkt dat zo’n 87% van de HB ook HSP is. Het kan zijn dat die overige 13% ook HSP is, maar er niet bewust mee bezig is door bijvoorbeeld een grotere focus op het denken en minder op het gevoel.

Je bent meer dan hooggevoelig of hoogbegaafd

Je kunt naast je hoogsensitiviteit dus nog zoveel meer zijn. Wist je bijvoorbeeld dat er ook HSP zijn die juist heel erg van prikkels houden? En hoe zit dat eigenlijk met introvert of extravert zijn en hoogsensitiviteit? Lees verder in onze andere artikelen:

Herken jij jezelf in zowel HSP als HB? Dan is het waardevol om hier bewust mee om te gaan. Het helpt je je grenzen beter te bewaken, je energie te managen en je unieke talenten te benutten. Wil je meer weten of ben je benieuwd wat begeleiding voor jou kan betekenen? Plan dan hieronder een vrijblijvend kennismakingsgesprek.  

 

Bronnen

Kieboom en K. Venderickx, Meer dan intelligent; De vele gezichten van hoogbegaafdheid bij jongeren en volwassenen

Ballast, et al., Hoogbegaafde volwassenen; zet je gaven intelligent en positief in

Aron, E., Hoogsensitieve personen; Hoe blijf je overeind als de wereld je overweldigt

giftedpeople.eu/hoogbegaafdheid

 

/door
HSP HSS hoogsensitief sensatiezoekerPhoto by Unervi González on Unsplash

Hoogsensitief en toch dol op prikkels: herken jij jezelf hierin?

Wanneer je aan hoogsensitiviteit denkt, denk je waarschijnlijk aan iemand die snel overprikkeld raakt, behoefte heeft aan rust en liever voorspelbaarheid dan avontuur kiest. Maar wat als je juist geniet van drukte, nieuwe ervaringen en adrenaline, én je toch ook merkt dat je sneller uitgeput bent dan anderen? Dan is de kans groot dat je een hoogsensitieve prikkelzoeker bent, ook wel: HSP met HSS-kenmerken.

Wil je meer weten over hoogsensitiviteit in het algemeen? Lees dan ons artikel over wat hoogsensitiviteit precies is.

Wat is een HSP met HSS-kenmerken?

Als HSP verwerk je prikkels diepgaand, voel je stemmingen haarfijn aan, en raak je sneller overprikkeld dan gemiddeld. Als HSS (High Sensation Seeker) daarentegen heb je juist een sterke behoefte aan nieuwe, intense ervaringen en prikkels. Hoewel deze twee eigenschappen tegengesteld lijken, komen ze geregeld voor. Uit onderzoek blijkt namelijk dat ongeveer 30% van de HSP ook prikkelzoekende kenmerken vertoont.

Deze combinatie kan zorgen voor een intern spanningsveld: aan de ene kant wil je rust en overzicht, aan de andere kant word je diepongelukkig van te veel voorspelbaarheid en mis je uitdaging. Alsof je met één voet op het gaspedaal staat en tegelijkertijd op de rem trapt.

Kenmerken van een HSP HSS

Saskia Klaaysen beschrijft in haar boek Prikkels bijten niet! vier kenmerken van een prikkelzoekende HSP:

  1. Fysieke sensatiezoeker: je houdt van het ervaren van een fysieke kick, bijvoorbeeld bij extreme sporten (zoals bungeejumpen), sporten met een fysieke uitdaging (zoals bergbeklimmen of skiën) of fysieke snelheid (zoals hard rijden op een motor, of in een auto).
  2. Nieuwsgierig en leergierig: je houdt van variatie en nieuwe omgevingen.
  3. Snel verveeld: je wordt onrustig als dingen te voorspelbaar of saai zijn.
  4. Ontremming: je kunt jezelf verliezen in het najagen van prikkels soms ten koste van je energie en vind het interessant om nieuwe ervaringen op te doen en/of te experimenteren op gebied van alcohol, drugs en seks.

Tegelijkertijd lijken HSP-HSS vaak creatief te zijn in het vinden van manieren om uitdaging te combineren met hun behoefte aan herstel. En herkent deze specifieke groep zich minder in de stereotype HSP-beschrijving. Dit alles kan zorgen voor verwarring of zelfs twijfel aan je hoogsensitiviteit.

Uitdagingen die vaak terugkomen bij HSP HSS

  • Balans vinden: je wilt avontuur, maar raakt snel overprikkeld.
  • Zelftwijfel: je herkent je maar deels in de HSP-profielen en denkt misschien: “Ben ik dan wel echt hoogsensitief?”
  • Omgeving snapt het niet: mensen begrijpen niet hoe je zó gevoelig kunt zijn én tegelijkertijd de eerste bent die op een podium staat of een ticket naar Zuid-Amerika boekt.

Wat helpt?

  • Kies je prikkels bewust. Prikkels zijn niet de vijand, maar wel iets om slim mee om te gaan. Plan je avonturen zó dat er ruimte is voor herstel achteraf.
  • Creëer een flexibele structuur. Je hoeft niet in een strak schema te leven, maar een beetje houvast helpt om jezelf niet voorbij te rennen.
  • Luister naar je lijf. Vaak geeft je lichaam eerder dan je hoofd aan dat het tijd is om gas terug te nemen. Hoe beter en eerder je de subtiele signalen van je lijf kunt opmerken, hoe sneller je ernaar kunt handelen.
  • Wees open naar je omgeving. Vertel hoe het voor jou werkt. Daarmee vergroot je het begrip, en voorkom je dat mensen je bestempelen als grillig of tegenstrijdig.

Ervaringsverhaal: Lisa

Lisa (32) is marketingprofessional en herkende zich lange tijd maar deels in de beschrijvingen van een hoogsensitief persoon. Ze voelde inderdaad veel, dacht diep na en raakte snel overprikkeld. Maar, tegelijkertijd had ze ook een enorme drang naar reizen, festivals en avontuur. Pas toen ze las over het HSP-HSS profiel viel het kwartje. Nu begreep ze niet alleen waarom ze soms overprikkeld raakt, maar ook waarom ze zich soms zo ónderprikkeld kan voelen. Ze begon haar agenda anders in te delen, communiceerde duidelijker met haar omgeving, en vond eindelijk een ritme waarin ze haar volle zelf kon zijn.

En nu jij

Als je jezelf herkent in dit profiel, weet dan: je bent niet raar of tegenstrijdig. Je hebt gewoon een brein dat op meerdere fronten gevoelig is. Door je behoeften serieus te nemen, er woorden aan te geven en er slim mee om te gaan, kun je je gevoeligheid én je drang naar avontuur/prikkels/verandering allebei tot hun recht laten komen.

Wil je hier eens samen over sparren of ontdekken hoe jij jouw unieke combinatie beter kunt benutten? Plan hieronder gerust een vrijblijvend kennismakingsgesprek met ons in.

/door
Herstelmomenten HSP, hersteltijd hoogsensitieve personen,Credits: icons8 team via unsplash
,

Herstelmomenten voor HSP: verschillende opties

We weten: Hoogsensitieve personen hebben een verhoogde gevoeligheid voor prikkels en verwerken die prikkels diepgaand. Hiervoor gebruiken ze letterlijk meer breingebieden dan iemand die niet hoogsensitief is. (Interessant!) En wanneer iets inspanning kost zal er ook herstel plaats moeten vinden. Hier komt de term ‘hersteltijd’ om de hoek kijken. Welke herstelmomenten voor HSP zijn er eigenlijk? En waarom is het zo belangrijk? Lees snel verder!

Diepe verwerking en HSP hersteltijd

Je kan je misschien wel voorstellen dat die diepe verwerking zoals hierboven beschreven best wel wat vraagt van de hersenen van een HSP. Het kost bijvoorbeeld meer tijd én meer energie. En omdat een HSP ook méér prikkels ervaart, vraagt dat nóg meer inspanning – en dus energie.

Daarom zijn herstelmomenten gedurende de dag dan ook essentieel voor HSP om overprikkeling te voorkomen. Overprikkeling is namelijk niets anders dan: te veel prikkels over een bepaalde periode voor de hersenen om te verwerken.

Voldoende hersteltijd gedurende de dag voorkomt dat je ’s avonds uitgeput op de bank ploft. Je houdt daardoor gedurende de dag meer energie over, met als gevolg dat je veel meer plezier in je leven gaat hebben!

Voorbeelden van herstelmomenten voor HSP

Het bewust plannen van rustmomenten helpt dus stress te verminderen en balans te behouden. Hieronder een aantal voorbeelden van verschillende opties om herstelmomenten in te bouwen in het dagelijkse leven.

Korte pauzes gedurende de dag

Als HSP doe je er goed aan om meerdere korte pauzes in te lassen tijdens je werkdag. Deze pauzes hoeven niet lang te zijn – vijf tot tien minuten kan al voldoende zijn. Gebruik deze tijd om bewust te ademen, even te wandelen, of gewoon stil te zitten zonder prikkels. Dit helpt je zenuwstelsel tot rust te brengen, prikkels die je hebt op gedaan te verwerken en zorgt ervoor dat je weer opgeladen aan de slag kunt.

Natuurwandeling

De natuur heeft een kalmerend en ontspannend effect op het zenuwstelsel van HSP. Een wandeling in het park, bos, of langs het water kan je helpen om te aarden en tot rust te komen. Het fysieke bewegen in een rustige omgeving vermindert stresshormonen en het voelen van de elementen zoals wind en kou brengt je weer wat meer in je lijf.

Meditatie en ademhalingsoefeningen

Meditatie en bewuste ademhaling zijn effectieve manieren om herstelmomenten in te lassen. Ze kalmeren het zenuwstelsel, verlagen je hartslag en helpen je weer in balans te komen. Enkele minuten per dag kunnen een groot verschil maken in hoe je je voelt. Liever vaker en kort, dan minder vaak en lang.

Creatieve ontspanning

Voor veel HSP is creatieve expressie een krachtig middel om te ontladen. Denk hierbij aan tekenen, schilderen, schrijven of muziek maken. Dit soort activiteiten helpen je om je emoties te verwerken en geven tegelijkertijd ontspanning en voldoening.

Sensorische rust

Soms hebben HSP behoefte aan volledige rust zonder enige vorm van stimulatie. Dit kan betekenen dat je even de lichten dimt, geluiden minimaliseert, en je terugtrekt in een rustige kamer. Dit soort sensorische rustmomenten geven je de kans om echt te ontladen en de constante prikkelverwerking te onderbreken.

Powernap

Voor sommigen kan een korte powernap van 10 tot 20 minuten wonderen doen. Het geeft je brein even de kans om te resetten, wat ervoor zorgt dat je je daarna verfrist voelt. Let wel op dat een powernap niet te lang duurt, want dit kan je slaapritme verstoren.

Mindful movement

Lichte beweging, zoals yoga of tai chi, biedt een manier om fysiek actief te zijn zonder de stress en adrenaline van intensieve training. Het focussen op langzame, bewuste bewegingen kan helpen om zowel lichaam als geest tot rust te brengen, terwijl je tegelijkertijd je flexibiliteit en kracht onderhoudt.

Afsluitende gedachte

Het inbouwen van herstelmomenten bij HSP is cruciaal om energiek en veerkrachtig te blijven. Door verschillende technieken uit te proberen en te ontdekken wat voor jou het beste werkt, kun je deze momenten integreren in je dagelijkse routine. Je wilt dan ook dat het niet voelt als iets waar je de hele tijd aan moet denken, maar dat het onderdeel is van je leefstijl. In plaats van gehaast door de dag te gaan zorg je ervoor dat je regelmatig even rustig aan doet zodat je je hersenen verwerkingstijd geeft en je je zowel op de lange als op de korte termijn energiek voelt!

Sensitiviteit hoeft dus geen obstakel te zijn, maar is juist een kracht wanneer je goed voor jezelf zorgt! Ik geloof oprecht: het leven als HSP is intens leuk. En ook als HSP kan het leven licht, luchtig en energiek aanvoelen!

/door