Berichten

HSP en voeding - hoe voeding helpt bij hoogsensitviteit en hooggevoeligheid

Van HSP is algemeen bekend dat ze meer dan gemiddeld gevoelig zijn voor indrukken en prikkels. Het feit dat prikkels door HSP intenser worden ervaren, komt doordat er een diepere verwerking in het zenuwstelsel plaatsvindt. Wist je dat de combinatie tekorten in voeding met ‘verkeerde’ voeding kunnen bijdragen aan het tot uiting komen van bepaalde klachten die vaak voorkomen bij HSP, zoals snel overprikkeld zijn en verhoogde gevoeligheid voor geluid? In deze blog leg ik uit hoe dit zit.

HSP en voeding

Wat is de link tussen hoogsensitiviteit en voeding? Om deze link te kunnen leggen, is het goed eerst iets meer over de werking van ons zenuwstelsel en brein te vertellen. Zo bestaat het brein uit wel 100 miljard hersencellen. Elke gedachte en emotie die wij voelen is voor een groot deel afhankelijk van de communicatie tussen deze hersencellen. Deze communicatie vindt bij iedereen plaats, maar de kwaliteit en snelheid van deze communicatie is niet bij iedereen hetzelfde. Om optimaal te kunnen communiceren beschikt het zenuwstelsel over een aantal stofjes, ook wel neurotransmitters genoemd. En niet bij iedereen verloopt de aanmaak van deze neurotransmitters even goed.

Diepgaande prikkelverwerking zorgt voor disbalans

Het lichaam beschikt over verschillende typen neurotransmitters: neurotransmitters die het brein activeren en neurotransmitters die het brein kalmeren. Beide heb je nodig. Als we specifiek kijken naar HSP dan zien we dat, door de intensiteit waarmee prikkels worden waargenomen, er vaak sprake is van een disbalans in de verschillende neurotransmitters, zoals dopamine, serotonine en GABA. De diepe verwerking van prikkels vraagt namelijk veel van ons lijf en daarmee ook om (extra) van dit soort stofjes. Met name de rustgevende neurotransmitter GABA is erg belangrijk voor HSP en draagt onder andere bij aan angstvermindering, ontspanning en het bevorderen van de slaap. Is er dus sprake van een tekort aan GABA in je lichaam, dan uit zich dit onder andere in:

  • Nervositeit en angst
  • Emotionele instabiliteit
  • Snel overprikkeld zijn
  • Slapeloosheid
  • Gedachten niet kunnen uitzetten
  • Verhoogde gevoeligheid voor geluiden

Maar, hoe kom je dan aan die neurotransmitters? Goed nieuws, als we de juiste voedingstoffen tot ons nemen worden ze gewoon door ons lichaam aangemaakt! Op deze manier kunnen we dus ons gedrag en gevoel tot op zekere hoogte beïnvloeden.

Hersen-darm as: de verbinding tussen wat je eet en hoe je je voelt

Nu hoor ik je denken; ja leuk, maar als ik iets eet of drink komt dit toch niet in mijn brein terecht? Nou dus wel! In ons lichaam is een hersen-darm as die de hersenen en de darmen met elkaar verbindt. Bij een optimale werking gaan alleen de goede stoffen die je binnen krijgt mee naar je brein. Hiermee wordt je breingezondheid – en hiermee dus ook mogelijke klachten die HSP ervaren – dus beïnvloed door je darmen. Dát is dus de link tussen HSP en voeding.

HSP en voeding: Tips

Wat te doen voor een optimale breingezondheid?

Zorg voor een algemene optimale breingezondheid en werking van je brein in elk geval voor:

  • Voldoende goede vetten (Omega 3 uit vis of visolie, maar ook avocado, nootjes of olijven)
  • Zuurstof, voldoende beweging en zonlicht (vitamine D)
  • Zo min mogelijk (toegevoegde) suikers
  • Zo min mogelijk bewerkte voeding (kant-en-klaar, pakjes en zakjes)
  • Voldoende eiwitten

Specifiek voor HSP zijn broccoli, groene groenten, bananen, uien en eieren goede voedingsbronnen omdat die de aanmaak van GABA stimuleren. Ook bepaalde mineralen zoals magnesium kunnen helpen, maar doe dit bij voorkeur onder begeleiding. Iedereen zit anders in elkaar en een stapsgewijze aanpak, waarbij je continu reflecteert, is het meest effectief.

Meten = weten

Als tip zou ik je mee willen geven om te starten met het bijhouden van wat je dagelijks eet en drinkt (en idealiter ook hoeveel je beweegt). Op deze manier zie je exact wat je allemaal op een dag binnen krijgt. Dit geeft je niet alleen houvast, maar ook een stukje bewustwording. Dit is erg belangrijk als je effectief aan de slag wilt gaan met aanpassingen in je voedings- en leefstijlpatroon.

Hoewel we in de huidige samenleving zien dat bepaalde gedragskenmerken die voort komen uit hooggevoeligheid vaak worden ervaren als last, is het juist zaak om de kwaliteiten optimaal naar voren te laten komen. In het geval van HSP is het in z’n algemeenheid belangrijk dat er zoveel mogelijk rust in het lichaam is. Dit kun je deels dus al bereiken met voeding, maar ook andere rustgevende activiteiten zoals yoga, massage, meditatie, muziek en positief denken, dragen hieraan bij.

 

Wil je meer weten over de relatie tussen HSP en voeding? Lydia van Toorn is (kinder)voedingscoach. In haar praktijk Vief Kidz begeleidt ze gezinnen en volwassenen die HSP zijn of ADHD hebben naar een gezonde leefstijl en optimale breingezondheid. Op haar website vind je uitgebreide informatie en diverse blogs over dit onderwerp.

HSP hoogsensitief hoogbegaafd of adhd? Verschillen en overeenkomsten

“Hoe zit het nou precies? Ik denk dat ik hoogsensitief ben, maar ik twijfel: ben ik niet gewoon hoogbegaafd of heb ik AD(H)D (of andersom)?” Het is een vraag die we regelmatig voorbij horen komen en die we onszelf ook stellen bij elke cliënt om zo goed mogelijk zicht te krijgen op jouw vraagstuk. Waar ligt het onderscheid tussen de drie en waar ligt de overlap? In dit artikel gaan we er dieper op in.

Wat is wat?

Allereerst een heel(!) korte uitleg over wat nu precies elke benaming inhoudt. Wil je meer over een van de drie begrippen weten, klik dan door op de links in of onderaan het artikel.

HSP, hoogsensitief of hooggevoelig

In een eerder artikel gingen we al eens dieper in op wat hoogsensitiviteit nu precies is en waar je het aan kunt herkennen. Wil je dat nog eens na lezen kijk dan onder Wat is hoogsensitiviteit. In het kort zijn er twee hoofdkenmerken:

  • een hoogsensitief persoon heeft het verhoogde vermogen om meer (externe) prikkels waar te kunnen nemen; én
  • een HSPer verwerkt die prikkels diepgaand in de hersenen.

ADHD of ADD

ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder en dat verwijst dan weer naar een aandachtstekortstoornis of een hyperactiviteitstoornis. Mensen met ADHD herken je vaak aan:

  • concentratieproblemen;
  • hyperactiviteit (niet stil kunnen zitten, wiebelen, vaak opstaan of druk en luid praten); en
  • impulsiviteit (niet goed kunnen remmen: dingen eruit flappen, spullen kopen die je eigenlijk niet nodig hebt, te veel drinken, etc.)

Wanneer iemand met ADHD zich minder herkent in de hyperactiviteit en impulsiviteit spreken we van ADD, dus zonder de H.

Hoogbegaafd

Om aangemerkt te worden als hoogbegaafd moet je IQ officieel boven de 130 liggen, maar in de meeste omschrijvingen van hoogbegaafdheid is intelligentie niet de belangrijkste factor. Hoogbegaafdheid onderscheidt zich, naast de hoge IQ-score, vooral in de snelheid van denken, gedrevenheid en analytisch vermogen. Een uiting van die kenmerken is bijvoorbeeld dat een hoogbegaafde veel en snel praat en de neiging heeft iemand anders zinnen af te maken.

Waar zit de overlap?

  • Zowel hoogbegaafde mensen, mensen met AD(H)D als HSP hebben te maken met overprikkeling.
  • Zowel hoogsensitieve mensen als hoogbegaafden zijn sensitief, ervaren emotionele intensiteit, hebben een hoger niveau van bewustzijn en denken creatief.
  • Zowel hoogbegaafden als ADHD’ers raken geregeld verveeld.
  • Zowel hoogbegaafden als ADHD’ers kunnen beweeglijk, onrustig en impulsief zijn.
  • Zowel hoogsensitieve kinderen, hoogbegaafde kinderen als kinderen met ADHD kunnen nogal eens wegdromen in de klas en snel afgeleid zijn. Terwijl dit bij ADHD veroorzaakt wordt door een gebrek aan concentratie is dit voor hoogsensitieve en hoogbegaafde kinderen (en volwassenen) vaak een aangeleerde manier om te overleven tussen de hoeveelheid prikkels (bij. in volle schoolklassen).

Grote kans dat als je dit rijtje hebt gelezen je zelf ook begint te twijfelen welke nu het beste bij jou past. Lees snel verder, hieronder benoemen we de verschillen en die maken het onderscheid weer een stuk duidelijker!

Wat zijn de verschillen en hoe maak je het onderscheid?

  • ADHD wordt gezien als een stoornis en er is medicatie beschikbaar om je hierbij te ondersteunen, terwijl hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid wordt gezien als een eigenschap of persoonskenmerk.
  • Door de diepe verwerking van prikkels leert een HSP langzamer, maar grondig. Terwijl een ADHDer sneller, maar globaler leert.
  • Een hoogbegaafd persoon heeft een IQ van 130 of meer. De hoogte van het IQ staat bij een hoogsensitief persoon en bij iemand met ADHD los van de eigenschap.
  • Een HSP ervaart overprikkeling vaker door externe prikkels, waar ADHD dit voornamelijk door interne prikkels ervaren.
  • Iemand met ADHD vindt het bijna altijd lastig om zich goed te concentreren, terwijl een hoogsensitief persoon zich in de juiste omgeving prima kan concentreren. (Tenzij je als HSP chronisch overprikkeld bent, maar dat is een ander verhaal…)
  • Hoogsensitieve personen zijn gebaat bij een rustige omgeving en hebben dit nodig om in balans te blijven. Iemand met ADHD wordt niet per definitie rustiger in een rustige omgeving.
  • Hoogbegaafden hebben meer energie op een dag dan HSP’ers en AD(H)D’ers. Hoogbegaafden voelen na een dag werken de ontspanning pas als ze ’s avonds bijvoorbeeld nog een studieboek lezen, waar HSP’ers en ADHD’ers met veel minder prikkels al ‘vol’ zitten.

Geen label, wel een gebruiksaanwijzing

Hopelijk geven bovenstaande verschillen je een beter beeld waar de drie persoonskenmerken zich in onderscheiden. Het is zeker niet bedoeld om je nu direct een label op te plakken, dat is namelijk iets waar wij zelf ook niet van houden. Maar, het weten welk kenmerk wel en niet bij jou past kan je wel ontzettend goed helpen om jezelf nog beter te leren kennen en te leren begrijpen. Hoe beter je weet wat voor jou werkt en niet werkt, hoe beter je je leven in kan richten naar jouw wensen!

 

Wil je door ons begeleid worden? Meld je dan aan voor een HSP coaching of Life coaching traject. Of kijk eens naar de online HSP training waarbij ik je help overprikkeling te voorkomen, je leer wat jouw hoogsensitiviteit nu precies inhoudt en hoe jij van je sensitiviteit een kwaliteit maakt!


Bronnen:
Tol, A. (2020). Hoogsensitiviteit professioneel gezien (3e druk). Boom.
PsyQ.nl | Wat zijn de symptomen van ADHD
HSP coach Maaike | Hoogsensitief en hoogbegaafd de overeenkomsten en verschillen

Friemelen, het is iets wat veel mensen doen. Van friemelen aan je nagels, tot het wiebelen met je voet of het klikken van een pen. Het lijkt een irritante gewoonte, maar het heeft een functie! En als je het als HSP’er slim inzet kun je er ook nog voordeel uit halen.

Friemelen helpt namelijk met het verwerken van prikkels. HSP’ers (en mensen met ADD) kunnen het daardoor heel goed inzetten als hulpmiddel om overprikkeling of onderprikkeling te voorkomen. Hoe dat zit? Hieronder lees je er meer over.

Overprikkeling voorkomen

Als je een simpele, repeterende handeling uitvoert laat je je hersenen weten dat er niets nieuws gebeurt waardoor je kalmeert. Dat werkt bijvoorbeeld ook zo bij het afspelen van rustige muziek of het heen en weer wiegen in een hangmat. Je kunt je daardoor beter focussen op de activiteit waar je mee bezig bent. En laat focus nou precies hetgeen zijn je nodig hebt om overprikkeling te voorkomen.

Onderprikkeling voorkomen

Als je juist meer prikkels nodig hebt of snel bent afgeleid, dan kan friemelen (met of zonder fidget gadget) juist helpen om je alerter te maken. Door ingewikkeldere handelingen uit te voeren (dus juist geen repeterende simpele handelingen) merken je hersens dat er iets nieuws gebeurt. Er wordt daardoor meer zuurstof naar je hersenen gevoerd waardoor je je beter kunt concentreren.

Fidget gadgets voor HSP

Wat je precies gebruikt om te friemelen maakt niet uit. Je kunt er een simpel elastiekje of touwtje voor gebruiken, of een speciale fidget ervoor kopen.

Hieronder een aantal ideeën om als fidget in te zetten:

Simple Dimple / Pop It

Dé TikTok hit van dit jaar. Het werkt als een soort bubbeltjesplastic, je ‘popt’ de balletjes van de ene naar de andere kant. Te gebruiken in je eentje, maar ook als spelletje met iemand anders.

Elastiekje

Een gewoon elastiekje of een haar elastiekje heb je vast wel in de buurt. Je kunt het makkelijk bij je dragen en doordat het niet zo opvalt leidt het minder af voor de mensen om je heen als je er mee aan het spelen bent.

Kneedgum

Heel fijn om in je hand te hebben en ook makkelijk om in één hand mee te spelen zodat je met je andere hand nog gewoon kunt werken. Ook weer een fijne gadget die niet zo afleidt voor je gesprekspartner.

Fidget cube

Een gadget speciaal gemaakt om mee te ‘friemelen’. Je hebt ze in allerlei vormen en kleuren en in allerlei budgetten. Kijk maar eens op bol.com.

Het maakt dus niet uit wat je gebruikt, als je maar iets kiest dat bij jou past. En wees je er bewust van dat het hier gaat om een tool, een hulpmiddel om over- of onderprikkeling bij HSP te voorkomen. Het écht voorkomen van overprikkeling doe je door genoeg tijd en aandacht aan jezelf te besteden, door te leren voelen waar jouw behoeften liggen en door daar op te acteren.

 

Wil je door ons begeleid worden? Meld je dan aan voor een HSP coaching of Life coaching traject. Of kijk eens naar de online HSP training waarbij ik je help overprikkeling te voorkomen, je leer wat jouw hoogsensitiviteit nu precies inhoudt en hoe jij van je sensitiviteit een kwaliteit maakt!